I CZ 73/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Olejniczak.Sędziowie SN: K. Kołakowski, W. Łysakowski (spr.).Protokolant: H. Janota.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 4 maja 1983 r. na rozprawie sprawy z wniosku wierzyciela Stanisława A. z udziałem Heleny i Jana małż. C., Teresy i Jana małż. C. oraz Kazimiery B. w przedmiocie egzekucji na podstawie art. 1051 k.p.c. na skutek zagadnienia prawnego przekazanego w trybie art. 391 k.p.c. postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia 6 marca 1981 r. w związku z zażaleniem dłużnikówprzejmuje sprawę do rozpoznania: uchyla zaskarżone postanowienie i umarza egzekucję.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dn. 22.08.1930 r. Sąd Rejonowy w K. działając jako organ egzekucyjny, na podstawie art. 1051 § 1 i art. 1052 k.p.c., nałożył na dłużników Helenę C., Teresę C., Jana C. s. Jana i Kazimierę B. grzywny w kwocie po 1.500 zł, z zamianą na areszt, w celu przymuszenia ich do przestrzegania zakazu przechodu, przejazdu i przegonu bydła przez część stanowiącą własność wierzyciela działki nr 94-1 (pas gruntu długości 32 m i szerokości 2,2 m), wprowadzonego w tytule wykonawczym (wyroki Sądu Rejonowego w K. z dn. 8.11.1979 r. sygn. akt C. 519/79).W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podnieśli, że wierzyciel nie jest właścicielem "przedmiotowego pasa gruntu". Grunt ten, oznaczony w ewidencji jako działka nr 232, stanowi drogę publiczną.Sąd Wojewódzki w L., ustaliwszy, że istotnie już po wydaniu tytułu wykonawczego wymieniony w nim obszar gruntu uznano w postępowaniu administracyjnym za drogę publiczną (nastąpiło to w ramach prostowania błędów w rejestrze gruntów i w mapie ewidencyjnej), a nadto, iż skarga dłużników o wznowienie postępowania w sprawie, została odrzucona, zaś ich powództwo przeciwegzekucyjne (Sądu Rejonowego w K.) - oddalone, rozważał możliwość umorzenia egzekucji z urzędu ze względu na przedmiot (art. 824 § 1 pkt 2 k.p.c.) i w tym kierunku sformułował pytanie prawne, które przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.Już po przedstawieniu pytania prawnego nastąpiła zmiana w stanie sprawy, która wykluczyła potrzebę udzielenia na nie odpowiedzi. Mianowicie, wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dn. 29.04.1982 r. tytuł wykonawczy, na podstawie którego wszczęto egzekucję, został prawomocnie pozbawiony wykonalności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął zatem sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje:Pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności już po wszczęciu egzekucji stanowi przesłankę umorzenia egzekucji (art. 825 pkt 3 k.p.c.). Powołany przepis wymaga wprawdzie uprzedniego złożenia wniosku w tym przedmiocie przez dłużnika, a taki formalny wniosek złożony nie został, to jednak w konkretnej sytuacji należy przyjąć, że brak ten nie stanowi przeszkody w umorzeniu egzekucji. Wniosek o umorzenie egzekucji wynika implicite z treści zażalenia, w szczególności zaś ze stwierdzenia skarżących, że skoro obecnie grunt, którego dotyczył zakaz stanowi drogę publiczną, to egzekucja nie może być prowadzona.Wniosek wierzyciela, sformułowany na rozprawie w dn. 4.05.1983 r., o oddalenie zażalenia, gdyż do czasu pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności dłużnicy naruszali zawarte w nim zakazy, nie może być uwzględniony. Grzywna orzekana na podstawie art. 1051 k.p.c. nie jest karą, lecz środkiem przymusu podejmowanym w celu zmuszenia opornych dłużników do wykonania zapadłych przeciwko nim orzeczeń sądu, w konkretnym przypadku - w celu wymuszenia zaniechania czynności przechodu, przejazdu i przegonu bydła przez określony pas gruntu, wymuszanie takiego zachowania się dłużników jest - w zaistniałej sytuacji - bezprzedmiotowe.Z powyższych zasad orzeczono jak w sentencji (art. 388 § 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).