III CZP 86/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie: K. Piasecki, Z. Wasilkowska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Janiny i Władysława małżonków S. o zniesienie współwłasności nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Kielcach postanowieniem z dnia 16 września 1970 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy dopuszczalne jest zniesienie współwłasności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U. z 1957 r. Nr 31, poz. 132 z późniejszymi zmianami)?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Dopuszczalne jest zniesienie współwłasności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość w rozumieniu art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 28 V 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U. z 1957 r. Nr 31, poz. 132 z późniejszymi zmianami) przy równoczesnym zniesieniu wieczystego użytkowania. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione wyżej zagadnienie prawne wynikło na tle następującego stanu faktycznego:Skarb Państwa jest właścicielem placu położonego w Z. przy ul. (...). Na parceli tej zbudowany został dom drewniany o 4 izbach.Aktem notarialnym z dnia 14 marca 1969 r. sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w Sandomierzu na podstawie poprzedzającej go decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium PRN w S. z dnia 6 lutego 1969 r., Skarb Państwa sprzedał Władysławowi i Janinie S. nie wydzieloną połowę domu stanowiącą dwie izby na parterze o powierzchni 28,22 m2 oraz ustanowił na ich rzecz wieczyste użytkowanie nie wydzielonej połowy placu, którego cała powierzchnia wynosi 317 m2.Podobnym aktem notarialnym z dnia 19.V.1969 r. drugą nie wydzieloną połowę domu, stanowiącą dwie izby na parterze o powierzchni użytkowej 34,86 m2 we wspólnym z S. użytkowaniu poddasza, Skarb Państwa sprzedał Franciszkowi i Stanisławie małż. S. oraz ustanowił na ich rzecz wieczyste użytkowanie nie wydzielonej drugiej połowy placu.Małżonkowie Władysław i Janina S. złożyli wniosek do Sądu Powiatowego w Sandomierzu o zniesienie niepodzielności wieczystego użytkowania przez przyznanie dla nich w wieczyste użytkowanie całej nieruchomości za odpowiednią spłatą małżonków Franciszka i Stanisławy S.Małżonkowie Franciszek i Stanisława S. domagali się odrzucenia wymienionego wyżej wniosku z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.Postanowieniem z dnia 3.XII.1969 r. Sąd Powiatowy oddalił wniosek małż. Władysława i Janiny S. przyjmując, ze w sprawie tej nie jest dopuszczalna droga sądowa.Wymienione postanowienie Sądu Powiatowego zaskarżyli wnioskodawcy rewizją.Sąd Wojewódzki rozpoznając rewizję wnioskodawców przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. wymienione wyżej zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, udzielając w tej sprawie odpowiedzi, zważył, co następuje.Zasadniczym przepisem dotyczącym budynków znajdujących się na gruncie państwowym oddanym w użytkowanie wieczyste jest art. 235 k.c. według § 1 art. 235 k.c. budynki i urządzenia wzniesione na terenie państwowym przez użytkownika wieczystego stanowią jego własność; to samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddaniu terenu w użytkowanie wieczyste. Według § 2 art. 235 k.c. przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym terenie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym.Przepisy art. 235 k.c. stanowią wyjątek od zasady wyrażonej w art. 47 § 1 k.c., że części składowe gruntu nie mogą być przedmiotem odrębnej własności i innych praw rzeczowych. Z treści wymienionego artykułu wynika więc m.in., że budynek zbudowany na terenie objętym użytkowaniem wieczystym może być przedmiotem odrębnej własności, a prawo użytkowania wieczystego terenu państwowego jest w stosunku do prawa własności budynku prawem nadrzędnym (por. m.in. orz. SN z dnia 8.VII.1966 r. III CZP 43/66, OSNCP z 1966 r., poz. 211).Ustanowienie odrębnej własności budynku następuje zawsze w umowie, do której ważności konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego.Do odrębnej własności bowiem stosuje się - w braku odmiennych przepisów szczególnych - przepisy kodeksu cywilnego dotyczące własności (art. 126-231 k.c.), a w tym również przepisy o współwłasności i jej zniesieniu z uwzględnieniem specyfikacji odrębnej własności budynku związanej z wieczystym użytkowaniem bądź współużytkowaniem.Podobnie jak do odrębnej własności budynku stosuje się - jak to wyżej wskazano - przepisy o własności, tak samo również do oddania terenu w wieczyste użytkowanie (w tym również w wieczyste współużytkowanie) oraz do zniesienia tegoż należy odpowiednio stosować przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości (art. 234 i 237 k.c.).Ze względu jednak na to, że odrębna własność budynku jest nierozerwalnie związana z wieczystym użytkowaniem, ich los musi być jednakowy. Nie można zbyć, obciążyć i znieść odrębnej własności (ściśle - także współwłasności) budynku bez równoczesnego zbycia, obciążenia lub zniesienia współużytkowania wieczystego.Z powyższych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi pozytywnej na pytanie Sądu Wojewódzkiego.