I KR 217/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Fornalik. Sędziowie: S. Mirski (sprawozdawca), R. Staszkiewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Kuśmierczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 1978 r. sprawy Zdzisława K., Zbigniewa Z., oskarżonych z art. 201 i 208 k.k. w związku z art. 10 § 2 i art. 60 § 1 k.k., Edmunda W., Piotra O., oskarżonych z art. 208 k.k., Grzegorza B., Waldemara K. i Janusza B., oskarżonych z art. 215 k.k. i innych, z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Siedlcach z tymczasową siedzibą w Mińsku Mazowieckim z dnia 29 czerwca 1977 r., a ponadto na podstawie art. 384 k.p.k. w stosunku do oskarżonych: Waldemara K., Andrzeja R., Józefa R., Kazimierza K. i Marka R.,uchylił tenże wyrok w całości i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Siedlcach z tymczasową siedzibą w Mińsku Mazowieckim do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Siedlcach z tymczasową siedzibą w Mińsku Mazowieckim z dnia 29 czerwca 1977 r. skazano dwunastu oskarżonych za dokonanie włamań i zagarnięcie mienia społecznego oraz innych przestępstw popełnionych w różnych układach grupowych i w większości wypadków w porozumieniu z oskarżonymi Zdzisławem i Waldemarem K.Powyższy wyrok zaskarżyło siedmiu oskarżonych, natomiast co do pięciu oskarżonych wyrok ten uprawomocnił się.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 76 k.p.k. dopuszcza możliwość prowadzenia przez jednego obrońcę obrony kilku oskarżonych, lecz tylko wtedy, gdy ich interesy ze sobą nie kolidują. Ocena zaś, czy kolizja ta zachodzi, należy nie tylko do obrońcy i oskarżonego, lecz również do sądu. W wypadku więc dostrzeżenia wspomnianej kolizji sąd zobowiązany jest - zgodnie z art. 10 § 2 k.p.k. - poinformować o tym oskarżonego w celu umożliwienia mu powierzenia obrony innemu obrońcy, i tym samym skorzystania w pełni z przewidzianego w art. 9 k.p.k., a stanowiącego jedną z konstytucyjnych gwarancji obywatelskich, prawa do obrony i korzystania z pomocy obrońcy.Wbrew tym założeniom Sąd Wojewódzki nie podjął żadnej próby przeprowadzenia oceny co do dopuszczalności przyjęcia obrony oskarżonych Zdzisława K. i Waldemara K. przez jednego obrońcę oraz - jak to trafnie podnosi autor rewizji oskarżonego Piotra O. we wniosku złożonym w trybie art. 403 § 2 k.p.k. - dopuszczalności wzajemnego substytuowania się obrońców oskarżonych Piotra O., Zbigniewa Z., Waldemara K. i Edmunda W.Z akt sprawy wynika, że obrońca oskarżonego Piotra O. udzielił substytucji obrońcy oskarżonego Waldemara K., obrońcy oskarżonych: Zbigniewa Z., Waldemara K. i Edmunda W., Zbigniewa Z. i Kazimierza K., Piotra O. i Zbigniewa Z. oraz Waldemara K. i Zbigniewa Z. udzielali sobie wzajemnych substytucji. W ramach tych substytucji na pierwszej rozprawie obrońca Zbigniewa Z. bronił również oskarżonego Waldemara K., na drugiej - obrońca oskarżonego Waldemara K. prowadził jednocześnie obronę oskarżonych Zbigniewa Z. i Piotra O., na trzeciej - interesy oskarżonego Zbigniewa Z. reprezentował obrońca oskarżonego Andrzeja R., na czwartej - obrońca oskarżonego Piotra O. zastępował obrońcę oskarżonego Waldemara K., a na następnych trzech - obrońca oskarżonego Waldemara K. występował również jako obrońca oskarżonego Piotra O.Oskarżony Zdzisław K., przyznając się w toku postępowania przygotowawczego do udziału we włamaniach do sklepów uspołecznionych i kradzieży z nich różnych artykułów konsumpcyjnych i pieniędzy, podał, że poinformował współoskarżonego Waldemara K. o włamaniu do sklepów na początku lipca 1976 r. i o tym, że przyniesiona wódka, papierosy i czekolady pochodziły z tego włamania. Oświadczył jednocześnie, że od tego czasu Waldemar K. ukrywał się w obawie przed odpowiedzialnością karną za wspólną z innymi kradzież mięsa na szkodę osób prywatnych. Natomiast wyjaśnienia oskarżonego Waldemara K. nie pozwalają na wyprowadzenie wniosków, że był on informowany o nielegalnym pochodzeniu wspomnianych artykułów i że ukrywał się.Oskarżony Piotr O. zarówno w śledztwie, jak i na rozprawie nie przyznał się do współsprawstwa we włamaniu się do sklepów w M. i w P. Obciążali go zaś oskarżeni Zbigniew Z. i Waldemar K.Nie przyznał się do winy również Zbigniew Z. Według zaś twierdzeń oskarżonych Waldemara K. i Edmunda W. miał on być jednym ze współsprawców włamania do sklepu uspołecznionego w lipcu 1976 r.W świetle tych przykładowo zacytowanych, wzajemnie obciążających się wyjaśnień oskarżonych niedopuszczalne było prowadzenie obrony Zdzisława K. i Waldemara K. przez jednego obrońcę oraz wzajemne substytuowanie się na rozprawach obrońców: Piotra O., Zbigniewa Z., Waldemara K. i Edmunda W. wobec oczywistej kolizji interesów oskarżonych.Mając zatem na względzie, że prawa tych oskarżonych do obrony, zagwarantowane art. 9 k.p.k., zostały ograniczone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie realnej obrony, zaskarżony wyrok uchylono.Uwzględniając natomiast, że czyny oskarżonych Grzegorza B., Janusza B. oraz oskarżonych, którzy nie zaskarżyli wyroku, a mianowicie: Waldemara K., Andrzeja R., Józefa R., Kazimierza K. i Marka R. wiążą się ściśle z zarzucanymi przestępstwami oskarżonym bądź Zdzisławowi K. i Waldemarowi K., bądź Zbigniewowi Z., Piotrowi O. i Edmundowi W. oraz że w wypadku ponownego rozpoznania sprawy mogą się ujawnić nowe okoliczności mające istotne znaczenie dla oceny ich winy czy też stopnia zawinienia, uchylono w trybie art. 384 k.p.k. zapadłe w stosunku do nich orzeczenie (...).