II CR 96/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Kuryłowicz. Sędziowie SN: S. Dmowski, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mariana R. przeciwko Skarbowi Państwa (109 Wojskowemu Szpitalowi Rejonowemu w Szczecinie i Zespołowi Opieki Zdrowotnej w C.) o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanego (ZOZ) od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 31 grudnia 1977 r.oddalił rewizję i zasądził od pozwanego na rzecz powoda 500 zł kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa odszkodowania za uszkodzenie ciała na skutek niewłaściwego leczenia w dwóch kolejno szpitalach państwowych.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, stwierdzając, że dochodzone roszczenie wiąże się tylko z działalnością jednej z wymienionych państwowych jednostek organizacyjnych. Według ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku odbywający zasadniczą służbę wojskową powód podczas urlopu spędzonego u rodziców spadł z drzewa, doznając urazu przedramienia prawego i klatki piersiowej. Po wypadku został umieszczony w szpitalu w C., w którym stwierdzono złamanie trzonu kości promieniowej, stłuczenie lewego stawu łokciowego oraz złamanie żeber. Zdjęciem nie objęto jednak stawu łokciowego prawego, a - jak się później okazało - został on również poważnie uszkodzony.Błąd w diagnozie spowodował, że urazu łokcia nie leczono, co doprowadziło do zmian zwyrodnieniowych i ograniczenia wyprostu przedramienia w 50% oraz zniesienia ruchów obrotowych przedramienia. Na skutek tego schorzenia powód został na trwałe zaliczony do trzeciej grupy inwalidów.Po ośmiu dniach pobytu w szpitalu w C. powód został przewieziony do szpitala garnizonowego w S. Tutaj nie dokonano już prześwietlenia ręki, lecz kontynuowano leczenie, opierając się na diagnozie poprzedniego szpitala. Błąd w leczeniu dostrzeżono dopiero w przychodni rejonowej, w której powód się leczył po zwolnieniu ze służby wojskowej.Na podstawie tak dokonanych ustaleń Sąd Wojewódzki uznał, iż uszczerbek na zdrowiu, jakiego doznał powód, jest następstwem zaniedbań lekarzy szpitala w C., których obowiązkiem było sprawdzenie badaniem radiologicznym obu najbliższych stawów miejsca złamania. Natomiast szpital garnizonowy nie miał już obowiązku szczegółowego sprawdzenia prawidłowości rozpoznania dokonanego w poprzednim szpitalu.Powyższy wyrok zaskarżyła strona pozwana.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja za Skarb Państwa została wniesiona przez organ państwowy jednostki organizacyjnej, z której działalnością - według treści sentencji zaskarżonego wyroku - wiąże się dochodzone roszczenie. Nie negując prawidłowości ustaleń co do zaniedbań funkcjonariuszy tej jednostki, skarżący podnosi wadliwość poglądu, iż szkoda nie wiąże się z działalnością i drugiej jednostki organizacyjnej (Szpital Wojskowy w Szczecinie). W związku z tym skarżący domaga się zmiany wyroku przez przyjęcie, że obie reprezentujące Skarb Państwa w rozpoznawanej sprawie jednostki organizacyjne ponoszą odpowiedzialność za powstałą szkodę.Stanowisko to nie jest uzasadnione. Nie uwzględnia ono bowiem przyjętej w kodeksie cywilnym konstrukcji odnośnie do Skarbu Państwa stanowiącej konsekwencję koncepcji jedności własności państwowej (art. 128 k.c.).Zgodnie z tą konstrukcją zdolność sądową ma wyłącznie Skarb Państwa, nie posiadają zaś jej poszczególne państwowe jednostki organizacyjne, nie mające oddzielnej od niego osobowości prawnej. Stroną zatem w rozpoznawanej sprawie jest Skarb Państwa, a nie działające za niego stationes fisci. Udział obu szpitali wiąże się z właściwą reprezentacją Skarbu Państwa, a nie z kwestią, kto jest stroną procesową. Z punktu widzenia rozpoznawanego sporu istotne znaczenie ma tylko okoliczność, czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za objętą pozwem szkodę. Prawidłowości rozstrzygnięcia w tym zakresie rewizja nie kwestionuje. Skarb Państwa nie może zaś opierać rewizji na tym, że zasądzone od niego roszczenie wiąże się z działalnością innej jeszcze państwowej jednostki organizacyjnej (statio fisci) oprócz wymienionej w sentencji zaskarżonego wyroku.Oprócz już wyżej podniesionych przesłanek, dodatkowy argument płynie w drodze analogii z art. 441 § 1 k.c. statuującego zasadę, że w przypadku wyrządzenia szkody czynem niedozwolonym przez kilka osób ich odpowiedzialność jest solidarna, a więc każda z nich odpowiada za całość długu. Gdyby zatem reprezentujące Skarb Państwa szpitale miały odrębną od niego osobowość prawną, ich odpowiedzialność byłaby solidarna.W takiej zaś sytuacji rewizja oparta wyłącznie na zarzucie, że za szkodę odpowiada również drugi pozwany, nie byłaby uzasadniona. Jeżeli zatem reguła o niedopuszczalności dzielenia długu pomiędzy dłużnikami solidarnymi obowiązuje pomiędzy różnymi podmiotami, powinna ona obowiązywać również w sytuacji, gdy jeden podmiot reprezentowany jest przez kilka jednostek organizacyjnych.Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 387 k.p.c).