I CZ 20/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN H. Dąbrowski. Sędziowie SN: W. Kuryłowicz, K. Kołakowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Anny B. przeciwko Skarbowi Państwa - Urząd Miejski w P., Wiktorii S., Józefowi i Cecylii B., Janowi i Kazimierze małż. Z., Janowi i Marii Z. o odszkodowanie na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 2 grudnia 1976 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym przez powódkę postanowieniem Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie w sprawie z powołaniem się na podstawę z art. 182 § 1 k.p.c., albowiem w trzyletnim okresie od daty zawieszenia postępowania nie został złożony wniosek o jego podjęcie.Powódka, kwestionując w zażaleniu zasadność tego orzeczenia, wskazała, że nie mogła złożyć żądanych przez Sąd dokumentów z przyczyn nie leżących po jej stronie.Uzasadnienie prawneOrzekając zgodnie z zawartym w zażaleniu wnioskiem, Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 16.IV.1973 r. Sąd Wojewódzki dopuścił dowód z opinii biegłego, imiennie wskazując jego osobę, a równocześnie zobowiązał powódkę do wpłacenia zaliczki na koszty przeprowadzenia tego dowodu w terminie 14 dni.Nie został ten obowiązek obwarowany jakimkolwiek rygorem.Postanowieniem z dnia 2.V.1973 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, Sąd ten zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd ten stwierdził, że niewpłacenie zaliczki uniemożliwia wyznaczenie biegłego, a tym samym nadanie sprawie dalszego biegu.W świetle utrwalonej w orzecznictwie i doktrynie wykładni art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. oparcie się na tym przepisie nie było w tej sytuacji prawidłowe. Pomijając nawet to, że niewykonanie postanowienia dowodowego nie może być zrównane z niewykonaniem zarządzeń, od których uzależniona jest możliwość dalszego biegu sprawy, w okolicznościach niniejszej sprawy dochodziły jeszcze dalsze, dodatkowe elementy. Dopuszczenie ponownego dowodu z opinii biegłego nie zostało uzależnione od złożenia zaliczki przez powódkę (art. 41 ust. 3 u. o k.s.), a zatem Sąd Wojewódzki pozostawał związany wydanym postanowieniem o dopuszczeniu i wyznaczeniu biegłego, skoro w chwili zawieszenia postępowania postanowienie to nie zostało uchylone. Nawet jednak gdyby przyjąć, że nie stało to na przeszkodzie zawieszeniu postępowania, błędna była ocena, że niewpłacenie przez powódkę zaliczki uniemożliwiało nadanie sprawie dalszego biegu. W sprawie przeprowadzony był dowód z opinii jednego biegłego, a na tle złożonej przez niego opinii strona pozwana częściowo uznała powództwo, w związku z czym powódka wniosła o wydanie wyroku częściowego.Co najmniej więc w tym zakresie nie było powołanych przez Sąd Wojewódzki przeszkód do nadania biegu sprawie, choć także i w części dotyczącej ewentualnych dalej idących roszczeń powódki stawiane przez nią przeszkody powinny zostać ocenione w ramach przepisów o postępowaniu dowodowym (art. 233 § 2 k.p.c.).Wskazany w części wstępnej art. 180 k.p.c. obowiązek sądu podjęcia postępowania nie ogranicza się do przykładowo w dalszych punktach tego przepisu przytoczonych sytuacji procesowych. Dlatego też, jeśli w jakichkolwiek innych okolicznościach dojdzie Sąd do przekonania, że przyjęta poprzednio w jego postanowieniu podstawa zawieszenia w rzeczywistości nie istniała, powinien podjąć zawieszone postępowanie. Ocena takiej potrzeby powinna mieć miejsce zwłaszcza przy rozważaniu daleko idącego w skutkach dla strony umorzenia postępowania (art. 182 § 2 k.p.c.). Przyjmowanie w sposób mechaniczny następstw nieprawidłowego zawieszenia postępowania oznaczałoby kierowanie się niesłusznym formalizmem, prowadzącym - jak w sprawie niniejszej - w istocie do pozbawienia strony wymiaru sprawiedliwości.Z tych względów zażalenie powódki, choć z innych podstaw niż wskazane w jego uzasadnieniu, okazało się trafne, a zaskarżone nim postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 388 § 1 w związku z art. 397 § 1 k.p.c.