II CR 320/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Kołakowski. Sędziowie SN: R. Czarnecki, J. Majorowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jana C. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie P. o zapłatę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 29 marca 1985 r.rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 marca 1985 r. oddalił powództwo Jana C. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie P. o zapłatę 2.636.590 zł z 8% od dnia wniesienia pozwu tytułem odszkodowania za utracone korzyści w latach 1981 i 1982 z produkcji rybackiej. Powód twierdził, że z powodu bezpodstawnego cofnięcia mu przez stronę pozwaną uprzednio udzielonej dotacji w kwocie 3.445.000 zł na budowę stawów rybnych w W. nie mógł podjąć produkcji.Sąd Wojewódzki ustalił, że pismem z dnia 19 maja 1980 r. adresowanym do powoda i odpowiadającym na jego pismo z dnia 4 kwietnia 1980 r. "w sprawie finansowania budowy stawów w W." Urząd Wojewódzki w P. - Wydział Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa w osobie dyrektora tegoż Wydziału informował powoda o "uznaniu za celowe przeznaczenie środków ochrony i rekultywacji gruntów rolnych w wysokości 3.445.000 zł na opłacenie prac wykonywanych ciężkim sprzętem przez SKR, dopiero przy wkładzie własnym właściciela (...)", oraz o tym, że "przeznaczone środki mogą być wypłacone za wykonane prace wyłącznie j.g.u., po przedłożeniu kompletu dokumentów". Na skutek kontroli przeprowadzonej przez Delegaturę Najwyższej Izby Kontroli w P., która zakwestionowała uprawnienia powoda do otrzymania środków pieniężnych z funduszu ochrony i rekultywacji gruntów, Wydział Rolnictwa Urzędu Wojewódzkiego w P. pismem z dnia 31 grudnia 1980 r., adresowanym do powoda, anulował pismo z dnia 19 maja 1980 r. w sprawie finansowania budowy stawów. Jednocześnie informując, że obowiązujące wytyczne Ministerstwa Rolnictwa z dnia 18 października 1980 r. zezwalają na finansowanie prac związanych z ulepszeniem gruntów indywidualnych prowadzonych przez j.g.u. z funduszu ochrony i rekultywacji do wysokości 100.000 zł na 1 ha i że w związku z tym Wydział rozważy możliwość sfinansowania do takiej wysokości prac na budowie powoda wykonanych przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych w D. po przedłożeniu przez powoda odpowiedniej dokumentacji określonej w piśmie z dnia 19 maja 1980 r. W tej sytuacji Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w P., zapewniający nadzór techniczny nad inwestycją i uprzednio umownie zlecający SKR w D. wykonanie zaprojektowanych na budowie stawów robót, anulował tę umowę. Prace zostały przerwane i faktycznie budowa nie została zakończona do chwili obecnej, tyle że w roku 1981 powód najął na własny koszt sprzęt, by umożliwić częściowe zagospodarowanie 1 ha stawu. Sąd Wojewódzki uznał, że zarówno pismo Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia 19 maja 1980 r., jak i pismo tegoż Urzędu z dnia 31 grudnia 1980 r. z uwagi na ich treść mają charakter decyzji administracyjnych w rozumieniu przepisów k.p.a. W wyniku pierwszej decyzji powód nabył określone uprawnienia w postaci uzyskania dofinansowania budowy stawów rybnych, dlatego też zdaniem Sądu Wojewódzkiego uchylenie tej decyzji mogłoby nastąpić jedynie w trybie art. 155 k.p.a., a więc za zgodą powoda. Sytuacja taka jednak w sprawie nie zachodzi. Niemniej jednak powództwo nie mogło być uwzględnione, a to z tej przyczyny, że odszkodowanie mogłoby być przyznane powodowi jedynie w trybie art. 160 k.p.a. O odszkodowaniu zaś na podstawie tego przepisu powinien orzec w pierwszej fazie organ administracyjny.W rewizji powód wniósł o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, powołując podstawy rewizji wymienione w art. 368 pkt 1, 4 i 5 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący zarzuca, że sąd pierwszej instancji sprzecznie z materiałem zebranym w sprawie ustalił, iż strona pozwana wydała w dniu 19 maja 1980 r. oraz w dniu 31 grudnia decyzje, a w konsekwencji naruszył również art. 160 k.p.a. Zarzutu tego nie można uznać za trafny. Wprawdzie Urząd Wojewódzki w P. w obu przypadkach nie wydał decyzji we właściwej formie, w szczególności pisma skierowane do powoda w dniu 19 maja i w dniu 31 grudnia nie zawierają takiego określenia, niemniej jednak podzielić należy pogląd Sądu Wojewódzkiego, że o tym, czy dany akt może być uznany za decyzję, decyduje nie jego nazwa czy forma, lecz jego treść. Użycie tej czy innej nazwy nie ma znaczenia dla charakteru prawnego danego aktu jako decyzji, jeżeli jest to zgodnie z art. 104 k.p.a. akt rozstrzygający merytorycznie indywidualną sprawę należącą do właściwości organu administracji państwowej. W rozważanym przypadku wynikiem tego rozstrzygnięcia było przyznanie powodowi dotacji na budowę stawów rybnych w wysokości 3.445.000 zł, a następnie anulowanie przyznanej dotacji.W świetle powyższego, skoro powód dopatruje się szkody w cofnięciu przez Urząd Wojewódzki w P. przyznanej mu dotacji, w szczególności uważa, że poniósł szkodę w produkcji rybackiej na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, podstawę prawną takiego roszczenia stanowi przepis art. 160 k.p.a. Stosownie zaś do § 4 tego przepisu o odszkodowaniu za poniesioną rzeczywistą szkodę, którą strona poniosła na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a., orzeka organ administracji państwowej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia powołanego przepisu albo stwierdził w myśl art. 158 § 2 k.p.a., że została ona wydana z naruszeniem tego przepisu.Z powyższego wynika, że podstawową przesłanką domagania się odszkodowania jest uprzednie stwierdzenie przez organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez naczelny organ administracji państwowej - przez ten organ, nieważności decyzji, która wyrządziła szkodę. W rozważanej sprawie decyzja Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia 31 grudnia 1980 r. nie została w tym trybie podważona. Stosownie do art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Dopiero gdyby decyzja stwierdzająca nieważność decyzji niższego organu stała się ostateczna, otwierałaby się droga do dochodzenia odszkodowania przed organem, który nieważność stwierdził, droga zaś powództwa cywilnego - gdyby strona była niezadowolona z przyznanego jej przez wspomniany organ odszkodowania.Z tych względów rewizję jako nieuzasadnioną oddalono.