IV KK 37/26

IV KK 37/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Jarosław Matras (sprawozdawca) w sprawie R. L. o wyrok łączny po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 5 marca 2026 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt III K 9/25, uchyla wyrok łączny w zakresie rozstrzygnięcia w pkt I i na podstawie art. 572 k.p.k. postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w tym zakresie umarza, obciążając wydatkami postępowania Skarb Państwa. Tomasz Artymiuk Piotr Mirek Jarosław Matras UZASADNIENIE IV KK 37/26 2 Wyrokiem łącznym z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt III K 9/25, Sąd Rejonowy w Rybniku, po rozpoznaniu sprawy R. L. , skazanego prawomocnymi wyrokami: „I. Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 5 lutego 2024 roku w sprawie o sygn. akt III K 2038/23 za czyn z art. 209 § la kk popełniony w okresie od 2 października 2022 roku do 13 marca 2023 roku na karę 7 (siedmiu) miesięcy pozbawienia wolności; II. Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 14 sierpnia 2024 roku w sprawie o sygn. akt III K 2278/23 za dwa czyny z art. 244 kk popełnione w dniach 4 czerwca 2023 roku i 3 października 2023 roku na jedną karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności; III. Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 6 lutego 2023 roku w sprawie o sygn. akt III K 1923/22 za czyn z art. 209 § la kk popełniony w okresie od 11 sierpnia 2020 roku do 13 czerwca 2021 roku na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; IV. Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 19 listopada 2024 roku w sprawie o sygn. akt III K 1484/24 za czyn z art. 209 § la kk popełniony w okresie od 1 czerwca 2023 roku do 30 czerwca 2024 roku na karę 1 roku pozbawienia wolności”, orzekł w następujący sposób: „1. na podstawie art. 91 § 2 kk łączy kary pozbawienia wolności wymierzone skazanemu R. L. (L.) prawomocnymi wyrokami: - Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 5 lutego 2024 r. (sygn. akt III K 2038/23), - Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 14 sierpnia 2024 r. (sygn. akt III K 2278/23), i wymierza mu karę łączną 1 (jednego) roku i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności; 2. na zasadzie art. 576 § 1 kpk pozostałe orzeczenia nie objęte karą łączną zawarte w opisanych w punkcie 1 wyrokach, pozostawia do odrębnego wykonania; 3. na zasadzie art. 577 kpk zalicza skazanemu na poczet wymierzonej mu kary łącznej pozbawienia wolności okresy rzeczywistego pozbawienia wolności w dniach: - od 3 października 2023 r. godz. 20.30 do 3 października 2023 r. godz. 21.25, - od 4 grudnia 2024 r. godz. 12.20 do 29 maja 2025 r.; IV KK 37/26 3 4. na zasadzie art. 572 kpk umarza postępowanie przeciwko skazanemu w przedmiocie wydania wyroku łącznego w części dotyczącej wyroków: - Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 6 lutego 2023 r. (sygn. akt III K 1923/22), - Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 19 listopada 2024 r. (sygn. akt III K 1484/24)”. Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i uprawomocnił się w dniu 6 czerwca 2025 r. Kasację na korzyść skazanego od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżając powyższy wyrok w całości zarzucił wyrokowi: rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 366 § 1 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 413 § 1 pkt 4 i § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 574 k.p.k. oraz art. 569 § 1 k.p.k. i art. 572 k.p.k., polegające na zaniechaniu uwzględnienia i wyjaśnienia w toku postępowania rzeczywistej sytuacji prawno-karnej R. L. i połączeniu skazanemu dwóch kar pozbawienia wolności, orzeczonych przez Sąd Rejonowy w Rybniku: kary 7 miesięcy, z wyroku o sygn. akt III K 2038/23 i kary 1 roku, z wyroku o sygn. akt III K 2278/23, a w ich miejsce wymierzeniu kary łącznej 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności w sytuacji, gdy druga z połączonych kar - 1 roku, nie została orzeczona wobec R. L. , a rozstrzygnięcie to błędnie ujęto w komparycji, a następnie sentencji wyroku łącznego, co skutkowało rażącym naruszeniem prawa materialnego - art. 85 § 1 k.k., gdyż brak było warunków do wydania wobec ww. skazanego wyroku łącznego i postępowanie powinno być umorzone, zgodnie z treścią art. 572 k.p.k. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego wobec skazanego R. L. , zgodnie z art. 572 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna i to w stopniu oczywistym uzasadniającym jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Rację należało przyznać skarżącemu co do tego, że przedmiotowy wyrok łączny rażąco naruszył wskazane w zarzucie przepisy prawa, w tym art. 85 § 1 k.k. W świetle tego przepisu przesłanką wymierzenia kary łącznej jest zaistnienie realnego (rzeczywistego) zbiegu przestępstw. Zbieg taki występuje zaś wówczas, gdy ten sam sprawca popełnia co IV KK 37/26 4 najmniej dwa przestępstwa przed wydaniem pierwszego nieprawomocnego wyroku za którekolwiek z nich. Tymczasem w tej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że wskutek wadliwego sposobu procedowania Sądu Rejonowego w Rybniku, doszło do objęcia węzłem wyroku łącznego kary roku pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 14 sierpnia 2024 r., w sprawie o sygn. akt sygn. III K 2278/23, która to kara w rzeczywistości nie została wymierzona skazanemu R. L., ale M. K. (k. 37 akt sprawy). Ta zasadnicza informacja uszła uwadze sądu orzekającego w przedmiocie wyroku łącznego, choć w aktach sprawy znajduje się odpis tego wyroku. Co prawda wzmianka o tym skazaniu została zamieszczona w informacji nadesłanej z Krajowego Rejestru Karnego jako odnosząca się od R. L. (k. 44), ale posiadając odpis wyroku z tej sprawy sąd meriti mógł z łatwością dostrzec, że opisany w pkt 2 komparycji wyroku łącznego, wyrok dotyczy innego skazanego. Konieczne stało się zatem uchylenie wyroku łącznego w zakresie w jakim doszło do połączenia orzeczonych kar (pkt 1 wyroku), a wobec faktu, iż w tym układzie nie istnieje realny zbieg przestępstw (jest tylko jedno skazanie), jedynym możliwym orzeczeniem jest umorzenie postępowania na podstawie art. 572 k.p.k. Jest oczywiste, że uchylenie rozstrzygnięcia w pkt 1 wyroku powoduje uchylenie akcesoryjnych orzeczeń z pkt 2 i 3. Odnosząc się zaś do wniosku zawartego w kasacji, to podkreślić trzeba, że skoro uchybienie wskazane w kasacji dotyczy tylko węzła kary łącznej, to nie jest objęte zakresem kasacji rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania na podstawie art. 572 k.p.k. (pkt 4 wyroku). Z tego powodu umorzenie postępowania może dotyczyć tylko tej części wyroku, w jakiej orzeczono karę łączną [J.J.] [a.ł] Tomasz Artymiuk Piotr Mirek Jarosław Matras