II CR 384/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Wielgus.Sędziowie SN: J. Ignatowicz, K. Piasecki (sprawozd.).SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dnia 50 października 1981 r. sprawy z powództwa J.C. przeciwko J.H. o ochronę czci na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. dnia 27 marca 1981 r. sygn. akt I C 226/80oddala rewizję.Uzasadnienie faktyczneW powództwie wytoczonym przeciwko J.H. powód J.C. domagał się zobowiązania pozwanego do złożenia oświadczania adresowanego do Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w K., Dyrektora Zespołu Opieki Zdrowotnej w J., Ordynatora Oddziału Wewnętrznego Szpitala ZOZ w J. J.M., I Sekretarza Komitetu Miejsko-Gminnego PZPR w J. o następującej treści:"W związku z treścią mego pisma z dnia 13 czerwca 1980 r. adresowanego do Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Urzędu Wojewódzki w K. dotyczącego obsadzenia stanowiska zastępcy ordynatora Oddziału Wewnętrznego Szpitala ZOZ w J. oświadczam, że sformułowania odnoszące się do lek. med. J.C., że reprezentuje on poziom wiadomości bardzo przeciętny, który nie stanowi zabezpieczenia samodzielnej pracy, oraz że nie podjął on działań w kierunku doszkalania - nie odpowiada faktycznemu stanowi rzeczy i dostało ono wyrażone przeze mnie bez zapoznania się ze wszystkimi materiałami i okolicznościami, których znajomość upoważniałaby mnie do wyrażenia ewentualnej negatywnej opinii o poziomie zawodowym tego lekarza".W odpowiedzi na pozew pozwany podtrzymywał treść wydanej przez siebie opinii.Zaskarżonym wyrokiem Sąd wojewódzki oddalił powództwo. Sąd ustalił, że wymienione wyżej pismo zawierające opinię o powodzie nie jest sprzeczne z zasadami etyki lekarskiej i nie narusza jego dobra osobistego, a w szczególności w zakresie stwierdzenia "niepodejmowania" po ukończeniu I stopnia specjalizacji dalszego doszkalania, reprezentowania bardzo przeciętnego poziomu wiadomości oraz w zakresie wymienienia innych lekarzy, którzy powinni być powołani na stanowisko zastępcy ordynatora. Opinia o powodzie nie wykracza poza ramy opinii rzetelnej i prawdziwej. Opinia bowiem musi być prawdziwa i nie może mieć charakteru grzecznościowego. Elementy ocenne nie przekraczają granic prawidłowej opinii i nie naruszają czci powoda. Pozwany jako specjalista wojewódzki był uprawniony do wydawania takiej opinii. Skoro zatem pismo to nie zawiera elementów naruszających cześć, dobre imię powoda, roszczenia powoda w zakresie zobowiązania pozwanego do złożenia innego oświadczenia są nieuzasadnione z uwagi na brak przesłanek z art. 23 i 24 k.c. W rewizji od tego wyroku, powód wnosi o jego zmianę i uwzględnienie powództwa lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stan faktyczny sprawy - wbrew wysuwanym przez powoda zarzutom sprzeczności ustaleń i nierozważenia wszechstronnie zebranego w sprawie materiału - został ustalony zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Nie zachodzi potrzeba jego uzupełnienia przez przeprowadzenie dalszych dowodów.W tym stanie rzeczy w grę może wchodzić tylko kwestia, czy ocena zawodowa powoda przez pozwanego nie narusza jego dobra osobistego w postaci czci i dobrego imienia jako lekarza.Przede wszystkim należy stwierdzić, że pozwany jako wojewódzki specjalista był uprawniony do wydania opinii o stopniu fachowości powoda, o jego kwalifikacjach. Z tej racji sam fakt wydania opinii nie może być uważany za bezprawny.Jeżeli chodzi zaś o treść opinii, to należy zakwalifikować ją jako opinię oceniającą poziom kwalifikacji profesjonalnych pod kątem widzenia przydatności na określonym stanowisku zawodowym. Opinia taka powinna zawierać rzeczową ocenę; nie musi ona zawierać tylko sformułowań pozytywnych. Negatywne oceny profesjonalne - jeżeli są rzeczowe i nie mają na celu wyłącznie czy też w przeważającym stopniu dyskryminacji i szykany, a pochodzą od osoby kompetentnej w określonej hierarchii zawodowej - nie mają charakteru bezprawnego, chyba że zawierają sformułowania wykraczające poza rzeczywistą potrzebę oceny dla określonych celów zawodowych, jak awansowanie. Opinia tego rodzaju nie powinna z reguły zawierać takich ocen i wyrażających je sformułowań, które poniżają godność osobistą. Dlatego też z reguły w typowych sytuacjach stwierdzenie, że określona osoba "reprezentuje bardzo przeciętny poziom wiadomości", co ma znaczenie nie tyle dla wykonywania w ogóle zawodu, ale jest istotna z punktu widzenia awansowania na wyższe czy samodzielne stanowisko - nie nosi w sobie znamion bezprawności.Skarżący powołuje się na zasadę 41 i 42 "zbioru zasad etyczno-deontologicznych polskiego lekarza" zatwierdzonej w dniu 3 czerwca 1967 r. przez Walne Zgromadzenie Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, które dotyczą negatywnej opinii o pracy zawodowej innego lekarza. Kwestia oceny naruszenia tych zasad ma istotne znaczenie przede wszystkim dla Komisji Kontroli Zawodowej. W procesie zaś cywilnym o ochronie dóbr osobistych zasady te mają również znaczenie jako pomocnicze kryteria oceny zachowania się lekarza w stosunku do lekarza w określonym układzie hierarchii zawodowej, z punktu widzenia art. 23 i 24 k.c. W świetle wspomnianych zasad opinia powinna być wyrażona w sposób obiektywny i ostrożny. W kolizji z tymi wymaganiami nie pozostaje opinia, o którą chodzi w sprawie. W sprawie brak podstaw do wniosku, że opinia spowodowana jest "niechęcią" pozwanego do powoda.W tym stanie rzeczy wobec braku uzasadnionych podstaw rewizyjnych należało orzec jak w sentencji niniejszego wyroku.