Rw 266/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Sieracki (sprawozdawca). Sędziowie: płk C. Bakalarski, płk S. Mendyka.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Stefaniak.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego P., oskarżonego o dwukrotne popełnienie przestępstwa określonego w art. 208 k.k., po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 1976 r. zażalenia obrońcy na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 29 czerwca 1976 r., na podstawie którego utrzymano w mocy zastosowany wobec oskarżonego środek zapobiegawczy - tymczasowe aresztowanie, i po wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o nieuwzględnienie powołanego zażalenia,nie uwzględnił zażalenia obrońcy i powołane postanowienie w sprawie oskarżonego Jerzego P. utrzymał w mocy, przy czym za podstawę prawną tegoż postanowienia przyjął art. 217 § 1 pkt 4 w związku z § 4 k.p.k. Uzasadnienie faktyczne(...) Sąd pierwszej instancji utrzymał w mocy zastosowany w postępowaniu przygotowawczym wobec oskarżonego środek zapobiegawczy - tymczasowe aresztowanie ze względu na "dyscyplinę wojskową i społeczną". Przytoczone uzasadnienie powołanego postanowienia jest błędne. Przede wszystkim podkreślić należy, że art. 217 k.p.k. określa wyczerpująco przesłanki uzasadniające zastosowanie środka zapobiegawczego - tymczasowego aresztowania i przesłanki te podlegają ścisłej wykładni z tego powodu, że ten rodzaj środka zapobiegawczego stanowi istotne ograniczenie praw obywatela do wolności osobistej. Wzgląd na dyscyplinę społeczną nie stanowi w ujęciu przepisów art. 217 k.p.k. podstawy stosowania tymczasowego aresztowania, i dlatego wzgląd ten nie mógł uzasadniać postanowienia o utrzymaniu w mocy zastosowanego wobec oskarżonego środka zapobiegawczego - tymczasowego aresztowania. Dodatkową, poza wymienionymi w art. 217 k.p.k., przesłanką mogącą stanowić podstawę zastosowania tymczasowego aresztowania jest przewidziany w art. 584 k.p.k. wzgląd na dyscyplinę wojskową. Przesłanka ta - jak to wynika wyraźnie z początkowego zdania powołanego przepisu ("tymczasowe aresztowanie oskarżonego żołnierza" - podkr. SN) odnosi się wyłącznie do osoby, która w czasie wydawania postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania jest żołnierzem, tj. osobą pełniącą czynną służbę wojskową (art. 289 § 2 k.k.). W związku z tym należy wyrazić pogląd, że przewidziany w przepisie art. 584 k.p.k. wzgląd na dyscyplinę wojskową nie może stanowić podstawy zastosowania tymczasowego aresztowania wobec osób, które wprawdzie w czasie popełnienia zarzuconego im przestępstwa pełniły czynną służbę wojskową, jednakże w chwili wydawania postanowienia w sprawie zastosowania tymczasowego aresztowania nie miały już statusu żołnierza.Przenosząc przedstawiony pogląd na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że jakkolwiek oskarżony w czasie popełnienia opisanych w nieprawomocnym wyroku przestępstw określonych w art. 208 k.k. był żołnierzem, to jednak zarówno w dniu (tj. 25 maja 1976 r.) zastosowania wobec niego tymczasowego aresztowania, jak i w dniu, w którym sąd pierwszej instancji utrzymał ten środek zapobiegawczy w mocy, nie był już żołnierzem, gdyż na podstawie rozkazu dziennego dowódcy jednostki wojskowej z dnia 12 kwietnia 1976 r. został "zwolniony do rezerwy po odbyciu zasadniczej służby wojskowej". W świetle przedstawionych okoliczności należy stwierdzić, że przewidziany w art. 584 k.p.k. wzgląd na dyscyplinę wojskową nie mógł stanowić podstawy postanowienia sądu pierwszej instancji o utrzymaniu w mocy zastosowanego wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania.Nieprawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 29 czerwca 1976 r. oskarżony został skazany na łączną karę 2 lat pozbawienia wolności. Na tle tego faktu rysuje się w obecnym stanie sprawy znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa zarzucanych oskarżonemu przestępstw, co w konsekwencji, uwzględniając art. 217 § 1 pkt 4 k.p.k., nie pozwala stwierdzić, że utrzymanie zastosowanego wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania było bezpodstawne. Nie ulega wątpliwości, że - w świetle dołączonych do akt sprawy dokumentów - sytuacja rodzinna oskarżonego jest ciężka. Zważywszy jednak, że żona i dziecko oskarżonego korzystają z opieki oraz pomocy jego teściów, należało uznać, iż brak dostatecznych podstaw do zastosowania art. 218 pkt 2 k.p.k., a w konsekwencji do uchylenia w aktualnie istniejącym stanie sprawy zastosowanego wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania.