III CZP 96/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), T. Bielecki.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Rozmysława C. przeciwko Danucie C. o eksmisję z lokalu, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Płocku postanowieniem z dnia 3 grudnia 1975 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w świetle art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 14, poz. 84) umowa o najem lokalu zawarta przez jednego z małżonków przed zawarciem małżeństwa, a przysługującego obojgu małżonkom w czasie trwania małżeństwa z powodu wspólnego ich zamieszkania, jest skuteczna także w stosunku do drugiego z małżonków po rozwiązaniu ich małżeństwa przez rozwód?"udzielił następującej odpowiedzi:Prawo najmu lokalu mieszkalnego, które wynika z umowy najmu, a przysługuje od dnia wejścia w życie prawa lokalowego z dnia 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 84) każdemu z małżonków (art. 9 ust. 3 tego prawa), jest w stosunkach między nimi nadal skuteczne pomimo rozwiązania ich małżeństwa przez rozwód. Uzasadnienie faktyczneWedług twierdzeń pozwu strony zawarły w 1973 r. małżeństwo, a pozwana wprowadziła się do zajmowanego przez powoda lokalu mieszkalnego, jednakże w 1975 r. małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód. W tym stanie rzeczy powód domaga się eksmisji pozwanej z lokalu.Od wyroku Sądu Rejonowego oddalającego powództwo powód wniósł rewizję. Sąd Wojewódzki zaś przedstawił do rozstrzygnięcia wyżej powołane zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z rodzinnym przeznaczeniem prawa najmu lokalu mieszkalnego, a w celu zapewnienia obojgu małżonkom równego tytułu do korzystania z takiego lokalu, art. 9 ust. 3 pr. lok. wprowadził dyspozycję stanowiącą, że również wtedy, kiedy umowę najmu lokalu mieszkalnego zawarł tylko jeden z małżonków, małżonkowie wspólnie zajmujący ten lokal są z mocy prawa jego najemcami. Jeżeli więc wspólne zajmowanie lokalu mieszkalnego przez małżonków - w tym i przez małżonka, który nie zawarł umowy najmu - jest przesłanką stania się przez niego najemcą tego lokalu, to przesłanka ta jest spełniona również w wypadku, gdy do lokalu zajmowanego przez jednego z małżonków w charakterze najemcy wprowadził się drugi małżonek. Wyżej zaś wspomniany cel art. 9 ust. 3 pr. lok. uzasadnia stanowisko, że w wypadku gdy zarówno zawarcie umowy najmu przez jednego z małżonków, jak i wprowadzenie się do lokalu drugiego małżonka miały miejsce przed wejściem w życie prawa lokalowego, a w dniu wejścia w życie tego prawa, tj. w dniu 1.VIII.1974 r. (art. 66 pr. lok.) obydwoje małżonkowie wspólnie zajmowali ten lokal, to w wymienionym dniu drugi małżonek stał się najemcą tego lokalu.Prawo z umowy najmu jest unormowane w zasadzie jako prawo względne, tj. jako prawo skuteczne tylko między stronami stosunku najmu, a więc - między wynajmującym i najemcą. Jednakże ustawa zapewnia prawu z umowy najmu szczególną ochronę sprawiającą, że jest ono prawem o zwiększonej skuteczności, mianowicie prawo z umowy jest skuteczne także w stosunku do innych osób niż wynajmujący i przez to ustawa zbliża to prawo do prawa bezwzględnego. Przykładem wspomnianej ochrony jest m.in. dyspozycja art. 690 k.c., jak również art. 9 ust. 3 pr. lok. Skoro bowiem każdemu z małżonków przysługuje prawo najmu do tego samego lokalu mieszkalnego, to prawo to musi być skuteczne także w stosunkach między tymi małżonkami.Artykuł 9 ust. 3 pr. lok. jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów o wspólności ustawowej. Stąd do opartego na tym przepisie prawa najmu każdego z małżonków nie mają zastosowania wspomniane przepisy, w tym i przepisy o ustaniu wspólności. Wobec zaś braku przepisu szczególnego, który by stanowił inaczej, prawo najmu przysługuje każdemu z małżonków i trwa nadal, pomimo rozwiązania ich małżeństwa przez rozwód.Wynika z powyższego, że oparte na art. 9 ust. 3 pr. lok. prawo najmu każdego z małżonków jest w stosunkach między nimi nadal skuteczne pomimo rozwiązania ich małżeństwa przez rozwód.Jednakże nie można nie zwrócić uwagi na to, że wspomniany stan rzeczy polegający na tym, iż małżonkowi rozwiedzionemu przysługuje skuteczne w stosunku do współmałżonka rozwiedzionego prawo najmu, nie wyłącza możliwości żądania eksmisji. Przeciwnie, w wypadku żądania eksmisji, w szczególności na podstawie art. 685 k.c., ustawa zakłada istnienie najmu, a osoba uprawniona wypowiada dopiero ten istniejący najem.Udzielono więc odpowiedzi jak na wstępie.