Rw 237/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk J. Gawrysiak (sprawozdawca), płk J. Górski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr W. Kubala.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 maja 1975 r. na rozprawie sprawy: 1) Zygmunta D., wobec którego sąd na podstawie art. 11 pkt 4 k.p.k. umorzył postępowanie karne o przestępstwo określone w art. 158 § 1 w zbiegu z art. 318 w związku z art. 59 § 1 k.k., 2) Romana W. nieprawomocnie skazanego za przestępstwa określone w: a) art. 327 § 1 k.k. z zastosowaniem art. 293 § 1 i art. 294 § 1 k.k. na karę 5 miesięcy ograniczenia wolności, b) art. 318 k.k. z zastosowaniem art. 293 § 1 i art. 294 § 1 i 4 k.k. na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności, z potrąceniem 10% uposażenia przez okres 3 miesięcy na rzecz Centrum Zdrowia Dziecka w W. oraz zobowiązaniem go do przeproszenia pokrzywdzonego w terminie 30 dni, licząc od daty uprawomocnienia się wyroku - łącznie na karę 1 roku ograniczenia wolności z potrąceniem 10% uposażenia przez okres 3 miesięcy na rzecz Centrum Zdrowia Dziecka w W., z powodu rewizji wniesionej na niekorzyść obu oskarżonych przez prokuratora od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. z dnia 9 kwietnia 1975 r., którą to rewizję w części dotyczącej Romana W. cofnął Zastępca Naczelnego Prokuratora Wojskowego:1) uwzględniając rewizję prokuratora zaskarżony wyrok w części dotyczącej Zygmunta D. uchylił i w tym zakresie przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania na rozprawie głównej;2) rewizję prokuratora co do Romana W. pozostawił bez rozpoznania i w tej części kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator w rewizji zarzuca obrazę przepisów postępowania, a w szczególności art. 11 pkt 4 oraz art. 346 k.p.k., i domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania na rozprawie głównej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie zachodzi sprzeczność między wyrokiem a jego uzasadnieniem. Sąd pierwszej instancji bowiem na podstawie art. 11 pkt 4 k.p.k., a w szczególności wobec braku wniosku o ściganie pochodzącego od pokrzywdzonego, umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonemu o przestępstwo określone w art. 158 § 1 w zbiegu z art. 318 w związku z art. 59 § 1 k.k., a więc o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, co jest przecież niedopuszczalne, natomiast w uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że przeciwko oskarżonemu należy umorzyć postępowanie karne o przestępstwo określone w art. 182 § 1 k.k., a więc o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego. W tego rodzaju wypadkach sąd powinien w wyroku umorzyć postępowanie karne, przyjmując, że czyn zarzucony wyczerpuje znamiona przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego, natomiast w uzasadnieniu wyroku wskazać, że brak podstaw do tego, by można było przypisać sprawcy popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego i że umorzenie postępowania karnego o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego nastąpiło wobec braku wniosku o ściganie pochodzącego od pokrzywdzonego.Z akt sprawy wynika, że prokurator zarzucił oskarżonemu w akcie oskarżenia czyn określony w art. 158 § 1 w zbiegu z art. 318 w związku z art. 59 § 1 k.k.Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, sąd pierwszej instancji wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że brak dostatecznych dowodów do przypisania oskarżonemu zarzuconego mu w akcie oskarżenia czynu. Niemniej jednak sąd ustalił w zaskarżonym wyroku, że oskarżony dwukrotnie uderzył pokrzywdzonego Konstantego B. ręką w twarz, czym wyczerpał znamiona przestępstwa określonego w art. 182 § 1 k.k., a zatem przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego. Sąd ustalił także w wyroku, że pokrzywdzony Konstanty B.: "nie domagał się ścigania karnego sprawcy o ten czyn". W wyniku powyższego sąd na podstawie art. 11 pkt 4 k.p.k., a mianowicie: "wobec braku skargi uprawnionego oskarżyciela (...) umorzył postępowanie karne o ten czyn w stosunku do Zygmunta D.".W związku z powyższym należy stwierdzić, że prokurator zasadnie wywodzi w rewizji, że sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy przepisów postępowania, a w szczególności przepisu art. 11 pkt 4 k.p.k. Pokrzywdzony Konstanty B. już w toku postępowania przygotowawczego domagał się ścigania karnego zarówno Zygmunta D., jak i Romana W., którzy naruszyli jego nietykalność cielesną. W tej sytuacji sąd pierwszej instancji w toku rozprawy głównej powinien ujawnić skargę pokrzywdzonego, co mogłoby dać sądowi podstawę do skazania oskarżonego za przestępstwo określone w art. 182 § 1 k.k. lub do odstąpienia od wymierzenia mu kary za ten czyn na podstawie przepisu art. 182 § 2 k.k.(...) Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że przepis art. 346 k.p.k. nie wskazuje nawet przykładowo sytuacji, gdy uprzedzenie stron na rozprawie głównej o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu jest dla nich bez znaczenia. Wskazuje on natomiast sytuację, gdy uprzedzenie takie jest konieczne. Sytuacja taka zachodzi wówczas, gdy zmiana kwalifikacji prawnej czynu, nawet na łagodniejszą, ma znaczenie dla stron, a zwłaszcza dla obrony oskarżonego.W związku z powyższym należy wyrazić pogląd, że jeżeli sąd w toku rozprawy głównej stwierdzi, iż zachodzi możliwość zakwalifikowania czynu - ujętego w akcie oskarżenia jako przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego - według innego przepisu prawnego, a w szczególności jako przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego, to powinien w myśl art. 346 k.p.k. uprzedzić o tym strony, gdy to ma dla nich znaczenie.Dlatego też należy przyznać rację prokuratorowi, który wywodzi w rewizji, że sąd pierwszej instancji dopuścił się także obrazy przepisu art. 346 k.p.k. wskutek tego, iż w toku rozprawy głównej nie uprzedził stron o możliwości zakwalifikowania zarzuconego oskarżonemu w akcie oskarżenia czynu z art. 158 § 1 w zbiegu z art. 318 w związku z art. 59 § 1 k.k. na art. 182 § 1 k.k., co miało znaczenie dla prokuratora. Należy przy tym nadmienić, że nieuprzedzenie o tym stron w konkretnym wypadku miało znaczenie nie tylko dla prokuratora, ale również dla oskarżonego (...).