II KZ 14/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tobera. Sędziowie: J. Borodej (sprawozdawca), T. Majewski.Prokurator Prokuratury Generalnej: O. Jaroszek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie: 1) Kazimierza K., oskarżonego z art. 199 § 1 k.k., i 2) Jerzego M., oskarżonego z art. 215 § 1 k.k., po rozpoznaniu zażalenia obrońców oskarżonych na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 9 i 16 listopada 1981 r. w kwestii odmowy uchylenia tymczasowego aresztowania i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił uchylić tymczasowe aresztowanie wobec Kazimierza K. oraz Jerzego M., zastosowane przez prokuratora w wymienionej sprawie, i zarządzić ich zwolnienie.Uzasadnienie faktyczneNieprawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 7 października 1981 r. zostali skazani:1) Kazimierz K. - na podstawie art. 199 § 1 k.k. - na karę 2 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 4 czerwca 1980 r. i 50.000 zł grzywny za to, że działając przestępstwem ciągłym, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, zagarnął na szkodę Fabryki Samochodów Małolitrażowych w T. części samochodowe wartości 53.520 zł;2) Jerzy M. - na podstawie art. 215 § 1 k.k. - na karę 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 18 września 1980 r. oraz 70.000 zł grzywny za to, że działając przestępstwem ciągłym, wraz z innymi osobami, nabył różne części samochodowe, wiedząc o tym, iż pochodzą z kradzieży dokonanej na szkodę tej fabryki.Wniosek o uchylenie tymczasowego aresztowania wobec oskarżonych złożyli ich obrońcy, uzasadniając go tym, że:- oskarżony Kazimierz K. nabył już uprawnienia do skorzystania z dobrodziejstwa warunkowego zwolnienia, gdyż przebywając w areszcie tymczasowym odbył już 2/3 orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności, ponadto ma trudną sytuację rodzinną;- żona oskarżonego Jerzego M. doznała złamania kości śródstopia lewego oraz zapalenia żył podudzia lewego i ma wyraźne przeciwwskazania do pracy stojącej, co pozbawia ją całkowicie możliwości zaopatrywania się w kolejkach w żywność dla siebie i 8-letniego syna oraz powoduje, że znajduje się w wyjątkowo trudnych warunkach; okoliczność ta została potwierdzona wywiadem organów MO i zaświadczeniem Akademii Medycznej w W. Sąd Wojewódzki wniosków tych nie uwzględnił, stwierdzając, że przypisane oskarżonym czyny zawierają znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa, a ponadto dlatego, że prokurator zapowiedział wniesienie rewizji od wyroku, żądając sporządzenia jego uzasadnienia.Postanowienie to zaskarżyli obrońcy oskarżonych, zarzucając mu:1) obrońca oskarżonego Kazimierza K. obrazę art. 213 k.p.k. wskutek uznania, że utrzymanie środka zapobiegawczego jest pożądane ze względu na znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu, i wnosząc o zmianę postanowienia przez uchylenie tymczasowego aresztowania,2) obrońca oskarżonego Jerzego M., że argument, iż prokurator zapowiedział wniesienie rewizji, nie może uzasadniać odmowy uchylenia tymczasowego aresztowania w sytuacji, gdy jest to konieczne ze względu na trudną sytuację rodzinną oskarżonego związaną z chorobą jego żony.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenia nie są pozbawione słuszności.Dyrektywa zawarta w art. 217 § 2 k.p.k., nakazująca stosowanie tymczasowego aresztowania wobec skazanych nieprawomocnym wyrokiem na kary pozbawienia wolności powyżej 2 lat za przestępstwo popełnione z winy umyślnej lub powyżej 3 lat za przestępstwo popełnione z winy nieumyślnej, nie oznacza, że w sytuacji, gdy szczególne względy podyktowane interesem oskarżonego lub jego najbliższej rodziny za tym przemawiają, sąd nie powinien odstąpić od stosowania tego środka zapobiegawczego. Możliwość taka wynika wyraźnie z treści art. 218 k.p.k.Oceny, czy takie szczególne powody do odstąpienia istnieją, powinien sąd dokonać w każdym wypadku stosowania tego środka zapobiegawczego na podstawie wskazanego przepisu kodeksu postępowania karnego.Zasadny zatem jest zarzut, że Sąd Wojewódzki oceny takiej nie dokonał, a tylko ograniczył się do ogólnikowego i lakonicznego stwierdzenia, iż znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu i zapowiedź rewizji przez prokuratora sprzeciwiają się uwzględnieniu wniosków obrońców.Trafny jest również pogląd, że złożenie przez prokuratora wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku nie może stanowić podstawy do odmowy uchylenia tymczasowego aresztowania, i to tym bardziej w sytuacji, gdy szczególne względy i okoliczności za tym wyraźnie przemawiają.Te szczególne przyczyny zostały wyraźnie wskazane przez obrońców w ich wnioskach o zmianę środka zapobiegawczego, a ponadto poparte w wypadku oskarżonego Jerzego M. wywiadem organów MO i zaświadczeniem Akademii Medycznej w W.Okoliczności te - zdaniem Sądu Najwyższego - w pełni przemawiają za uwzględnieniem tych wniosków i uchyleniem tymczasowego aresztowania zastosowanego wobec oskarżonych przez prokuratora (...).Z tych względów należało postanowić jak wyżej.