I CZ 205/71

SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Cezarego Ch. przeciwko Wydawnictwu M. o wynagrodzenie autorskie na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 24 września 1971 r., uchylił zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie faktycznePowód żądał zasądzenia od pozwanego Wydawnictwa kwoty 25 956 zł twierdząc, że zawarło ono z nim umowę wydawniczą o wydanie jego dzieła w ilości 90 000 egzemplarzy (3 wydania) za wynagrodzeniem w kwocie 8 190 zł za jedno wydanie, później zaś Wydawnictwo podwyższyło nakład tego dzieła do 210 000 egzemplarzy. Tymczasem w dniu 12 grudnia 1970 r. Wydawnictwo zawiadomiło powoda o odstąpieniu od wydania powyższego dzieła. Reprezentując pogląd, że twórcy dzieła przysługuje umówione wynagrodzenie w całości, mianowicie za 210 000 egzemplarzy, tj. w kwocie 36 036 zł, powód - po potrąceniu od tej kwoty pobranej zaliczki w wysokości 10 080 zł - dochodzi zapłaty reszty wynagrodzenia w sumie 25 956 zł. W odpowiedzi na pozew pozwane Wydawnictwo wniosło o oddalenie powództwa twierdząc, że według § 10 umowy z 24 października 1969 r. w wypadku odstąpienia od wydania dzieła autorowi przysługuje wynagrodzenie za jeden nakład podstawowy. W związku z tym Wydawnictwo żądało zasądzenia od powoda na jego rzecz kwoty 1 890 zł tytułem zwrotu nadpłaty powstałej wskutek wypłacenia powodowi zaliczki w wysokości 10 080 zł. Postanowieniem z 24 września 1971 r. Sąd Wojewódzki postanowił przekazać sprawę Sądowi Powiatowemu w W. według właściwości rzeczowej, wyjaśniając w uzasadnieniu, że przedmiotem sporu nie jest naruszanie przez pozwanego praw autorskich powoda, lecz niewywiązanie się z zawartej umowy wydawniczej. Podstawą roszczeń powoda są - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - przepisy art. 354 i 471 kc, sprawa nie należy zatem do kategorii wymienionych w art. 17 pkt 2 kpc, skoro zaś dochodzona kwota nie przekracza 100 000 zł, do rozpoznania sprawy właściwy rzeczowo jest Sąd Powiatowy. W zażaleniu powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do rozpoznania. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: W myśl art. 15 pkt 3 ustawy z 10 lipca 1952 r. o Prawie autorskim (Dz. U. nr 34, poz. 234) prawo autorskie obejmuje w granicach określonych ustawą m.in. także prawo do wynagrodzenia za wykorzystanie utworu. Regułą jest, że wynagrodzenie przysługuje twórcy za przeniesienie na wydawcę prawa do wydania dzieła na podstawie umowy wydawniczej, przez którą wydawca zobowiązuje się do wydania utworu i do zapłacenia twórcy wynagrodzenia. Wynagrodzenie przysługuje twórcy także wtedy, gdy wydawca, korzystając z zastrzeżonego w umowie prawa, odstępuje od wydania utworu na podstawie przepisów art. 38 Prawa autorskiego. Zarówno w razie wydania utworu, jak i w razie odstąpienia przez wydawcę od jego wydania, między stronami mogą powstać pory co do wysokości należnego wynagrodzenia. Tak w pierwszym, jak i w drugim wypadku twórca, występując na drogę sądową, dochodzi ochrony przysługującego mu prawa autorskiego, skoro - jak już wyżej wskazano - prawo do wynagrodzenia należy do treści prawa autorskiego. W świetle przytoczonych przepisów prawa materialnego nie ma dostatecznie uzasadnionych podstaw do odmiennego traktowania - z punktu widzenia przepisów o właściwości rzeczowej sądów - sporu o wynagrodzenie przysługujące twórcy za wydany utwór i sporu o wynagrodzenie przysługujące twórcy w wypadku odstąpienia od wydania utworu. Sprawa więc z powództwa twórcy przeciw wydawcy o zapłatę wynagrodzenia w związku z odstąpieniem przez wydawcę od wydania utworu należy - stosownie do dyspozycji art. 17 pkt 2 kpc - do właściwości rzeczowej Sądu Wojewódzkiego. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 388 § 1 i 397 kpc, orzekł, jak w sentencji postanowienia.