Rw 312/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk J. Górski (sprawozdawca), płk J. Woźniak.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Piekarski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 października 1977 r. na rozprawie sprawy Mirosława S., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 303 § 3 k.k. z zastosowaniem art. 293 § 1 i 2 k.k. na karę 1 roku i 3 miesięcy aresztu wojskowego, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 8 września 1977 r.w związku z rewizją obrońcy zmienił zaskarżony wyrok przez:a) złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary aresztu wojskowego do 6 miesięcy,b) odroczenie wykonania tej kary do czasu ukończenia służby wojskowej - a to na podstawie art. 301 § 1 k.k.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji domaga się zmiany wyroku przez złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary i warunkowe zawieszenie jej wykonania.W uzasadnieniu rewizji skarżący wywodzi, że występujące w sprawie oskarżonego okoliczności łagodzące, a w szczególności jego dotychczasowe nienaganne zachowanie się oraz fakt, iż w jego sprawie wystąpił z poręczeniem kolektyw żołnierski Koła ZSMP, powinny uzasadniać postawione w rewizji wnioski.Na rozprawie rewizyjnej przed Sądem Najwyższym obrońca popierał wniesioną rewizję, wnosząc ewentualnie o złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary i odroczenie jej wykonania do czasu ukończenia służby wojskowej, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej popierał rewizję obrońcy, a ponadto wnosił o oddanie oskarżonego pod dozór przełożonego i nałożenie na niego obowiązku wykonania prac na cele społeczne.Uzasadnienie prawneW związku z zarzutami rewizyjnymi obrońcy i wnioskami stron na rozprawie Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Zarzut wymierzenia oskarżonemu rażąco niewspółmiernie surowej kary jest zasadny. Sąd pierwszej instancji przy wymiarze kary przyjął na niekorzyść oskarżonego fakt, że pozostawał on poza jednostką wojskową bez życiowo uzasadnionej potrzeby oraz że w miejscu zamieszkania miał negatywną opinię. Sąd ten uznał także, że cele kary w zakresie społecznego oddziaływania wymagają wymierzenia oskarżonemu takiej kary, jaką orzekł.Sąd pierwszej instancji nie wziął jednak pod uwagę tego, że okres pozostawania oskarżonego poza jednostką wojskową - jak na przestępstwo przewidziane w art. 303 § 3 k.k. - nie był długi oraz że było to w ogóle pierwsze samowolne oddalenie się oskarżonego, z którego zresztą powrócił dobrowolnie. Okoliczności te tymczasem co najmniej zrównoważyły znaczenie faktu, że oskarżony przebywał poza jednostką bez uzasadnionej potrzeby.Jeżeli chodzi natomiast o negatywną opinię oskarżonego w miejscu zamieszkania, na którą powołał się sąd pierwszej instancji, to - jak wynika z dokumentów dołączonych do akt sprawy po wyroku - była ona sporządzona pochopnie, nie odpowiadała prawdzie i została sprostowana. W związku z tym można i należy przyjąć, że oskarżony dotychczas sprawował się nienagannie, a podczas pełnienia służby wojskowej - jak to zresztą ustalił sąd pierwszej instancji - nawet wyróżniał się w wykonywaniu obowiązków żołnierskich.Powołując się na cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, sąd pierwszej instancji pominął zupełnie fakt, że organizacja młodzieżowa złożyła poręczenie za oskarżonego, wyrażając gotowość roztoczenia nad nim opieki, co znalazł aprobatę dowódcy jednostki wojskowej. Nie wiadomo więc, dlaczego cele kary w zakresie społecznego oddziaływania nie mogłyby być osiągnięte przez orzeczenie znacznie łagodniejszej kary z jednoczesnym odroczeniem jej wykonania do czasu ukończenia przez oskarżonego służby wojskowej (art. 301 § 1 k.k.). Z punktu widzenia celów kary w ogóle (art. 50 k.k.) oraz interesów Sił Zbrojnych - a tak jest właśnie w tej sprawie - orzeczenie kary z odroczeniem wykonania do czasu ukończenia służby wojskowej może być bardziej stosowne niż orzeczenie kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Jakkolwiek bowiem biegu służby nie przerywa żołnierzowi ani orzeczenie kary z odroczeniem wykonania (art. 301 § 1 k.k.), ani orzeczenie kary z warunkowym zawieszeniem wykonania (art. 73 k.k.), to jednak uniknięcie wykonania kary odroczonej uzależnione jest od szczególnego wyróżnienia się w służbie (art. 301 § 3 k.k.), podczas gdy do uniknięcia wykonania kary warunkowo zawieszonej wystarcza nienaruszanie porządku prawnego w sposób rażący (art. 78 § 2 k.k.).Z tego też powodu orzeczono jak na wstępie.II. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że sąd pierwszej instancji zupełnie bezpodstawnie odmówił dopuszczenia do udziału w rozprawie przedstawiciela organizacji społecznej (ZSMP). Sąd ten uzasadnił swoje stanowisko tym, że przedstawiciel ów nie miał upoważenienia wydanego przez dowódcę jednostki wojskowej. Tymczasem przedstawiciel organizacji młodzieżowej działającej w wojsku, skierowany przez tę organizację do udziału w postępowaniu sądowym - w przeciwieństwie do delegata kolektywu żołnierskiego - nie musi być zatwierdzony przez dowódcę jednostki wojskowej i nie musi legitymować się jego upoważnieniem. Przedstawiciel organizacji młodzieżowej powinien jedynie mieć odpowiednie upoważnienie tej organizacji (por. art. 81 § 3 w związku z art. 83 k.p.k. i pkt 11 ust. 2 wytycznych szefa GZP WP nr 8 z dnia 14 grudnia 1970 r. - Dz. Rozk. MON Nr 21, poz. 110). Takie zaś upoważnienie w konkretnej sprawie przedstawiciel organizacji młodzieżowej miał, gdyż z treści przedstawionej przez niego na rozprawie uchwały kompanijnego koła ZSMP wynikało wyraźnie, że koło to postanowiło wybrać Sławomira K. swoim przedstawicielem w postępowaniu sądowym przeciwko Mirosławowi S. Zatwierdzenia przez dowódcę jednostki wojskowej wymaga jedynie uchwała organizacji młodzieżowej o podjęciu się poręczenia (pkt 11 ust. 3 cytowanych wytycznych), a przedstawioną sądowi pierwszej instancji uchwałę dowódca jednostki wojskowej zatwierdził.