III CZP 22/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Krajewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Ignatowicz, Z. Marmaj.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Stefana S. z udziałem: Nadziei S., Teodora S., Jana S. o uregulowanie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 27 lutego 1978 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w sprawie, której przedmiotem jest nie roszczenie pieniężne, lecz konkretne żądanie ustalenia sposobu korzystania z rzeczy wspólnej przez wydzielenie części nieruchomości do wyłącznego użytkowania, dopuszczalne jest zabezpieczenie roszczenia w sposób przewidziany dla zabezpieczenia powództw przeciwegzekucyjnych (art. 843 § 4 k.p.c.), przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego, przedmiotem którego jest wykonanie wyroku nakazującego wnioskodawcy w trybie ochrony posesoryjnej wydanie uczestnikom przedmiotowej części działki?"uchwalił:W sprawie o określenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności nie jest dopuszczalne zabezpieczenie wniosku przez wstrzymanie wykonania wyroku nakazującego przywrócenie posiadania jednego ze współwłaścicieli naruszonego przez drugiego współwłaściciela. Uzasadnienie faktyczneMałżonkowie Teodor i Nadzieja S. oraz ich syn Stefan S. są współwłaścicielami parceli budowlanej o powierzchni 950 m2, na której posiadają oddzielnie domy, przy czym budynek zajmowany przez syna jest usytuowany na tyłach domu rodziców. Dojście do ulicy od domu syna prowadzi obok domu rodziców. Z uwagi na istniejące nieporozumienia syn, wbrew woli pozostałych współwłaścicieli, zajął część placu, na której rozpoczął urządzenie trwałego dojazdu wyłącznie dla siebie.Wyrokiem z dnia 25.II.1977 r. Sąd Rejonowy przywrócił rodzicom naruszone przez syna posiadanie tego pasa gruntu.We wniosku z dnia 27.IV.1977 r. Stefan S. domagał się wydzielenia ze stanowiącej współwłasność uczestników postępowania nieruchomości do jego wyłącznego użytkowania pasa gruntu o szerokości 4 m długości 15 m z przeznaczeniem na urządzenie oddzielnego dojazdu z ulicy do jego domu. Równocześnie domagał się zabezpieczenia wniosku przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego, toczącego się w sprawie o wykonanie wyroku, którym przywrócono naruszone przez wnioskodawcę posiadanie tego samego pasa gruntu.Sąd Rejonowy uwzględnił żądanie o zabezpieczenie wniosku w formie i zakresie określonych przez wnioskodawcę.W toku rozpoznawania zażalenia na to postanowienie Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie przewidzianym art. 391 k.p.c. przytoczone na wstępie zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przedmiotem sprawy jest określenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej współwłasność uczestników postępowania. Z uwagi na niepieniężny charakter roszczenia zabezpieczenie wniosku powinno nastąpić według zasady określonej art. 755 k.p.c. Ze względu na różnorodny charakter spraw mogących wchodzić w rachubę powołany przepis pozostawia sądowi swobodę co do wyboru sposobu zabezpieczenia, przy czym daje mu ogólną wskazówkę, stanowiąc, iż przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd powinien uwzględnić interesy stron w takiej mierze, aby wierzycielowi zapewnić zaspokojenie lub należytą ochronę jego praw, a dłużnika nie obciążać ponad potrzebę.W tak nakreślonych ramach sąd może wybrać każdą stosowną formę zabezpieczenia, a więc w sprawie o określenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej współwłasność zarządzenie tymczasowe może w szczególności polegać na unormowaniu stosunków na czas trwania postępowania.Swoboda w wyborze sposobu zabezpieczenia ulega jednak ograniczeniu bądź to z wyraźnego przepisu ustawy, bądź z zasad ogólnych.Przede wszystkim obowiązuje w tym względzie ogólna norma art. 731 k.p.c., według którego zarządzenie tymczasowe nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia. Poza tym dla określonych spraw ustawa przewiduje szczególne sposoby zabezpieczenia (art. 757, art. 843 § 4 k.p.c.).Zabezpieczenie - poza przypadkiem przewidzianym w art. 843 § 4 k.p.c. - nie może też polegać na zawieszeniu postępowania egzekucyjnego.W szczególności nie może ono polegać na wstrzymaniu wykonania wyroku przywracającego utracone posiadanie pasa gruntu, którego wydzielenia domaga się wnioskodawca w żądaniu o określenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności. Celem bowiem postępowania posesoryjnego jest możliwie szybkie usunięcie szkodliwych społecznie skutków samowoli. Zarządzenie tymczasowe nie może więc zmierzać do unicestwienia tego celu.Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji uchwały.