II KR 162/82
WyrokIzba Karna1982-08-05
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czyn polegający na nakłonieniu pokrzywdzonej do złożenia fałszywych zeznań w celu umorzenia postępowania karnego powinien być kwalifikowany z art. 247 § 1 k.k. w zw. z art. 18 § 1 k.k., czy też w zbiegu z art. 252 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że czyn polegający na nakłonieniu pokrzywdzonej do złożenia fałszywych zeznań w celu umorzenia postępowania karnego powinien być kwalifikowany wyłącznie z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 247 § 1 k.k. Przepis art. 247 § 1 k.k. (fałszywe zeznania) wyczerpuje znamiona czynu poplecznictwa, gdy fałszywe zeznanie zmierza do uchronienia sprawcy przestępstwa przed odpowiedzialnością karną, wyłączając tym samym stosowanie przepisu ogólnego, jakim jest art. 252 § 1 k.k. (poplecznictwo).Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki skazał Jadwigę P. i Stanisława P. m.in. za przestępstwo polegające na wywieraniu wpływu na pokrzywdzoną, aby skłonić ją do wycofania wniosku o ściganie i złożenia fałszywych zeznań w sprawie o zbiorowe zgwałcenie. Czyn ten został zakwalifikowany z art. 252 § 1 k.k. w zw. z art. 18 § 1 k.k. i art. 247 § 1 k.k. Oskarżeni wnieśli rewizje od wyroku.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok, eliminując z podstawy skazania art. 252 § 1 k.k., a w pozostałych częściach utrzymał go w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Hapon. Sędziowie: Z. Ziemba, J. Żurawski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. BuchholtzSentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 1982 r. sprawy Jadwigi P., oskarżonej z art. 252 § 1 i art. 18 § 1 w zw. z art. 247 § 1 k.k., i innych oskarżonych, z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 27 stycznia 1982 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że (...) wyeliminował z podstawy skazania oskarżonych - Jadwigi P. i Stanisława P. art. 252 § 1 k.k., określając co do nich zastępczą karę pozbawienia wolności (art. 37 § 1 k.k.) i przyjmując jeden dzień tej kary za równoważny 300 zł grzywny;2) utrzymał ten wyrok w pozostałych zaskarżonych częściach w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 27 stycznia 1982 r. skazał m.in. Jadwigę P. i Stanisława P. na kary po 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na 4-letnie okresy próby oraz z orzeczeniem na podstawie art. 75 § 1 k.k. grzywien po 25.000 zł za przestępstwo określone w art. 252 § 1 oraz art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 247 § 1 k.k. i w zw. z art. 10 k.k., popełnione w ten sposób, że w czerwcu 1980 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu, w celu utrudnienia śledztwa prowadzonego przeciwko Ryszardowi B., Janowi K., Waldemarowi Z. i Jerzemu I., podejrzanym o zbiorowe zgwałcenie Bożeny M., wywierali wpływ na wymienioną pokrzywdzoną, aby skłonić ją do wycofania wniosku o ściganie w tej sprawie, oraz nakłonili ją, aby ta jako świadek w tym postępowaniu przygotowawczym zeznała niezgodnie z prawdą, że nie została zgwałcona (...).Od wyroku tego wnieśli rewizje oskarżeni (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Co do rewizji oskarżonej Jadwigi P. - to w świetle nagromadzonego materiału dowodowego popełnienie przez oskarżoną Jadwigę P. przestępstwa określonego w art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 247 § 1 k.k. nie może ulegać wątpliwości. Wynika to z zeznań świadka Alicji Z., w której mieszkaniu Jadwiga P. i Stanisław P. (siostra i szwagier oskarżonego Ryszarda B.) opracowywali plan nakłonienia pokrzywdzonej Bożeny M. do złożenia fałszywych zeznań. Wynika to w szczególności z zeznań pokrzywdzonej Bożeny M., potwierdzonych pismem pokrzywdzonej, skierowanym do Prokuratury Wojewódzkiej w W., kiedy to pokrzywdzona na skutek namowy Jadwigi P. i Stanisława P. przez nieprawdziwe zeznania usiłowała doprowadzić do umorzenia postępowania karnego w niniejszej sprawie.Wina więc oskarżonej Jadwigi P. i kwalifikacja prawna jej czynu z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 247 § 1 k.k. nie może budzić, zdaniem Sądu Najwyższego, zastrzeżeń. Natomiast sąd pierwszej instancji (w ślad za aktem oskarżenia) zastosował błędną kwalifikację czynu Jadwigi P. z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 247 § 1 k.k. w zbiegu kumulatywnym z art. 252 § 1 k.k., zamiast wyłącznie z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 247 § 1 k.k. Fałszywe zeznania określone w art. 247 § 1 k.k. mogą być składane w różnym celu. Jeżeli jednak fałszywe zeznanie zdąża do uchronienia sprawcy przestępstwa przed odpowiedzialnością karną, to jest ono wówczas formą poplecznictwa, którą obejmuje jednak w całości art. 247 § 1 k.k., wyłączając jako przepis specjalny stosowanie przepisu ogólnego - art. 252 § 1 k.k. Tym samym stosowanie art. 252 § 3 k.k. nie wchodzi w rachubę - jak tego domaga się rewizja - ze względu na odmienne i wyczerpujące rozstrzygnięcie tego zagadnienia w specjalnym przepisie, jakim jest art. 247 § 3 k.k.Należało więc wyeliminować art. 252 § 1 k.k. z kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonej Jadwidze P., a w myśl art. 384 k.p.k. także w stosunku do Stanisława P. Nowe określenie w art. 37 § 1 k.k. równoważnika nastąpiło na podstawie ustawy o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach z dnia 26 maja 1982 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 125) (...).
Powiązane orzeczenia
- III KK 161/13 2013-10-04Czy czyn polegający na fałszywym pomówieniu innej osoby o popełnienie przestępstwa, popełniony w zeznaniach świadka przed organami ścigania lub sądem, stanowi przestępstwo zniesławienia z art. 212 § 1 k.k., czy też przes…
- III KK 361/23 2024-06-05Czy Sąd Okręgowy prawidłowo zakwalifikował czyny przypisane oskarżonemu jako przestępstwo z art. 234 k.k. (fałszywe oskarżenie) zamiast z art. 212 § 1 k.k. (zniesławienie), co skutkowało umorzeniem postępowania z powodu…
- IV KKN 666/97 2002-01-08Czy sąd odwoławczy, rozpoznając apelację od wyroku skazującego za składanie fałszywych zeznań, naruszył przepisy postępowania karnego, nie uwzględniając prawomocnego wyroku uniewinniającego inną osobę od podobnego zarzut…
- III KK 403/07 2008-01-21Czy połączenie w jednym postępowaniu spraw o przestępstwo popełnione przez jednego sprawcę i sprawę o złożenie fałszywych zeznań przez świadka w postępowaniu dotyczącym tego przestępstwa jest dopuszczalne, jeśli przestęp…
- II KR 350/87 1988-01-11Czy ustalenie, że oskarżony przyjął fałszywe banknoty od bliżej nieustalonych osób, bez wskazania dowodów i okoliczności uzasadniających winę i kwalifikację prawną, spełnia wymogi prawidłowego ustalenia podstawy faktyczn…
Powołane przepisy
art. 252 § 1art. 18 § 1art. 247 § 1 KKart. 252 § 1 KKart. 37 § 1 KKart. 75 § 1 KKart. 18 § 1 KKart. 10 KKart. 252 § 3 KKart. 247 § 3 KKart. 384 KPK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.