I PA 1/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Myga (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w sprawie Zbigniewa B. radcy prawnego obwinionego o to, że od dnia 1 lutego 1981 r. był zatrudniony w kilku jednostkach organizacyjnych w wymiarze łącznym maksymalnym 2 i 3/4 etatu, tj. o naruszenie art. 17 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145), na skutek odwołania obwinionego od orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Kielcach z dnia 28 grudnia 1984 r.:uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Kielcach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneRadca prawny Zbigniew B. obwiniony o to, że w okresie od dnia 1 lutego 1981 r. do dnia 7 kwietnia 1984 r. był zatrudniony w kilku jednostkach organizacyjnych w wymiarze łącznym 2 i 3/4 etatu, tj. o naruszenie art. 17 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145), orzeczeniem Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 28 grudnia 1984 r. został uznany winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i w konsekwencji na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. wymierzono mu karę 3 miesięcy zawieszenia prawa wykonywania zawodu radcy prawnego. Wymierzając karę dyscyplinarną Sąd Dyscyplinarny nie dopatrzył się żadnych okoliczności łagodzących.W odwołaniu obwiniony, nie kwestionując ustaleń Sądu Dyscyplinarnego, wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i wymierzenie łagodniejszej kary, wskazując, że zrezygnował z nadmiernego zatrudnienia z dniem 5 kwietnia 1984 r., a więc przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądu Dyscyplinarnego wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że przekroczenie dopuszczalnego wymiaru zatrudnienia radcy prawnego zakreślonego art. 17 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145) stanowi naruszenie zasad etyki zawodowej uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną (art. 64 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy).Wprawdzie obwiniony nie kwestionuje swojej odpowiedzialności dyscyplinarnej, to jednak należy podkreślić, że tego rodzaju postępowanie podrywa zaufanie wymagane od radcy prawnego i z zasady prowadzi do nierzetelnego wykonywania pracy w ramach wiążących stosunków pracy.Sąd Dyscyplinarny prawidłowo oceniając odpowiedzialność dyscyplinarną obwinionego, poza faktem uchybienia zasad etyki zawodowej, nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego i nie ustalił okoliczności, które miałyby wpływ na wymiar kary. Brak odpowiednich wniosków stron w tym zakresie nie zwalniał Sądu Dyscyplinarnego od obowiązku przeprowadzenia takiego postępowania z urzędu (art. 152 k.p.k. w związku z § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 1984 r. w sprawie zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do radców prawnych i aplikantów radcowskich - Dz. U. Nr 27, poz. 138). Przeprowadzenie takiego postępowania jest niezbędne w każdej sprawie, skoro orzeczenie - także o karze dyscyplinarnej - powinno być oparte na ocenie całokształtu dowodów, z uwzględnieniem okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego (§ 2 cytowanego rozporządzenia z dnia 6 kwietnia 1984 r.).Nie można bowiem uznać, że sam fakt przekroczenia dopuszczalnego limitu zatrudnienia radcy prawnego, z pominięciem wszystkich istotnych okoliczności, będzie zawsze uzasadniał wymierzenie kary zawieszenia prawa wykonywania zawodu radcy prawnego. Przekroczenie dopuszczalnego limitu zatrudnienia, jako sprzeczne z art. 17 ustawy o radcach prawnych, jest naganne, ale w szczególnych okolicznościach sprawy może uzasadniać wymierzenie stosunkowo łagodnej kary dyscyplinarnej. Okolicznościami mającymi wpływ na łagodniejszy wymiar kary dyscyplinarnej może być przekroczenie dopuszczalnego wymiaru zatrudnienia radcy prawnego na krótki w zasadzie okres, np. z powodu wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej rodziny, spowodowanej zdarzeniami losowymi, lub podjęcie dodatkowego zatrudnienia uzasadnia ważny interes przedsiębiorstwa, któremu niezbędna jest pomoc prawna, a której nie może otrzymać z powodu braku radców prawnych na danym terenie.Za okoliczności wpływające na zaostrzenie wymiaru kary dyscyplinarnej należy uznać np. długi okres zatrudnienia ponad dopuszczalny limit, stopień przekroczenia dopuszczalnego limitu zatrudnienia oraz wprowadzenie w błąd zakładów pracy o wymiarze aktualnego zatrudnienia.W przedmiotowej sprawie okolicznościami obciążającymi obwinionego jest niebudzące wątpliwości ustalenie, że przekroczenie dopuszczalnego limitu zatrudnienia miało miejsce w okresie kilku lat, a przekroczenie limitu zatrudnienia było prawie dwukrotne. Pominiętą i nie wyjaśnioną przez Sąd Dyscyplinarny okolicznością obciążającą obwinionego (w przypadku jej udowodnienia), a wynikającą z pisma Centrali Obrotu Maszynami i Surowcami PP Oddział w S. z dnia 12 marca 1984 r., byłoby podawanie przez obwinionego danych o zatrudnieniu niezgodnych z prawdą i wprowadzenie w błąd zakładów pracy. Okoliczność powyższą należy wyjaśnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy i ocenić przy wymiarze kary.W związku z brakiem wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej, co pozbawiło członków składu Sądu Dyscyplinarnego możliwości oceny całokształtu dowodów korzystnych, jak również niekorzystnych dla obwinionego, a które to uchybienie Sąd Najwyższy wziął pod uwagę z urzędu, na zasadzie art. 386 § 1 k.p.k. w związku z § 1 ust. 3 rozporządzenia z dnia 6 kwietnia 1984 r. orzeczono jak w sentencji.Nie jest natomiast zasadny zarzut obwinionego, że kara powinna być łagodniejsza z tego tylko względu, że zrezygnował z dodatkowego zatrudnienia przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, jeżeli rezygnacja nastąpiła już po zawiadomieniu Okręgowej Izby Radców Prawnych o popełnionym wykroczeniu, a rezygnując z dodatkowego zatrudnienia obwiniony nie kierował się zasadami etyki zawodowej, skoro zrezygnował z zatrudnienia ponad dopuszczalny limit w związku z wyjazdem za granicę w celu zatrudnienia w eksporcie.