Z 38/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Górski, płk J. Woźniak.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Piekarski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Walentego O., prawomocnie skazanego za przestępstwo określone w art. 145 § 1 i 2 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności z zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 1977 r. zażalenia skazanego na postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 7 listopada 1977 r., odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia rewizji od wyroku tegoż Sądu z dnia 21 września 1977 r., na podstawie art. 386 i 387 pkt 2 w związku z art. 111 § 3 k.p.k.,uwzględniając zażalenie skazanego, zmienił zaskarżone postanowienie przez przywrócenie Walentemu O. terminu do wniesienia rewizji od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 21 września 1977 r.Uzasadnienie faktyczneWyrok skazujący Walentego O. ogłoszony został w jego obecności w siedzibie Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. dnia 21 września 1977 r. o godz. 14.00. Jak wynika z protokołu rozprawy, po ogłoszeniu wyroku przewodniczący pouczył oskarżonego w myśl art. 590 § 3 k.p.k., oskarżony zaś oświadczył, że wyrok i pouczenie zrozumiał.W dniu 27 września 1977 r. do Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. wpłynęło pismo oskarżonego głoszące, że zapowiada rewizję i prosi o dostarczenie mu wyroku sądowego z uzasadnieniem. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem Szef Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. wysłał oskarżonemu do miejsca zamieszkania, zaznaczając przy tym, co następuje: "(...) nadmieniam, że przed sądami wojskowymi w myśl art. 590 § 3 k.p.k. zapowiedź rewizji nie przysługuje, a termin do wniesienia rewizji biegnie od daty ogłoszenia wyroku i wynosi 7 dni. O powyższym Obywatel został pouczony po ogłoszeniu wyroku, przy czym oświadczył wówczas, że pouczenie zrozumiał. W związku z powyższym termin do złożenia rewizji upłynął dnia 28 września 1977 r."W dniu 29 października 1977 r. do Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia rewizji, do którego to wniosku oskarżony dołączył rewizję, domagając się warunkowego zawieszenia wykonania kary. Wniosek o przywrócenie tego terminu oskarżony uzasadnił tym, że - jak się okazuje - nie zrozumiał pouczenia udzielonego mu przez przewodniczącego rozprawy, a dalsza zwłoka była powodowana ciągłymi badaniami lekarskimi i zabiegami w związku z odnawianiem się ran na nodze, na której doznał obrażeń, w związku z czym przygotowano ponowną operację, ponieważ grozi mu trwałe inwalidztwo (usztywnienie nogi).Postanowieniem z dnia 7 listopada 1977 r. Wojskowy Sąd Garnizonowy w N. nie uwzględnił wniosku oskarżonego. W uzasadnieniu postanowienia sąd powołał się na to, że oskarżony - według jego własnego oświadczenia po ogłoszeniu wyroku - zrozumiał pouczenie udzielone mu przez przewodniczącego rozprawy, a niezależnie od powyższego ustalono, że oskarżony bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku w tym samym dniu kontaktował się ze swoim obrońcą, nie powiadamiając go potem o zamiarze wniesienia rewizji, mimo iż tak się umówili, a także kontaktował się jeszcze z innym obrońcą wojskowym, który z pewnością udzielił mu właściwego pouczenia. W zakończeniu uzasadnienia sąd podkreślił, że oskarżony nie wykazał, iż uchybił terminowi do wniesienia rewizji z przyczyny od niego niezależnej, a na dodatek wniosek o przywrócenie tego terminu złożył również po terminie określonym w art. 111 § 1 k.p.k.W zażaleniu oskarżony domaga się uchylenia wspomnianego postanowienia sądu pierwszej instancji i przyjęcia wniesionej rewizji. Oskarżony jeszcze raz zapewnia, że nie zrozumiał pouczenia udzielonego mu po ogłoszeniu wyroku, gdyż był bardzo przejęty i zdenerwowany, a poza tym chory z powodu doznanych i niewyleczonych dotychczas obrażeń ciała oraz zasugerowany znanym mu trybem zaskarżenia wyroków przed sądami powszechnymi (...)Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który popierał zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Można i należy wierzyć oskarżonemu, że rzeczywiście nie zrozumiał pouczenia w myśl art. 590 § 3 k.p.k., udzielonego mu przez przewodniczącego rozprawy po ogłoszeniu wyroku, oraz że nie uzyskał właściwej informacji co do sposobu zaskarżenia wyroku również od adwokatów, z którymi kontaktował się, skoro faktem jest, iż przed upływem 7 dni od ogłoszenia wyroku, zamiast rewizji, złożył zapowiedź rewizji.Niezrozumienie przez oskarżonego pouczenia przewodniczącego rozprawy o sposobie zaskarżenia ogłoszonego mu wyroku trudno jednoznacznie uznać za zawinione wyłącznie przez niego samego. Oskarżony co prawda postąpił w sposób sprzeczny z przepisami obowiązującymi przed sądami wojskowymi (art. 590 § 1 i 3 k.p.k.), ale za to w sposób zgodny z przepisami obowiązującymi przed sądami powszechnymi (art. 370 § 1 w związku z art. 393 § 1 k.p.k.). Najwidoczniej przeto pouczenie przewodniczącego rozprawy udzielone oskarżonemu w myśl art. 590 § 3 k.p.k. było pouczeniem ograniczającym się do przytoczenia treści tegoż przepisu, bez wyraźnego podkreślenia różnicy w sposobie zaskarżenia wyroków przed sądami powszechnymi i przed sądami wojskowymi. A podkreślenie takie jest konieczne, gdyż to, co powszechne, jest bardziej znane, niż to, co szczególne. Jeżeli zaś tak, to trzeba przyjąć, że pouczenie udzielone oskarżonemu przez przewodnicząego rozprawy nie było pouczeniem wystarczającym, czyniącym zadość obowiązkowi udzielenia uczestnikom postępowania należytej informacji procesowej, umożliwiającej im skuteczną realizację ich uprawnień (por. część III zaleceń kierunkowych zawartych w uchwale Zgromadzenia Ogólnego SN z dnia 15 lipca 1974 r. - Kw. Pr. 2/74, OSNKW 1974, z. 10, poz. 179). Udzielenie niewystarczającego (niepełnego) pouczenia nie może zaś wywoływać ujemnych skutków dla uczestnika postępowania, podobnie jak udzielenie mylnego pouczenia albo brak pouczenia (art. 10 § 1 k.p.k.).Z tego względu za zupełnie chybione wypada uznać też powoływanie się sądu pierwszej instancji na to, że oskarżony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia rewizji po upływie terminu zawitego określonego w art. 111 § 1 k.p.k. Szef sądu pierwszej instancji, wysyłając oskarżonemu na jego żądanie odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że: "(...) termin do złożenia rewizji upłynął", zamiast - jak należało - dodać do tego, że oskarżony może ubiegać się o przywrócenie tego terminu na warunkach przewidzianych w art. 111 § 1 k.p.k., i wymienić te warunki.Z tych względów postanowienie niniejsze należy uznać za uzasadnione.