V KRN 527/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Grzebuła, T. Krokosz, S. Mirski, A. Pyszkowski, J. Polony, K. Wagner.Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Kozakiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 1972 r. sprawy Władysława F., oskarżonego z art. 80 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. (prawo budowlane - Dz. U. Nr 7, poz. 46), z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od postanowienia Sądu Powiatowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 17 listopada 1970 r., zmienionego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1971 r.,uchylił oba powyższe postanowienia i przekazał sprawę Prokuratorowi Powiatowemu w M. do dalszego postępowania zgodnie z treścią art. 288 § 1 k.p.k.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 17 października 1970 r. Prokurator Powiatowy w M. na podstawie art. 27 § 1 k.k. warunkowo umorzył dochodzenie przeciwko Władysławowi F., podejrzanemu o to, że w czerwcu 1970 r. jako administrator parafii rzymskokatolickiej w K., nie posiadając zezwolenia władz budowlanych, przystąpił do budowy obiektu gospodarczego (stodoły) na posesji stanowiącej własność parafii, tj. o czyn przewidziany w art. 80 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. (Dz. U. Nr 7, poz. 46). Równocześnie na zasadzie art. 28 § 2 pkt 3 oskarżony Władysław F. został zobowiązany do dokonania wpłaty 3.000 zł na rzecz Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej.Postanowienie to zostało doręczone podejrzanemu w dniu 3 listopada 1970 r. W dniu 6 listopada 1970 r., a więc w terminie przewidzianym w art. 288 § 1 k.p.k., wpłynęło do Prokuratury Powiatowej w M. pismo podejrzanego, w którym kwestionując ustalenia o winie, wnosi o uchylenie obowiązku wpłaty 3.000 zł, jako pozbawionego wszelkich podstaw prawnych. Pismo to Prokuratura Powiatowa potraktowała jako zażalenie na warunki umorzenia i skierowała do Sądu Powiatowego.Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 17 listopada 1970 r. zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W związku z kolejnym pismem oskarżonego Władysława F. Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 19 stycznia 1971 r. uchylił poprzednie postanowienie i zobowiązał oskarżonego do wpłacenia na rzecz PKPS 1.000 zł.Powyższe postanowienia Sądu Powiatowego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL na korzyść oskarżonego, zarzucając:a) postanowieniu z dnia 19 stycznia 1971 obrazę art. 289 k.p.k. polegającą na uchyleniu swego prawomocnego postanowienia z dnia 17 listopada 1970 r. mimo braku ku temu podstaw,b) postanowieniu z dnia 17 listopada 1970 r. obrazę art. 28 § 2 pkt 3 k.k. przez niesłuszne utrzymanie w mocy postanowienia Prokuratora Powiatowego w M. z dnia 17 października 1970 r zobowiązującego oskarżonego Władysława F. do dokonania wpłaty na rzecz Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej świadczenia rzeczowego w rozmiarach wyższych niż pozwala na to powołany przepis.Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 29 czerwca 1971 r. uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 19 stycznia 1971 r. oraz zmienił postanowienie z dnia 17 listopada 1970 r. w ten sposób, że zobowiązał oskarżonego Władysława F. na podstawie art. 28 § 2 pkt 3 i 4 k.k. do wpłacenia na rzecz PKPS 500 zł.Następnie Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł nową rewizję nadzwyczajną od postanowienia Sądu Powiatowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 17 listopada 1970 r., zmienionego wspomnianym wyżej postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1971 r.Rewizja nadzwyczajna Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego zarzuca obrazę przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia, w szczególności obrazę art. 103 § 1 i 2 oraz art. 288 § 1 i 289 k.p.k. przez błędne odczytanie przez prokuratora i Sąd Powiatowy pisma oskarżonego z dnia 5 listopada 1970 r., skierowanego do Prokuratury Powiatowej w M. w odpowiedzi na doręczone postanowienie o warunkowym umorzeniu postępowania, jako zażalenia w zakresie ustalenia warunków umorzenia, gdy w istocie swej stanowi ono sprzeciw przeciwko postanowieniu o warunkowym umorzeniu postępowania, i wnosi o uchylenie postanowienia Sądu Powiatowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 17 listopada 1970 r., zmienionego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1971 r., i o przekazanie sprawy Prokuraturze Powiatowej w M. do dalszego postępowania zgodnie z treścią art. 288 § 1 k.p.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego jest zasadna.Oskarżony Władysław F. w toku dochodzenia nie przyznał się do winy wyjaśniając, że w dniu 3 lipca 1970 r., na 2 tygodnie przed przystąpieniem do budowy obory (a nie stodoły, jak to błędnie przyjął prokurator i sąd), złożył osobiście w Prezydium PRN (Wydział Architektury) w M. podanie, w którym powołując się na nie kwestionowane zezwolenie na budowę obiektów gospodarczych (w tym między innymi i obory) z dnia 23 marca 1961 r., prosił o wydanie dodatkowego zezwolenia na wykonanie budynku inwentarskiego typowego i załączył odpowiedni szkic sytuacyjny, projekt budynku typowego oraz odpis zezwolenia z 1961 r. Z zaświadczenia Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury PPRN wynika, że w dniu 16 września 1970 r. i 22 września 1970 r. zarówno odpowiednie władze wojewódzkie jak i powiatowe wydały oficjalne, każde od siebie, zezwolenie na budowę obory.Jednym z podstawowych wymagań ustawowych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania jest ustalenie, że okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości. Jeżeli sprawca czynu kwestionuje ustalenia tych okoliczności, to przysługuje mu sprzeciw, który powoduje, że postanowienie o warunkowym umorzeniu postępowania traci z mocy ustawy (art. 288 § 1 k.p.k.) swoją moc, a postępowanie toczy się dalej tak jak w każdej innej sprawie znajdującej się w końcowej fazie postępowania przygotowawczego. Zgodnie z wytycznymi wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania (uchwała Połączonych Izb Karnej i Wojskowej z dnia 29 stycznia 1971 r. VI KZP 26/69) wniesienie sprzeciwu nie wymaga zachowania szczególnej formy. Nie ma tu nawet decydującego znaczenia błędne nazwanie wnoszonego pisma np. zażaleniem, jeżeli tylko z jego treści wynika, że wnoszący je oskarżony skarży samo rozstrzygnięcie o warunkowym umorzeniu postępowania, a nie tylko warunki umorzenia.W piśmie z dnia 5 listopada 1970 r. skierowanym do Prokuratury Powiatowej w M. w odpowiedzi na postanowienie o warunkowym umorzeniu postępowania oskarżony Władysław F. pisał między innymi: "Postanowienie powyższe przyjmuje za fakt udowodniony moją rzekomą winę, na co nie mogę się zgodzić. Wyznaczenie mi zaś wpłaty 3.000 zł jest pozbawione wszelkich podstaw prawnych. Nie wnosząc sprzeciwu przeciwko samemu umorzeniu postępowania, zgłaszam zażalenie odnośnie ustalenia warunków tego umorzenia. W śledztwie wykazałem, że posiadam zezwolenie na budowę budynku gospodarczego, stąd twierdzenie w uzasadnieniu postanowienia, iż zarzucane mi przestępstwo z art. 80 prawa budowlanego jest bezsporne, a wina moja nie budzi żadnych wątpliwości - jest sprzeczne z przedłożonymi dowodami.Pismo to błędnie, bo niezgodnie z istotną wolą oskarżonego uznane zostało za zażalenie w zakresie warunków umorzenia, a w istocie swej, wobec jednoznacznego kwestionowania winy, jest ono sprzeciwem w rozumieniu art. 288 k.p.k.Należało zatem uwzględnić rewizję nadzwyczajną Pierwszego Prezesa SN i uchylić oba zaskarżone postanowienia i przekazać zarazem sprawę Prokuratorowi Powiatowemu w M. do dalszego postępowania zgodnie z treścią art. 288 § 1 k.p.k.Wbrew odmiennemu poglądowi wyrażonemu na rozprawie w Sądzie Najwyższym przez prokuratora Prokuratury Generalnej należało zająć stanowisko, że w sprawie niniejszej nie zachodzą przeszkody określone w art. 467 § 2 i 3 k.p.k. do rozpoznania rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, gdyż rewizja ta oparta została na innych zarzutach aniżeli poprzednia rewizja nadzwyczajna wniesiona przez Prokuratora Generalnego PRL, ograniczenie zaś określone w art. 467 § 3 k.p.k. dotyczy jedynie wyroków Sądu Najwyższego zapadłych w następstwie rozpoznania rewizji nadzwyczajnej.