Z 3/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Juszczak, ppłk T. Kacperski.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana L., wobec którego wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 13 grudnia 1983 r. na podstawie art. 11 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 26 § 1 k.k. umorzono postępowanie karne o czyny określone w art. 181 § 1 k.k. i w art. 182 § 1 k.k. - po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 1984 r. zażalenia pokrzywdzonego Eugeniusza Ł. na zarządzenie Szefa Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 21 grudnia 1983 r., mocą którego na podstawie art. 377 § 2 k.p.k. odmówiono przyjęcia rewizji pokrzywdzonego,zażalenia nie uwzględnił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym zarządzeniem Szef Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. odmówił przyjęcia rewizji pokrzywdzonego Eugeniusza Ł. od wyroku tego sądu, umarzającego postępowanie wobec Jana L., gdyż uznał, że rewizja ta pochodzi od osoby nieuprawnionej, ponieważ pokrzywdzony nie brał udział w postępowaniu sądowym w charakterze strony, a w szczególności w charakterze oskarżyciela posiłkowego, za którego się uważa (...).(...) Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o nieuwzględnienie zażalenia,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jest poza sporem, że postępowanie karne wobec Jana L. o czyny określone w art. 181 § 1 i art. 182 § 1 k.k. wszczęte zostało wskutek skargi pokrzywdzonego Eugeniusza Ł., mającej formę aktu oskarżenia sporządzonego przez oskarżyciela prywatnego. Przez sam ten fakt pokrzywdzony Eugeniusz Ł. nie uzyskał jednak praw oskarżyciela posiłkowego. W sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych nie jest możliwe przekształcenie z mocy prawa roli oskarżyciela prywatnego w rolę oskarżyciela posiłkowego (art. 50 § 2 k.p.k.), gdyż w sprawach tych nie stosuje się w ogóle przepisów o postępowaniu prywatnoskargowym (art. 563 k.p.k.), jako że przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego stają się z chwilą złożenia skargi przez pokrzywdzonego przestępstwami ściganymi z urzędu (art. 577 § 1 k.p.k.). Pokrzywdzony Eugeniusz Ł. świadom był chyba tej odmienności, skoro swojego prywatnego aktu oskarżenia nie wniósł wprost do sądu, tylko skierował go do prokuratora wojskowego z prośbą o przeprowadzenie postępowania przygotowawczego (cytat) (stosownie do art. 577 pkt 1 k.p.k.". Pokrzywdzony Eugeniusz Ł. zatem mógł zostać oskarżycielem posiłkowym jedynie w trybie określonym w art. 44 - 45 k.p.k., tj. wskutek wydania przez sąd pierwszej instancji postanowienia uwzględniającego złożony najpóźniej do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego wniosek pokrzywdzonego o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Pokrzywdzony Eugeniusz Ł. takiego wniosku jednak nie złożył, w związku z czym sąd pierwszej instancji nie wydał też postanowienia o dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Z tego powodu pokrzywdzony nie uzyskał też praw strony biorącej udział w postępowaniu sądowym (art. 44 § 2 k.p.k.), a zatem i prawa do wniesienia rewizji (art. 374 § 1 i art. 392 k.p.k.), bez względu na to, czy pouczono go o przysługiwaniu mu takiego prawa (jak twierdzi), czy też nie (jak wynika z oświadczenia przewodniczącego rozprawy). Błędne pouczenie nie może uszczuplać rzeczywistych praw pokrzywdzonego, ale nie może też nadawać mu praw nieistniejących. Dlatego też zażalenie pokrzywdzonego musi być uznane za bezpodstawne.