IV CR 281/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Gola (sprawozdawca). Sędziowie SN: Z. Marmaj, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej, K. Wojnarowicz, po rozpoznaniu na rozprawie z wniosku Franciszki G. o ubezwłasnowolnienie Piotra G. na skutek rewizji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 1979 r.uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneFranciszka G. wniosła o ubezwłasnowolnienie jej męża, Piotra G., z powodu choroby psychicznej. Piotr G. domagał się oddalenia wniosku. Także Prokurator Wojewódzki w Krakowie wnosił o oddalenie wniosku Franciszki G.Postanowieniem z dnia 26.IV.1979 r. Sąd Wojewódzki wniosek oddalił. Na podstawie opinii biegłego lekarza psychiatry Sąd I instancji ustalił, że uczestnik postępowania wykazuje objawy zespołu psychoorganicznego o miernym nasileniu. Uczestnik pracuje, jest zorientowany w miejscu i czasie, rozumie proste sytuacje i adekwatnie do nich reaguje. Według stanowiska Sądu Wojewódzkiego nie wykazano, na czym ma polegać dobro uczestnika przemawiające za jego ubezwłasnowolnieniem. Zwrócono też uwagę na to, że stosunki osobiste pomiędzy Piotrem G. a członkami jego rodziny są bardzo złe, co sprawiło, że zamieszkał w Domu Spokojnej Starości.Powyższe postanowienie wnioskodawczyni zaskarżyła rewizją, wnosząc bądź o jego zmianę i uwzględnienie wniosku, bądź też o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Celem ustalenia stanu umysłowego Piotra G. - co miało stanowić przesłankę jego ubezwłasnowolnienia - Sąd I instancji dopuścił dowód z opinii biegłego lekarza psychiatry H. D. Biegły w opinii z dnia 23.I.1979 r. nie dopatrzył się w sposób stanowczy u uczestnika choroby psychicznej. Stwierdził jedynie, że Piotr G. wykazuje - być może - zaburzenia psychiczne. Dla uzupełnienia rozpoznania biegły uznał za konieczne przesłuchanie członków rodziny Piotra G. i udostępnienie mu historii choroby ze Szpitala Psychiatrycznego w K.Stosownie do tych wskazań biegłego Sąd Wojewódzki przeprowadził dowód z zeznań członków rodziny uczestnika oraz osób z jego bliskiego otoczenia. W aktach znajduje się także historia choroby Piotra G. za okres od 8 do 23.X.1978 r. Sąd Wojewódzki nie poddał jednak już tych dowodów ocenie biegłego, lecz samodzielnie wdał się w ocenę stanu zdrowia psychicznego uczestnika. Nie mogło to być uznane za prawidłowe, skoro według nakazu nakazu zawartego w art. 553 k.p.c. osoba mająca być ubezwłasnowolniona musi być zbadana przez jednego lub więcej biegłych lekarzy psychiatrów. Nakaz ten należy rozumieć w ten sposób, że badanie lekarskie wraz z oceną rodzaju choroby umysłowej powinno się odbyć w tej fazie postępowania, kiedy już zgromadzone zostały dowody pozwalające na ocenę zdrowia psychicznego osoby, której postępowanie o ubezwłasnowolnienie dotyczy. Nie mogła zatem badania tego zastąpić wstępna opinia biegłego lekarza H.D., skoro biegły wówczas nie mógł jeszcze udzielić stanowczej odpowiedzi co do występowania choroby psychicznej u Piotra G. Ustalenia, których Sąd Wojewódzki dokonał w zaskarżonym postanowieniu z pominięciem opinii biegłego lekarza psychiatry, a więc także z naruszeniem art. 278 § 1 k.p.c., nie wyjaśniają w sposób wymagany podstawowej przesłanki rozstrzygnięcia. Opinii biegłego nie mogło też zastąpić zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza psychiatrę Andrzeja B., gdyż i ten lekarz podniósł - dla oceny stopnia zaburzeń - potrzebę poddania Piotra G. badaniu psychiatrycznemu.W sytuacji kiedy Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił należycie stanu zdrowia psychicznego uczestnika, przedwczesne było rozważenie celowości jego ubezwłasnowolnienia. Dopiero po należytym zaznajomieniu się z rzeczywistym stanem psychicznym Piotra G. oceni Sąd Wojewódzki potrzebę ubezwłasnowolnienia, w tym także jego celowość i to, czy ubezwłasnowolnienie następuje w jego interesie. Należy przy tym zauważyć, że toczący się spór dotyczący pustaków, jak i sprawa o rozwód małżeństwa uczestnika postępowania z wnioskodawczynią mogą uzasadniać inną, niż dokonał jej Sąd Wojewódzki, ocenę celowości ubezwłasnowolnienia. Inaczej też mogłoby być ocenione dobro osoby, której postępowanie dotyczy.Wszystko to uzasadniało podstawy zaskarżenia z art. 368 pkt 1, 3 i 5 k.p.c., a wobec tego zgodnie z art. 388 § 1 i art. 108 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy postanowił jak wyżej.