III PZP 52/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska. Sędziowie SN: W. Myga (sprawozdawca), A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Sztein, w sprawie z wniosku Włodzimierza S. przeciwko Urzędowi Miasta i Gminy - Wydział Oświaty i Wychowania w K. o ekwiwalent za urlop po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 października 1984 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy z przysługującego nauczycielowi, z mocy przepisu art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela (ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.), ekwiwalentu pieniężnego za okres nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego z powodu długotrwałego przeszkolenia wojskowego, zakład pracy może dokonać potrącenia równowartości 10 dni urlopu okresowego udzielonego nauczycielowi przez Komendanta Szkoły Podchorążych Rezerwy po ukończeniu wymienionej szkoły, a przed podjęciem okresowej służby w jednostce?"powziął następującą uchwałę:Urlop udzielony nauczycielowi w czasie odbywania służby wojskowej nie podlega zaliczeniu na poczet należnego, a nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego, przewidzianego art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.).Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca jest zatrudniony w charakterze nauczyciela od dnia 1 września 1982 r. Z dniem 3 maja 1983 r. został powołany do odbycia służby wojskowej. Po ukończeniu Szkoły Podchorążych przy Wyższej Oficerskiej Szkole Wojsk Chemicznych został mu udzielony 10-dniowy urlop w okresie od 21 do 30 sierpnia 1983 r. Po urlopie odbywał praktykę w jednostce wojskowej do dnia 31 grudnia 1983 r., a w dniu 4 stycznia 1984 r. zgłosił się do pracy, którą podjął w charakterze nauczyciela szkoły podstawowej z dniem 31 stycznia 1984 r. Na podstawie art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela strona pozwana postanowiła wypłacić wnioskodawcy ekwiwalent za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 1983, po potrąceniu 10 dni urlopu udzielonego w okresie odbywania służby wojskowej.Wnioskodawca, nie godząc się z decyzją strony pozwanej, domaga się wypłaty ekwiwalentu za 10 dni urlopu.Terenowa Komisja Odwoławcza oddaliła roszczenia wnioskodawcy.Rozpoznając odwołanie wnioskodawcy, Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych powziął poważne wątpliwości prawne co do zasadności zmniejszenia należnego wnioskodawcy ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy z tytułu częściowego wykorzystania urlopu w ramach odbywanej służby wojskowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela brzmi następująco: "W razie niewykorzystania przysługującego urlopu wypoczynkowego z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, powołania do zasadniczej służby wojskowej albo do odbywania zastępczo obowiązku tej służby, do okresowej służby wojskowej lub do odbywania długotrwałego przeszkolenia wojskowego - nauczycielowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za okres nie wykorzystanego urlopu (...)"Wykładnia gramatyczna tego przepisu wskazuje, że w przypadku, gdy nauczyciel nabył prawo do urlopu wypoczynkowego, a nie mógł go wykorzystać w naturze z powodu zdarzeń w tym przepisie taksatywnie wymienionych (m.in. z powodu powołania do odbycia służby wojskowej), przysługuje mu ekwiwalent pieniężny za okres urlopu wypoczynkowego nie wykorzystanego z powodu określonego zdarzenia, które uniemożliwiło jego wykorzystanie. Ekwiwalent przysługuje za okres urlopu wypoczynkowego, który nie został wykorzystany do chwili wystąpienia zdarzenia wymienionego w tym przepisie, a więc ustania stosunku pracy lub - ogólnie - z powodu długotrwałej służby wojskowej. Chwilą, z którą powstaje obowiązek wypłaty ekwiwalentu, jest w świetle art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela data ustania stosunku pracy lub powołania do służby wojskowej. W konsekwencji nauczycielowi przysługuje ekwiwalent za okres urlopu wypoczynkowego nie wykorzystanego do chwili ustania stosunku pracy lub powołania do wojska na okres długotrwały, uniemożliwiający wykorzystanie urlopu w naturze.W konsekwencji powyższej wykładni art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela należy uznać, że brak jest podstaw do zmniejszenia nauczycielowi okresu nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego z tytułu pracy o urlopy udzielone po powołaniu do odbycia służby wojskowej.Ponadto należy wskazać, że urlopy żołnierzy w czynnej służbie wojskowej uregulowane przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 79 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (jedn. tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31) są udzielane w czasie i w związku ze służbą wojskową i brak jest podstaw prawnych do wniosku, że ich udzielenie ogranicza uprawnienia urlopowe pracownicze. Nie wynika to z przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. ani z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 września 1979 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy (jedn. tekst: Dz. U. z 1981 r. Nr 3, poz. 17). Przeciwnie, z postanowienia art. 128 ust. 5 ustawy - o powszechnym obowiązku obrony PRL wynika, że odbywanie ćwiczeń wojskowych nie powoduje ograniczenia uprawnień wynikających ze stosunku pracy poza regulacjami ust. 2-4. Skoro brak jest w przepisach prawa pozytywnego stwierdzenia, że urlop udzielony w czasie służby wojskowej podlega zaliczeniu na poczet nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego, to należy uznać, że urlop taki nie może ograniczać uprawnień nauczyciela do urlopu wypoczynkowego nabytego w związku ze stosunkiem pracy.Z powyższych względów na pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi jak w uchwale.