III ARN 7/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Marmaj. Sędziowie SN: G. Bieniek, K. Kołakowski, M. Sychowicz (sprawozdawca), M. Zakrzewska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej, T. Kozy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Romana S. na decyzję Izby Skarbowej w B.P. z dnia 18 stycznia 1985 r. w przedmiocie pozbawienia prawa korzystania ze zwolnienia od opodatkowania skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 30 października 1985 r. oraz postanowienia tegoż Sądu z dnia 27 czerwca 1985 r.:uchylił zaskarżone postanowienia, umorzył postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie celem rozpoznania skargi.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 27 czerwca 1985 r. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie odrzucił skargę Romana S. na decyzję Izby Skarbowej w B.P. z dnia 18 stycznia 1985 r. zmieniającą decyzję Urzędu Skarbowego w R.P. z dnia 11 października 1984 r. wydaną w przedmiocie pozbawienia skarżącego prawa korzystania ze zwolnienia od opodatkowania z nowo uruchomionej działalności zarobkowej. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem uznał, że Roman S. wniósł skargę po upływie trzydziestodniowego terminu przewidzianego w art. 199 § 1 k.p.a.Postanowieniem z dnia 30 października 1985 r. NSA oddalił wniosek Romana S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, albowiem stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż zaniedbanie w terminowym wniesieniu skargi nastąpiło bez jego winy.W rewizji nadzwyczajnej od wymienionych postanowień Prokurator Generalny PRL zarzucił, że wydane one zostały z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art. 44 i 204 k.p.a., i wniósł o ich uchylenie i przekazanie sprawy sądowi administracyjnemu celem rozpoznania skargi.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podstawą postanowienia NSA o odrzuceniu skargi Romana S. było uznanie, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 22 stycznia 1985 r. Tymczasem ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej potwierdzenia odbioru tej decyzji wynika, że adresat nie potwierdził swoim podpisem odbioru przesyłki, natomiast doręczyciel stwierdził jej doręczenie w trybie art. 44 k.p.a., na co wskazuje podkreślenie przez niego słów "umieszczając w drzwiach mieszkania adresata zawiadomienie" następujących m.in. po słowach "z powodu nieobecności adresata pismo doręczyłem". Stwierdzenie to zostało opatrzone podpisem doręczyciela i datą 22 stycznia 1985 r.Według poglądu wyrażonego w rewizji nadzwyczajnej w tym stanie faktycznym za datę doręczenia Romanowi S. decyzji należy uznać dzień 29 stycznia 1985 r. W myśl bowiem art. 44 k.p.a. doręczenie w trybie tego przepisu uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia siedmiodniowego okresu, na jaki pismo składa się w urzędzie pocztowo-telekomunikacyjnym lub urzędzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Chodzi jednak o to, że Roman S. wyjaśnił, iż przesyłkę otrzymał w dniu 23 stycznia 1985 r. W związku z tym należy zaznaczyć, że jeśli w wypadku tzw. doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.) adresat odbierze pismo z urzędu pocztowo-telekomunikacyjnego lub urzędu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w ciągu siedmiu dni od jego złożenia w którymś z tych urzędów, to datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień jego odbioru. Zasada ta nie została expressis verbis wyrażona w art. 44 k.p.a. Wynika ona jednak z samego faktu dokonania doręczenia pisma adresatowi w sposób, który w świetle art. 42 § 3 k.p.a. jest w pełni skuteczny. Stosownie bowiem do powołanego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo w lokalu organu administracji państwowej, doręczenie może nastąpić w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Byłoby zresztą rzeczą zupełnie niezrozumiałą uznawanie za datę doręczenia pisma daty późniejszej określonej w drodze domniemania przewidzianego w ustawie (art. 44 in fine k.p.a.) dla sytuacji, gdy adresat w rzeczywistości pisma nie otrzymał, podczas gdy faktycznie pismo zostało doręczone adresatowi wcześniej. Trzeba wreszcie dodać, że wyrażone wyżej stanowisko jest zbieżne z przyjętą w orzecznictwie sądowym wykładnią - analogicznych w stosunku do omawianych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego - przepisów kodeksu postępowania cywilnego (w szczególności art. 139 § 1) i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 grudnia 1970 r. w sprawie doręczenia pism sądowych przez pocztę (Dz. U. Nr 31, poz. 266). Wyraz tej wykładni dała przede wszystkim uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1971 r. III CZP 10/71 (OSNCP 1971, z. 11, poz. 187).Roman S. stwierdzając, że zaskarżoną decyzję otrzymał w dniu 23 stycznia 1985 r., jednocześnie wyjaśnił, że w tym dniu znalazł ją w swojej skrzynce na listy. W tej sytuacji należało uznać, że mimo umieszczenia na drzwiach mieszkania adresata zawiadomienia, iż pismo zostało złożone na okres siedmiu dni w urzędzie pocztowo-telekomunikacyjnym lub w urzędzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, gdy w rzeczywistości pismo pozostawione zostało w skrzynce na listy adresata, nie ma miejsca doręczenie zastępcze (art. 44 k.p.a.); w takim wypadku datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień, w którym otrzymał on pismo.Skoro decyzja administracyjna została doręczona Romanowi S. w dniu 23 stycznia 1985 r., a skargę na tę decyzję wniósł on - co w sprawie nie budzi wątpliwości - w dniu 22 lutego 1985 r., to wniósł on ją z zachowaniem trzydziestodniowego terminu przewidzianego w art. 199 § 1 k.p.a. Postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 1985 r. o odrzuceniu skargi jako spóźnionej, wydane zatem zostało z naruszeniem powołanego przepisu oraz art. 204 § 1 k.p.a. Stanowi to rażące naruszenie prawa. Na skutek oczywiście błędnego ustalenia przez NSA daty doręczenia Romanowi S. decyzji administracyjnej został on bowiem pozbawiony prawa do kontroli legalności tej decyzji przez sąd administracyjny.Wobec wniesienia przez Romana S. skargi na decyzję administracyjną w ustawowym terminie bezprzedmiotowe było postępowanie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postępowanie to należało umorzyć (art. 211 k.p.a. w związku z art. 355 § 1 k.p.c.). Postanowienie NSA z dnia 30 października 1985 r., oddalające wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zapadło zatem także z rażącym naruszeniem prawa.Z przytoczonych względów rewizja nadzwyczajna podlega uwzględnieniu. Na podstawie art. 210 i 211 k.p.a. w związku z art. 422 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy więc orzekł jak w sentencji.