IV KO 3/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Polony. Sędziowie: J. Pustelnik (sprawozdawca), J. Wieczorek.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Franciszka D., skazanego z art. 225 § 1 k.k. z 1932 r. w związku z art.60 § 1 k.k. z 1932 r., po rozpoznaniu wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 5 marca 1971 r. utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego w Warszawie z dnia 14 lutego 1972 r., i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił wniosek oddalić.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 3 marca 1971 r. został skazany między innymi Franciszek D. za zbrodnię określoną w art. 225 § 1 k.k. z 1932 r. w związku z art. 60 § 1 k.k. z 1932 r. i w związku z art. XIII pkt 2 przep. wprow. k.k. z 1969 r. na karę 25 lat pozbawienia wolności oraz pozbawienie praw publicznych na okres 8 lat za to, że w nocy i dnia 25 na dzień 26 listopada 1969 r w W., działając wspólnie i w porozumieniu ze swym bratem Tadeuszem, w zamiarze pozbawienia życia Gustawa T. uderzyli go kilkakrotnie bliżej nieustalonymi twardymi przedmiotami w głowę, powodując rozległe wieloodłamowe złamanie kości pokrywy i podstawy czaszki oraz uszkodzenie tkanki mózgowej, w wyniku czego nastąpił jego natychmiastowy zgon, przy czym czynu tego dopuścił się przed upływem 5 lat po odbyciu kary pozbawienia wolności za przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając w dniu 14 lutego 1972 r. sprawę na skutek wniesionej między innymi przez oskarżonego Franciszka D. rewizji, utrzymał tenże wyrok w mocy.W dniu 17 stycznia 1977 r. wpłynął do Sądu Najwyższego wniosek obrońcy skazanego o wznowienie na jego korzyść postępowania karnego - bez wskazania co do dalszego postępowania po ewentualnym jego wznowieniu. Jednocześnie obrońca skazanego wniósł o przesłuchanie - w trybie art. 480 k.p.k. w związku z art. 89 k.p.k. - występujących już w dotychczasowym postępowaniu świadków: Janiny, Józefa i Stanisława D., Stefanii D. i Anity T., mogących stwierdzić, że zgłosił się do nich mieszkaniec wsi Z. - znajomy współoskarżonego w tej sprawie Tadeusza D., twierdząc że zajście w nocy z dnia 25 na dzień 26 listopada 1969 r. zakończone śmiercią Gustawa T. miało charakter wzajemnej bójki, w czasie której Franciszek D. doznał obrażeń, oraz że bójkę tę wywołał Tadeusz D., który już wcześniej przejawiał wrogie zamiary względem pokrzywdzonego.Wniosek o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowego w tej sprawie, jak również wniosek o przesłuchanie wskazanych w nim świadków nie zasługują na uwzględnienie.Wniosek opiera się na art. 474 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. i wywodzi w uzasadnieniu, że okoliczności rzeczywistego charakteru zajścia rozegranego krytycznej nocy i roli w nim skazanego Franciszka D., które miałby stwierdzić nieustalony bliżej personalnie mieszkaniec wsi Z., znany powołanym we wniosku świadkom, uzasadniałyby przyjęcie odpowiedzialności Franciszka D. na podstawie art. 240 § 2 k.k. z 1932 r. Wnioskodawca dalej sugeruje, że skazanie Franciszka D. za zabójstwo (art. 225 § 1 k.k. z 1932 r.) nastąpiło na skutek niezasadnego przyjęcia za wiarygodne zeznań świadka Henryka N., który - w świetle aktualnej opinii biegłych lekarzy psychiatrów - uznany został za chorego psychicznie, co dyskwalifikuje wartość dowodową jego zeznań obciążających skazanego.W związku z tymi wywodami stwierdzić należy, że wniosek o wznowienie postępowania, w odróżnieniu od rewizji, nie może być oparty na zarzucie błędu w ustaleniach faktycznych wskutek przyjęcia za podstawę skazania wątpliwych dowodów. Przesłanką uzasadniającą bowiem wznowienie postępowania na podstawie art. 474 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. jest ujawnienie takich faktów lub dowodów nie znanych sądowi, z których można by wysunąć bezbłędny lub co najmniej wysoce prawdopodobny wniosek, że osoba skazana jest niewinna albo że przypisano jej popełnienie innego przestępstwa, zagrożonego karą surowszą niż to, które zostało przez nią popełnione.W niniejszej sprawie przesłanek takich brak. Wskazane bowiem we wniosku okoliczności nie przedstawiają waloru nowego faktu czy też dowodu nie znanego sądowi, mogącego świadczyć o mylności (błędności) wyroku w znaczeniu, o jakim mowa w wymienionym przepisie.Pomijając to, że wnioskodawca nie wskazał ani rodzaju choroby psychicznej świadka Henryka N., ani też daty rozpoznania jej, należy stwierdzić, że okoliczność uznania tego świadka za chorego psychicznie sama przez się nie dowodzi niewiarygodności złożonych przez niego zeznań, skoro wątpliwości co do jego stanu zdrowia psychicznego bynajmniej nie uszły uwagi sądu orzekającego, który zajął w tym względzie określone stanowisko, oraz gdy się uwzględni, że podobnej treści zeznania złożyli świadkowie Władysław D., Edward K. oraz Janina D. co do zachowania się skazanego po jego powrocie w końcu listopada 1969 r. do miejscowości D., zwłaszcza wypowiadania się o grożącej mu odpowiedzialności za pobicie człowieka oraz wydatkowania dość znacznej kwoty pieniężnej na alkohol spożywany w towarzystwie Henryka N.Poza tym zarówno rozpoznanie u świadka Henryka N. choroby psychicznej, jak i treść ewentualnych zeznań powołanego we wniosku mieszkańca wsi Z. nie mogą mieć żadnego znaczenia dla postaci winy i kwalifikacji prawnej przypisanego skazanemu czynu.Wyrok skazujący Franciszka D. oparty został przede wszystkim na wyjaśnieniach współoskarżonej Katarzyny T., zwłaszcza złożonych przed prokuratorem w dniu 2 października 1970 r. i podtrzymanych przez nią w toku konfrontacji przeprowadzonej z Franciszkiem D. oraz jego bratem Tadeuszem, uznanych za wiarygodne, a ponadto na wspierających je takich dowodach, jak między innymi:- protokół sekcji zwłok i opinia biegłego Mariana S., w świetle których rozmiary oraz charakter obrażeń doznanych przez pokrzywdzonego w wysokim stopniu uprawdopodabniają spowodowanie ich przez więcej niż jedną osobę;- wyjaśnienia współoskarżonego Tadeusza D. z dnia 14 sierpnia 1970 r., z których wynika, że Katarzyna T. żaliła się do jego brata na swego męża oraz że przed wyjazdem do braci D. otrzymał on od niej zwitek banknotów stuzłotowych, których łączną wartość określił na przeszło 1.000 zł;- wyjaśninia samego skazanego, złożone w dniu 20 stycznia 1970 r., w których przyznał fakt otrzymania od współoskarżonej Katarzyny T. 200 zł.Z powołanych zaś wyjaśnień Katarzyny T. wynika w szczególności, że na skutek wypowiadanych przez nią do pijanych braci D. skarg na niewłaściwe zachowanie się jej męża ("jest niedobry", "zróbcie z moim mężem co chcecie, bo nie mogę z nim wytrzymać") Tadeusz D. wysunął propozycję zabicia Gustawa T. ("obaj z Jankiem pójdziemy do Gustawa i załatwimy go").Kiedy zaś Franciszek D. z pewnymi oporami zaaprobował ten zamiar, obaj bracia w celu jego zrealizowania udali się do mieszkania Gustawa T. Z wyjaśnień tych wynika ponadto, że po powrocie ich stamtąd nad ranem skazany Franciszek D. poinformował Katarzynę T. o pozbawieniu życia jej męża, przy czym zarówno ona, jak i Tadeusz D. dali jej do zrozumienia, że zbrodni tej dokonali wspólnie.W świetle poczynionych przez Sąd Wojewódzki ustaleń na podstawie wymienionych wyżej dowodów, że skazany wraz z bratem udali się do mieszkania pokrzywdzonego z bezpośrednim zamiarem pozbawienia go życia i że tam wspólnie napadli go, przy czym skazany bił pokrzywdzonego pasem typu wojskowego - nawet potwierdzenie przez powołanego we wniosku mieszkańca wsi Z. wersji co do zdradzania przez Tadeusza D. już wcześniej wrogich zamiarów wobec Gustawa T. oraz udziału Franciszka D. w pobiciu pokrzywdzonego, które rozpocząć miał jego brat, nie mogłyby świadczyć o wadliwości wyroku, tj. że skazanemu niesłusznie przypisano zbrodnię określoną w art. 225 § 1 k.k. z 1932 r., zamiast w art. 240 § 2 k.k. z 1932 r. Zgodnie bowiem z ustalonym już od dawna w orzecznictwie sądowym poglądem, jeżeli dwie lub więcej osób napada na człowieka z zamiarem zabicia go lub godząc się z możliwością zabicia go, to osoby te odpowiadają nie na podstawie art. 240 k.k. z 1932 r. (czy z art. 158 § 3 k.k. z 1969 r.), lecz art. 225 § 1 k.k. z 1932 r. (148 § 1 k.k. z 1969 r.).Z powyższych względów nie zachodziła potrzeba ustalenia podniesionych we wniosku okoliczności w drodze przesłuchania wskazanych w nim świadków.