III CRN 224/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Majorowicz (spr.).Sędziowie SN: Z. Marmaj, Z. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 1981 r. sprawy z powództwa przeciwegzekucyjnego dłużników Jana C. s. Szczepana, Jana C. s. Jana, Teresy C., Heleny C. i Kazimiery B. przeciwko wierzycielowi Stanisławowi A. o pozbawienie wykonalności tytułu egzekucyjnego na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa SN od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 9 stycznia 1980 r. uchyla zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Rejonowego w Kraśniku z dnia 22 sierpnia 1980 r., i sprawę przekazuje wymienionemu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 8.11.1979 r. Sąd Rejonowy w Kraśniku zakazał pozwanym - Janowi C. s. Szczepana, Janowi C. s. Jana, Teresie C., Helenie C. i Kazimierze B. przejazdu, przechodu i przegonu bydła po działce gruntu nr 941 stanowiącej pas ziemi o długości 82 m i szerokości 2,2 m położonej w Z. i należącej do powoda Stanisława A. Wyrok ten stał się prawomocny w wyniku oddalenia rewizji pozwanych. Po uprawomocnieniu się wyroku została wydana decyzja władzy administracyjnej wprowadzająca zmiany w rejestrze gruntów i mapie ewidencyjnej w drodze sprostowania błędów w tych dokumentach. Zmiany te polegały na wykazaniu obszaru objętego powyższym wyrokiem jako działki nr 1232 stanowiącej drogę publiczną - a nie przedmiot własności Stanisława A. Po wydaniu wspomnianej decyzji administracyjnej wpłynął do Sądu Rejonowego w Kraśniku pozew o pozbawienie wykonalności powyższego wyroku wniesiony przez dłużników przeciwko właścicielowi. Podstawę wniesionego powództwa przeciwegzekucyjnego stanowiła ta decyzja administracyjna wprowadzająca nowy stan prawny. Sąd Rejonowy w Kraśniku wyrokiem z dnia 22.8.1980 r. oddalił powództwo opozycyjne. Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 9 I 1931 r. - oddalił rewizję od tego wyroku złożoną przez dłużników.Oddalając rewizję Sąd wyszedł z założenia, że art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. nie może mieć w konkretnym przypadku zastosowania jako podstawa prawna powództwa opozycyjnego, ponieważ tytułem egzekucyjnym jest prawomocny wyrok sądowy nie zaopatrzony w klauzulę wykonalności - a więc nie będący tytułem wykonawczym w rozumieniu art. 840 § 1 w związku z art. 776 k.p.c.Wyrok Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 9 I 1981 r. zaskarżył rewizją nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, wnosząc o uchylenie tego wyroku oraz wyroku Sądu Rejonowego w Kraśniku z dnia 22 VIII 1980 r. i uwzględnienie powództwa przeciwegzekucyjnego.Skarżący zarzuca powyższym wyrokom rażące naruszenie art. 840 § 1 pkt 2 w związku z art. 776 i 1051 k.p.c. oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca skarżący, że pogląd Sądu Wojewódzkiego, wyłączający stosowanie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w konkretnej sprawie, z tej przyczyny, że tytułem egzekucyjnym jest prawomocny wyrok sądowy nie zaopatrzony klauzulą wykonalności, a więc nie będący tytułem wykonawczym w rozumieniu art. 840 § 1 w związku z art. 776 k.p.c. - budzi zastrzeżenia. Pogląd powyższy wynika z wąskiej - ściśle werbalnej wykładni prawa. Wykładnia celowościowa art. 840 § 1 pkt 2 w związku z art. 1051 k.p.c. prowadzi do odmiennego wniosku. W szczególnych przypadkach tytuł egzekucyjny ma znaczenie tytułu wykonawczego, mimo że nie nadaje mu się klauzuli wykonalności. Nadania klauzuli wykonalności nie wymaga bowiem specyfika określonego w tytule obowiązku mogącego polegać - m.in. - na powstrzymaniu się ze strony dłużnika czy dłużników od działania - na "non facere". Prowadzenie egzekucji na podstawie tego rodzaju tytułu w trybie przewidzianym w art. 1051 k.p.c. nie pozbawia go charakteru tytułu wykonawczego w rozumieniu art. 840 k.p.c. przy właściwej jego interpretacji. Inny jest tylko tryb postępowania egzekucyjnego - prowadzonego przez Sąd, a nie przez komornika. Skoro tedy wspomniana wyżej decyzja administracyjna stanowiła zdarzenie, które nastąpiło po powstaniu tytułu egzekucyjnego, powództwo opozycyjne dłużników było w pełni uzasadnione - w świetle prawidłowej wykładni art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.Upływ 6-miesięcznego terminu od daty uprawomocnienia się wyroku oddalającego powództwo przeciwegzekucyjne nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej. Wyrok ten w obecnej swej postaci narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Prowadzi on bowiem do usankcjonowania stanu sprzecznego z porządkiem prawnym, a ponadto zawiera elementy niczym nieuzasadnionej dyskryminacji niektórych obywateli PRL, pozbawiając ich bezzasadnie możności korzystania z ogólnie dostępnej drogi publicznej.Uzasadnia to uchylenie obu zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Kraśniku do ponownego rozpoznania.