Rw 95/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski (sprawozdawca), płk H. Góra (sędzia s. wojsk. deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk. Z. Rewucki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 12 marca 1984 r. na rozprawie sprawy junaka Bolesława L., nieprawomocnie skazanego za popełnienie przestępstw określonych w:1) art. 303 § 3 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności,2) art. 303 § 3 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności - łącznie na karę 2 lat pozbawienia wolności,z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 25 stycznia 1984 r.,częściowo uwzględniając rewizję obrońcy i z urzędu, zmienił zaskarżony wyrok przez:a) uzupełnienie kwalifikacji prawnej obu czynów wskazaniem na związek art. 303 § 3 k.k. z art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL,b) przyjęcie, że koniec samowolnego oddalenia (pkt 2 zaskarżonego wyroku) przypada na dzień 22 lipca 1983 r.,c) złagodzenie kary wymierzonej za czyn przewidziany w art. 303 § 3 k.k. (pkt 2 zaskarżonego wyroku) do 1 roku pozbawienia wolności oraz kary łącznej do 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Od tego wyroku rewizję złożył obrońca, który, zarzucając rażącą surowość kary, wniósł o warunkowe zawieszenie wykonania wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności lub jej złagodzenie.W toku rozprawy rewizyjnej obrońca poparł swoją rewizję, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o jej nieuwzględnienie, przy czym domagał się poprawienia z urzędu kwalifikacji prawnej czynu opisanego w pkt 2 zaskarżonego wyroku - z art. 303 § 3 k.k. na art. 303 § 3 k.k. w zb. z art. 226 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja obrońcy jest częściowo słuszna. Nie jest słuszna w części dotyczącej warunkowego skazania oskarżonego, gdyż sprzeciwia się temu wzgląd na społeczne oddziaływanie kary - ze względu na nagminność samowolnych oddaleń w oddziałach obrony cywilnej; natomiast jest słuszna w zakresie wymiaru kary. W świetle bowiem całokształtu ustalonych okoliczności sprawy orzeczoną za czyn opisany w pkt 2 zaskarżonego wyroku karę uznać należy za rażąco surową, i co się z tym łączy również za taką karę uznać trzeba wymierzoną oskarżonemu karę łączną. Zważyć jednak trzeba, że oskarżony jet osobą ociężałą umysłowo i o zaburzonej osobowości, co wynika z opinii biegłych psychiatrów. W związku z tymi mankamentami w sferze psychiki miał nieznacznie ograniczoną poczytalność. Nie można pominąć również faktu, że oskarżony - w istocie rzeczy - nielegalnie przebywał poza swoim oddziałem obrony cywilnej od dnia 29 czerwca 1983 r. do dnia 22 lipca 1983 r., gdyż od tego dnia do dnia 21 listopada 1983 r. nastąpiła depenalizacja tego rodzaju czynów popełnionych przez junaków (oskarżony został zatrzymany dnia 24 października 1983 r.). Z tego też powodu z urzędu należało odpowiednio zmienić opis czynu, wymienionego w pkt 2 zaskarżonego wyroku. Wprawdzie w toku rozprawy rewizyjnej przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej, uwzględniając ten fakt, domagał się zakwalifikowania tego czynu z art. 303 § 3 k.k. w zw. z art. 226 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, i w ten sposób objęcia tą kwalifikacją faktycznego okresu pozostawania oskarżonego poza oddziałem obrony cywilnej, jednakże tego rodzaju stanowiska nie można uznać za słuszne. Artykuł 226 cytowanej ustawy nie dotyczy osób, które zgłosiły się do pełnienia służby w obronie cywilnej, a następnie w czasie pełnienia tej służby samowolnie oddaliły się ze swego oddziału. Wynika to zarówno ze sformułowań zawartych w tym przepisie, jak i z treści przepisów poprzedzających. Artykuł 226 cytowanej ustawy traktuje między innymi o osobach przeznaczonych do służby w obronie cywilnej, a więc nie o osobach ją pełniących. Tego rodzaju argumentację wspierają przepisy rozdziału 2 działu VI, noszącego tytuł "Służba w obronie cywilnej", ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, które odróżniają pojęcie "przeznaczony" od pojęcia "odbywający", a art 156 tej ustawy stwierdza wprost, że: "Osoby przeznaczone do służy w obronie cywilnej są obowiązane zgłaszać się do służby (...)". Wynika z tego, że art. 226 cytowanej ustawy nie odnosi się do osób odbywających służbę w obronie cywilnej.Z urzędu zauważyć także należy, że osoby pełniące służbę w obronie cywilnej (junacy) nie są żołnierzami, lecz - zgodnie z treścią art. 242 ust. 1 wspomnianej ustawy - w okresie stanu wojennego i w okresie jego zawieszenia ponosili odpowiedzialność karną za przestępstwa popełnione w związku z tą służbą według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, a więc podobnie jak żołnierze (chodzi o regulację dotyczącą okresu popełnienia przez oskarżonego przypisanych mu czynów; obecnie ma zastosowanie regulacja zawarta w art. 242 ust. 1 znowelizowanej ustawy), w związku z czym - przyjętą przez sąd pierwszej instancji - kwalifikację prawną popełnionych przez oskarżonego czynów należało uzupełnić wskazaniem na związek art. 303 § 3 k.k. z art. 234 ust. 1 powołanej ustawy. Wskazać bowiem należy, że sprawca określonego czynu nie jest żołnierzem, lecz podmiotem przestępstwa wojskowego stał się wskutek szczególnej regulacji prawnej (...).