IV CR 463/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Rudnicki (sprawozdawca). Sędziowie SN: F. Bukowski, W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Ireny K. i Józefa K. przeciwko Skarbowi Państwa (Sąd Wojewódzki w Rzeszowie) o odszkodowanie, na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 9 marca 1977 r.zmieniłzaskarżony wyrok i zasądził na rzecz powodów od Skarbu Państwa (Sąd Wojewódzki w Rzeszowie) kwotę zł 3.825 z 8% od dnia 2.I.1976 r., poza tym oddalił rewizję i zniósł wzajemnie koszty procesu za obie instancje.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia 10.500 zł odszkodowania, twierdząc, że wskutek niedbalstwa Feliksa W., który jako komornik Sądu Rejonowego w Rzeszowie prowadził egzekucję przeciwko ojcu powódki, Władysławowi L., ponieśli szkodę, polegającą na tym, że komornik zajął i sprzedał telewizor, dywan, stół i 4 fotele, będące ich własnością. Niedbalstwo komornika polega na tym, że nie zapobiegł sprzedaniu zajętych rzeczy powodów, chociaż wiedział, że nie stanowią własności dłużnika i że powodowie domagają się ich zwolnienia od zajęcia w toczących się przeciwko wierzycielowi Władysławowi L. procesach, w których sądy zawiesiły egzekucję w drodze tymczasowego zarządzenia.Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki w Rzeszowie oddalił powództwo z tym uzasadnieniem, że postanowienia o zabezpieczeniu powództwa przez zawieszenie egzekucji przeciwko Władysławowi L. doręczone zostały komornikowi już po sprzedaży zajętych przedmiotów. Ponieważ powodowie nie składali skarg na czynności komornika, a nie można dopatrzeć się jego winy przy prowadzeniu egzekucji, przeto powództwo jako bezpodstawne ulega oddaleniu.Na skutek rewizji powodów Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania w celu uzupełnienia postępowania dowodowego przez wyjaśnienie, kiedy zajęte i oddane do komisowej sprzedaży ruchomości zostały sprzedane.Obecnie zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki ponownie oddalił powództwo, ustalając że sprzedaż dywanu nastąpiła w dniu 26.IX.1974 r., a telewizora 27.IX.1974 r., a więc przed doręczeniem komornikowi postanowienia o zabezpieczeniu powództwa przez zawieszenie egzekucji. Stół i foteliki sprzedane zostały w dniu 1.III.1976 r. (postanowienie o zabezpieczeniu powództwa przez zakaz sprzedaży stołu i fotelików w ogóle nie zostało komornikowi doręczone).Od tego wyroku powodowie wnieśli rewizję, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub zmiany i uwzględnienia powództwa. Rewizja oparta jest na podstawach wymienionych w art. 368 pkt 1, 3, 4 i 5 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty podniesione w rewizji są nietrafne. Dotyczy to w szczególności twierdzenia, że z okoliczności towarzyszących egzekucji komornik powinien był wiedzieć o tym, że prowadzi egzekucję do ruchomości nie stanowiących własności dłużnika, a tym samym że sprzedaż ich była niedopuszczalna.Sposobem ochrony praw osoby trzeciej naruszonych skierowaniem egzekucji do ruchomości stanowiących jej własność, jest powództwo przeciwegzekucyjne określone w art. 841 lub 842 k.p.c. oraz zabezpieczenie tego powództwa przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego (art. 843 § 4 k.p.c.).Komornik ma obowiązek prowadzić egzekucję w sposób sprawny i szybki. Dopóki postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego nie zostanie mu doręczone, dopóty nie może ani odstąpić od czynności egzekucyjnych, ani ich przerwać. Kodeks postępowania cywilnego poza wypadkami w nim przewidzianymi nie daje prezesowi sądu prawa ingerowania w czynności egzekucyjne komornika z takim właśnie skutkiem. Dlatego też słusznie sąd nie przypisał żadnego znaczenia okoliczności, czy wiceprezes sądu rejonowego podejmował tego rodzaju interwencje, czy nie.Skoro więc prawidłowe jest ustalenie Sądu Wojewódzkiego, że sprzedaż zajętych ruchomości nastąpiła przed doręczeniem komornikowi postanowienia o zawieszeniu egzekucji, to nie można się w tym dopatrzeć winy komornika. Należy przy tym zauważyć, że w sprawie stołu i krzeseł w ogóle nie doręczono komornikowi postanowienia o zawieszeniu postępowania, w związku z czym oddalenie powództwa w tej części było uzasadnione, ponieważ komornik nie dopuścił się winy przy wykonywaniu tej egzekucji. Odmiennie przedstawia się natomiast sprawa telewizora i dywanu. Jak wynika bowiem z załączonych do rewizji akt komornika, komornik przekazał wierzycielowi przekazem bankowym należność uzyskaną ze sprzedaży tych przedmiotów w dniu 25.II.1975 r., a więc po upływie prawie 5 miesięcy od dnia doręczenia mu postanowienia o zawieszeniu egzekucji (dnia 15.XI.1974 r.).Postanowienie o zawieszeniu egzekucji ma ten skutek, że powoduje zawieszenie wszelkich czynności egzekucyjnych, w tym także przekazania uzyskanej ze sprzedaży ruchomości należności wierzycielowi. Gdy więc w wypadku określonym w art. 866 k.p.c. komornik uzyska od przedsiębiorstwa uspołecznionego prowadzącego sprzedaż komisową cenę sprzedażną zajętych ruchomości po otrzymaniu postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego (art. 843 § 3 k.p.c.), powinien wstrzymać się z przekazaniem należności wierzycielowi do czasu uchylenia lub zmiany tego postanowienia.Jeżeli komornik umyślnie lub przez niedbalstwo przekazał należność wierzycielowi, pomimo uprzedniego doręczenia mu postanowienia o zawieszeniu egzekucji, wówczas dopuszcza się winy, a w razie wyrządzenia szkody Skarb Państwa odpowiada za tę szkodę na podstawie art. 769 k.p.c. Wysokość odszkodowania nie może przekroczyć ceny sprzedażnej, jeżeli sprzedaż zajętych ruchomości nastąpiła przed doręczeniem komornikowi postanowienia o zawieszeniu egzekucji. W tych warunkach bowiem spieniężenie zajętych ruchomości było zgodne z prawem. W niniejszej sprawie cena ta wynosiła 3.825 zł (3.400 zł telewizor, 425 zł dywan) i ona to określa wysokość należnego powodowi odszkodowania od Skarbu Państwa (art. 361 § 2 k.c.). Ponieważ oddalenie powództwa w tej części nastąpiło jedynie w wyniku naruszenia prawa materialnego, przeto Sąd Najwyższy w tym zakresie zmienił zaskarżony wyrok w sposób określony w sentencji niniejszego wyroku (art. 390 § 1 k.p.c.). Rozpoznając rewizję, Sąd Najwyższy miał na uwadze akta komornika, z których sąd pierwszej instancji przeprowadził dowód.