IV KR 134/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Szczepański (sprawozdawca). Sędziowie: J. Pustelnik, A. Żylewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Władysława T. i innych, oskarżonych z art. 201 i 217 § 2 k.k., z powodu rewizji, wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia 29 grudnia 1982 r.,uchylił powyższy wyrok i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w T. wyrokiem z dnia 29 grudnia 1982 r. uznał oskarżonego Władysława T. za winnego tego, że w okresie od stycznia 1974 r. do sierpnia 1980 r. w D. - działając przestępstwem ciągłym - jako dyrektor naczelny miejscowych Zakładów Przemysłu Owocowo-Warzywnego pobrał bezpośrednio z produkcji wino, napoje, koncentraty oraz przetwory owocowo-warzywne o łącznej wartości co najmniej 672.600 zł, co stanowi przestępstwo określone w art. 201 k.k. w zw. z art. 58 k.k., i za to na podstawie art. 201 k.k. skazał na karę 5 lat pozbawienia wolności, a na podstawie art. 36 § 3 k.k. na karę grzywny w wysokości 100.000 zł oraz na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 k.k. na karę dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat. Ponadto na podstawie art. 46 § 1 pkt 2 k.k. orzekł w stosunku do oskarżonego Władysława T. konfiskatę części mienia w postaci samochodu osobowego marki "Fiat 125p 1500" (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustosunkowując się do zarzutów rewizji oskarżonego Władysława T. - z uwzględnieniem zarzutu obrazy art. 352 k.p.k. - Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi konieczność uchylenia wyroku co do tego oskarżonego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Na rozprawie w dniu 29 grudnia 1982 r. na prośbę oskarżonego Władysława T. zarządzono przerwę w rozprawie, po której oskarżony nie pojawił się na sali rozpraw, co stało się podstawą uznania, że wydalił się z niej samowolnie.Powołując się na treść art. 323 k.p.k., postanowiono prowadzić rozprawę w czasie nieobecności oskarżonego; następnie nie udzielono głosu temu oskarżonemu "(...) z uwagi na to, że wydalił się z sądu samowolnie".W związku z tym należy zauważyć, że sąd pierwszej instancji nie podjął najmniejszych starań w celu upewnienia się, czy oskarżony Władysław T. świadomie, a nie z przyczyn niezależnych od siebie, był nieobecny na sali rozpraw. Wystarczyło tu np. zapytanie będącego na rozprawie obrońcy tego oskarżonego, czy nie zna przyczyny nieobecności (po przerwie) oskarżonego, który zapewne w czasie przerwy przebywał w towarzystwie obrońcy. Można było, a nawet należało, zlecić protokolantowi zapytanie osób trzecich (spośród publiczności obecnej na sali albo na korytarzu przed salą rozpraw), czy nie mają informacji, gdzie przebywa oskarżony Władysław T. Działania te tym bardziej były konieczne na tle widocznej w toku procesu aktywności oskarżonego i niewątpliwym okazywaniu przez niego zainteresowania przebiegiem i wynikiem procesu. Artykuł 323 k.p.k. dopuszcza możliwość odstąpienia od zasady obecności oskarżonego na rozprawie - w sensie prowadzenia rozprawy podczas jego nieobecności - w razie samowolnego (bez zezwolenia przewodniczącego) opuszczenia sali rozpraw, ale zastosowanie tego przepisu może nastąpić wtedy, gdy owa samowolność opuszczenia sali rozpraw nie budzi wątpliwości, a sąd dysponuje bezspornym ustaleniem, że o samowolnym opuszczeniu sali rozpraw zdecydował sam oskarżony, a nie przyczyny obiektywne. W sprawie niniejszej okazało się, że trudno mówić o samowolnym opuszczeniu sali rozpraw przez oskarżonego Władysława T., o czym dobitnie świadczy fakt, potwierdzony dokumentem, że oskarżony ten zasłabł (co było najwidoczniej przyczyną zarządzenia przerwy), a następnie znalazł się w szpitalu (por. uzasadnienie wniosku o uchylenie tymczasowego aresztowania oraz zaświadczenie o pobycie w szpitalu).Tak więc - w wyniku naruszenia treści art. 323 k.p.k. oraz pochopnego uznania, że oskarżony samowolnie wydalił się z sali rozpraw - doszło do obrazy art. 352 k.p.k., a więc obrazy prawa procesowego mogącej mieć znaczenie dla treści wyroku. Pogląd taki w zakresie wykładni art. 352 k.p.k. znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zwracającego uwagę na prawidłowe stosowanie i znaczenie tego przepisu (por. m.in. wyrok SN z dnia 23 lipca 1975 r., OSNKW 1975, z. 9, poz. 126) (...).