VII KZP 29/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: K. Mochtak (sprawozdawca), W. Sikorski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana O., umieszczonego w ośrodku przystosowania społecznego, po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 3 czerwca 1977 r. zagadnień prawnych wymagających zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy dopuszczalne jest zażalenie na postanowienie sądu penitencjarnego w kwestii odmowy zaliczenia skazanemu okresu pobytu poza ośrodkiem przystosowania społecznego w warunkach korzystania przez niego z zezwolenia na opuszczenie ośrodka w trybie art. 107 § 1 k.k.w.?2. Czy okres pobytu skazanego poza ośrodkiem przystosowania społecznego na podstawie udzielonego w trybie art. 107 § 1 k.k.w. zezwolenia na czasowe opuszczenie ośrodka zalicza się do okresu pobytu w ośrodku w warunkach, gdy zezwolenie takie zostało następnie odwołane?3. Czy odbywaną karę pozbawienia wolności przez osobę umieszczoną w ośrodku przystosowania społecznego należy odliczać od okresu pobytu w ośrodku i czy okres odbywania tej kary należy mieć na względzie przy ustalaniu okresów określonych w art. 65 § 1 i 2 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Zgodnie z art. 95 k.k.w. umieszczenie w ośrodku przystosowania społecznego ma na celu między innymi dodatkowe oddziaływanie resocjalizacyjne na skazanego w warunkach ograniczenia wolności i wypróbowanie stopnia przystosowania skazanego do zgodnego z porządkiem prawnym życia w społeczeństwie w drodze stopniowego zwiększania uprawnień tego skazanego.Jednym ze środków, zmierzających do realizacji wskazanych wyżej zadań, jest przewidziane w art. 107 k.k.w. zezwolenie na czasowe opuszczenie przez skazanego ośrodka przystosowania społecznego w celu sprawdzenia postępów resocjalizacji albo tytułem nagrody za wzorowe zachowanie i stosunek do pracy, a także w wypadku choroby skazanego lub innego wypadku losowego.Powołany przepis wprowadził jednocześnie zasadę nieodliczania okresu nieobecności skazanego w ośrodku przystosowania społecznego do czasu pobytu w ośrodku.Zasada ta obowiązuje także wówczas, gdy sąd penitencjarny odwołał wspomniane wyżej zezwolenie. Okresu więc nieobecności skazanego w ośrodku od opuszczenia ośrodka aż do dnia wydania postanowienia odwołującego zezwolenie nie odlicza się od czasu jego pobytu w ośrodku przystosowania społecznego.Za przyjęciem takiej wykładni art. 107 k.k.w. przemawia to, że wspomniany przepis, w przeciwieństwie np. do art. 59 k.k.w., regulującego odwołanie zezwolenia na czasowe opuszczenie zakładu karnego, nie przewiduje wyjątków od wspomnianej zasady nieodliczania w takim wypadku okresu przebywania skazanego poza ośrodkiem przystosowania społecznego od czasu pobytu w ośrodku.Stanowisko przeciwne byłoby wyrazem niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej na niekorzyść skazanego.Zasada nieodliczania okresu nieobecności w ośrodku przystosowania społecznego po skorzystaniu przez skazanego z zezwolenia na czasowe opuszczenie ośrodka od czasu pobytu w ośrodku nie dotyczy okresu po wydaniu postanowienia o odwołaniu udzielonego zezwolenia. Okresu tego aż do dnia umieszczenia skazanego w ośrodku nie zalicza się do czasu pobytu w ośrodku, ponieważ zezwolenie zostało odwołane, a skazany faktycznie przebywał poza ośrodkiem.II. Jest oczywiste, że na postanowienie sądu penitencjarnego, wydane w trybie art. 107 k.k.w., o udzieleniu skazanemu zezwolenia na czasowe opuszczenie ośrodka przystosowania społecznego, jak również na postanowienie o odwołaniu takiego zezwolenia zażalenie przysługuje tylko prokuratorowi (art. 6 § 2 k.k.w).Jeżeli jednak sąd wydał nie przewidziane w art. 107 § 1 k.k.w. postanowienie o niezaliczeniu okresu pobytu poza ośrodkiem przystosowania społecznego oskarżonemu, któremu uprzednio zezwolił na czasowe opuszczenie ośrodka, to rozstrzygnięcie takie nie może być traktowane jako wydane na podstawie tego przepisu, który stanowi, że: "okresu nieobecności nie odlicza się od czasu pobytu w ośrodku", a w związku z tym nie reguluje czynności prowadzącej do odmiennego rozstrzygnięcia, tj. odliczenia okresu takiej nieobecności od czasu pobytu w ośrodku.Postanowienie takie w istocie rzeczy stanowi rozstrzygnięcie (zresztą błędne) wątpliwości co do wykonania orzeczenia o odwołaniu zezwolenia na czasowe opuszczenie ośrodka i łączącej się z tym wątpliwości co do obliczenia czasu pobytu skazanego w ośrodku, a więc traktować je należy jako wydane w trybie art. 14 § 1 k.k.w., na które przysługuje zażalenie każdemu, kogo ono dotyczy.III. Z treści art. 65 § 1 i 2 k.k. wynika, że do czasu pobytu skazanego w ośrodku przystosowania społecznego należy liczyć tylko faktyczną obecność skazanego w ośrodku. Wyjątek od tej zasady - omówiony wyżej w pkt I - przewiduje jedynie art. 107 § 1 k.k.w.Oznacza to, że okresu odbywania kary pozbawienia wolności nie zalicza się do czasu pobytu skazanego w ośrodku przystosowania społecznego.Przeciwko możliwości zaliczenia okresu odbywania tej kary do czasu pobytu skazanego w ośrodku przemawiają również inny charakter, cel i sposób wykonania kary pozbawienia wolności niż umieszczenie w ośrodku przystosowania społecznego.