IV PZ 61/76

Uzasadnienie faktycznePrzedsiębiorstwo Przemysłu Zbożowo-Młynarskiego "P". w L. wniosło o zasądzenie od pozwanych:B., P., B., i W. kwoty 897.786 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu, tytułem wyrównania niedoboru.W uzasadnieniu swego żądania powód podał, że pozwani jako materialnie odpowiedzialni pracownicy elewatora w T. w okresie od 1 lipca 1970 do 28 lutego 1971 r. dopuścili do powstania powyższego niedoboru.W toku procesu powód zmienił swe żądanie z uwagi na zawartą umową o współodpowiedzialności pozwanych i domagał się zasądzenia od pozwanych po 224.446,50 zł wraz z prawnymi odsetkami oraz koszty procesu. Następnie powód ograniczył swe żądanie do kwoty 465.829,80 zł i domagał się od każdego z pozwanych kwoty 116.457,20 zł.Powołani w sprawie biegli wyrazili opinię, że ostateczne ustalenie, czy w elewatorze powstał niedobór i w jakiej wysokości nie jest możliwe z uwagi na brak dokumentów źródłowych, które mogłyby być jedynie podstawą rozliczenia pozwanych z powierzonego im mienia.Dokumentacja źródłowa, która mogła stanowić podstawą rozliczenia, w toku postępowania karnego została przejęta od powoda przez organy ścigania i mimo żądania ich zwrotu przez stroną powodową i Sąd nie została biegłym udostępniona, ponieważ w bliżej nieustalonych okolicznościach zaginęła. Biegli z braku dokumentów źródłowych nie mogli dokonać rozliczenia pozwanych - co w konsekwencji doprowadziło, że Sąd oddalił żądanie pozwu.W części ograniczającej żądanie pozwu postępowanie zostało umorzone. Oddalając żądanie pozwu Sąd nie obciążył powoda kosztami postępowania na rzecz pozwanych.Na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku z dnia 27 maja 1976 r. pozwany Stanisław B. złożył zażalenie, w którym domagał się zmiany zaskarżonego orzeczenia i przyznania mu zwrot kosztów w wysokości 3.000 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis artykułu 102 kpc stanowi istotną nowość w stosunku do prawa poprzednio obowiązującego. Pozostawia - ze względów słuszności - sądowi pewną swobodę w przyznawaniu zwrotu kosztów procesu, gdyby stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik (art. 98 kpc) nie dałoby się pogodzić z zasadami słuszności.Sama treść przepisu mówiąca o wypadkach szczególnie uzasadnionych przemawia za tezą, że wyłącza się stosowanie wykładni rozszerzającej.Jednocześnie należy przyjąć, że przepis ten może być stosowany w zależności od konkretnego stanu faktycznego.Sąd w zaskarżonym wyroku oddalił żądanie pozwu nie dlatego, że było ono oczywiście bezzasadne, ale dlatego, że biegli z braku dokumentacji źródłowej, która - z przyczyn od powoda niezależnych - biegłym nie została udostępniona, nie mogli dokonać prawidłowego rozliczenia pozwanych.Stan taki - zdaniem Sądu Najwyższego - w pełni pozwalał Sądowi przyjąć, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które pozwalają Sądowi - mimo przegrania formalnie procesu - nie obciążać strony powodowej kosztami.Z tych przyczyn i na podstawie art. 387 i 397 § 1 kpc zażalenie pozwanego B. podlega oddaleniu z braku uzasadnionych podstaw do jego uwzględnienia.