II CZ 104/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Kołakowski.Sędziowie SN: T. Bielecki (spr.), T. Żyznowski.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 24 września 1984 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Zakładu Energetycznego w S. przeciwko Zygmuntowi S. o zapłatę na skutek zażalenia Z.S. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 14 lipca 1984 r., sygn. akt. (...) postanawia:oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 7 grudnia 1983 r. Zakład Energetyczny w S. domagał się zasądzenia od pozwanego Zygmunta S. kwoty 64.000 zł z odsetkami od dnia 16.03.1983 r. i kosztami procesu. W dniu 9 marca 1984 r. Z.S. wytoczył powództwo wzajemne o 600.000 zł, że w dniu 12 czerwca 1984 r. wniósł o zwolnienie od wpisu (39.000 zł) należnego od tego powództwa.Zaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki oddalił wniosek. Sąd ten ustalił, że powód wzajemny jest właścicielem gospodarstwa ogrodniczego w S. o obszarze 1,021 ha, którego dochodowość wynosi 182.700 zł rocznie. Prowadzi nadto szklarnię. Od 1977 r. produkuje warzywa i owoce, nie mając przy tym nikogo na utrzymaniu. W tej sytuacji bez uszczerbku w utrzymaniu siebie może ponieść koszty wpisu od powództwa wzajemnego (art. 113 § 1 k.p.c.). W zażaleniu powód wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o zwolnienie od wpisu należnego od pozwu.Uzasadnienie prawneOddalając zażalenie Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.W rozpoznawanej sprawie powód wzajemny nie może otrzymać takiej pomocy, gdyż ustalony niewadliwie przez Sąd Wojewódzki stan faktyczny nie pozwala na uznanie, iż bez uszczerbku utrzymania dla siebie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych (wpisu). Prowadząc bowiem gospodarstwo ogrodnicze - na potrzeby rynku - o pow. 1,021 ha, w tym 1.263 m2 pod szkłem (nawet przy przyjęciu, że z tytułu spłaty odsetek uiścił na rzecz banku w 1984 r. 49.257 zł, a w roku poprzednim 24.624 zł) był w stanie wygospodarować oszczędności pozwalające na pokrycie kosztów.Zażalenie jako nieuzasadnione podlega przeto oddaleniu (art. 387 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.).