IV PZ 63/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN Z. Świeboda.Sędziowie SN: S. Rejman (spr.), Z. Stypułkowska.Protokolant: R. Bzowska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 1981 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Jana K. przeciwko Tarnogórskiej Fabryce Urządzeń Górniczych o zapłatę, na skutek zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 25 kwietnia 1981 r., sygn. akt I C 1124/78 w przedmiocie wyłączenia sędziego,postanawia:zmienić zaskarżone postanowienie i wyłączyć sędziego Sądu Wojewódzkiego Mariana S. od dalszego udziału w tej sprawie.Uzasadnienie faktyczneStrona pozwana złożyła wniosek o wyłączenie sędziego - przewodniczącego rozprawy, który zakwestionował kwalifikacje zawodowe jej pełnomocnika - radcy prawnego. Sąd Wojewódzki oddalił wniosek, wyrażając pogląd, że okoliczności świadczące o poważnych uchybieniach w czynnościach jednostek gospodarki uspołecznionej, polegające m.in. na składaniu oczywiście bezzasadnych wniosków, powinny być wciągnięte do protokołu, a nadto powinien być o nich powiadomiony właściwy organ kontroli. Dlatego też przewodniczący rozprawy nie uchybił przepisom prawa kierując odpowiednie pismo do Prezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej.Zarzuty natomiast podniesione przez pełnomocnika strony pozwanej w załączniku do protokołu rozprawy nie mogą być brane pod uwagę, skoro nie było wniosku o sprostowanie protokołu, a z oświadczenia złożonego przez sędziego (art. 52 § 2 k.p.c.) wynika zresztą, że zarzuty te są oczywiście nieprawdziwe.Na postanowienie to strona pozwana złożyła zażalenie stojąc na stanowisku, że w obecnej sytuacji zarysował się tak wyraźny konflikt osobisty pomiędzy sędzią - przewodniczącym a jej radcą prawnym, że może to wywrzeć ujemny wpływ na dalszy przebieg sprawy.Sąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków. W myśl art. 49 k.p.c., Sąd wyłącza sędziego na wniosek strony, jeżeli między nim a jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Z przepisu tego nie wynika jednak w sposób jednoznaczny, kiedy można przyjąć, że stosunek taki zachodzi i dlatego też uwzględnienie wniosku zależy w dużej mierze od uznania sądu. Nie chodzi przy tym, o to, czy można sędziemu postawić uzasadniony zarzut braku obiektywizmu, ale o to, czy ze stanowiska strony zachodzą wystarczające okoliczności, które mogę budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego.W niniejszej sprawie jest poza sporem, że przewodniczący rozprawy zawiadomił Prezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej, że treść pism procesowych składanych przez stronę pozwaną zawiera sformułowania i wnioski godzące w powagę i niezawisłość sądu. Jeżeli zaś pisma te były konsultowane z radcę prawnym, to świadczy o poważnej nieznajomości przepisów k.p.c., co może godzić w interes strony pozwanej. W piśmie zaś, ustosunkowującym się do wniosku o wyłączenie sędziego, przewodniczący rozprawy stwierdził, że zarzuty złożone w załączniku do protokołu rozprawy są oczywiście nieprawdziwe. Strona pozwana dopatruje się w wystąpieniu sędziego zarzutu kłamstwa i odwetu skierowanego pod adresem jej radcy prawnego, który zarzutom zaprzecza. Między tymi osobami powstała więc niestety taka sytuacja, że wzajemnie stawiają sobie zarzuty uwłaczające ich godności.W tych okolicznościach należy więc przyjąć, że między sędzię, który nie uchybił przepisom postępowania, a pełnomocnikiem strony pozwanej zachodzi taki stosunek osobisty, który mógłby wywołać - choćby obiektywnie nieuzasadnione - wątpliwość tej strony co do bezstronności sędziego. Taka zaś sytuacja, choćby nawet była niezawiniona przez sędziego, nie ułatwia pracy sądu ani nie wpływa dodatnio na przebieg postępowania dowodowego i może zagrażać powadze wymiaru sprawiedliwości.Z tych względów Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie i orzekł zgodnie z wnioskiem strony pozwanej.