V KZP 30/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski (sprawozdawca).Sędziowie: J. Gacek, S. Kaliński, L. Nowak, S. Pawela, M. Szczepański. W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 listopada 1989 r. przekazanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego - na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45, poz. 241) - składowi siedmiu sędziów w celu wyjaśnienia następującego zagadnienia prawnego:"Czy użyte w art. 13 ust. 3 prawa prasowego z dnia 26 stycznia 1984 r. (Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.) wyrażenie «sąd» odnosi się do składu sądzącego w danej sprawie, czy też do jednostki organizacyjnej sądownictwa?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWątpliwości przedstawione w pytaniu prawnym Ministra Sprawiedliwości zrodziły się na tle niejednolitej praktyki sądów co do udzielania - na podstawie art. 13 ust. 3 prawa prasowego - zezwoleń na ujawnienie danych osobowych i wizerunku osób, przeciwko którym toczy się postępowanie sądowe. Rozbieżności w praktyce dotyczą tego, czy zezwoleń tych powinien udzielać "sąd". a więc w formie postanowienia, czy też może ich udzielać "prezes sądu", analogicznie do przewidzianych dlań uprawnień dotyczących udostępniania akt i wydawania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy (art. 142 § 1 i 2 k.p.k.).Rozważając tę kwestię, należy podkreślić, że używane w przepisach procedury karnej pojęcia: "sąd" i "prezes sądu" ustawa różnicuje, nie traktując ich zamiennie, lecz przeciwnie - przewiduje zarówno inną formę decyzji, a mianowicie orzeczenie dla sądu, natomiast zarządzenie dla prezesa, jak też i inny sposób ich zaskarżenia (por. art. 86 § 1 i 2, art. 377 § 2, art. 378, 409 i 414). Skoro więc w art. 13 ust. 3 prawa prasowego mowa jest o sądzie jako o organie uprawnionym (w toku postępowania sądowego) do udzielania wymienionych tam zezwoleń, to interpretacja językowa nie pozwala na jakiekolwiek inne rozumienie tego określenia, a w szczególności - by organem tym mógł być "prezes sądu".Gdyby bowiem ustawodawca zamierzał potraktować owo uprawnienie jako równoznaczne z uprawnieniem "prezesa sądu" do udzielenia zgody na przeglądanie akt lub wydawanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, o którym mowa w art. 142 § 1 i 2 k.p.k., to nic nie stałoby na przeszkodzie, by w art. 13 ust. 3 prawa prasowego użyto również identycznego określenia. Skoro jednak w przepisie tym użyto określenia "sąd", to nie ma żadnych podstaw, by w drodze wykładni nadać mu inne znaczenie.Dodatkowo jedynie należy wskazać, że oprócz argumentów natury językowej za słusznością wypowiedzianego poglądu przemawia także i to, że zezwolenie na ujawnienie danych osobowych, a nawet wizerunku sprawcy jest - co do wagi tej decyzji - zbliżone do zezwolenia na utrwalenie za pomocą aparatury obrazu i dźwięku przebiegu rozprawy, a zezwolenia na takie utrwalenie może udzielić tylko sąd (art. 317 k.p.k.), a nie "prezes sądu", a po wtóre ujawnienie takie może oznaczać dolegliwość zbliżoną do kary dodatkowej przewidzianej w art. 49 k.k., i dlatego właśnie wymaga decyzji sądu (w postaci postanowienia z uzasadnieniem - art. 90 § 1 k.p.k.), a nie decyzji "prezesa sądu" (w postaci zarządzenia bez uzasadnienia - art. 90 § 2 k.p.k.). Należy także zauważyć, że przez "sąd" uprawniony do wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 13 ust. 3 prawa prasowego, rozumieć należy niekoniecznie "skład sądzący w danej sprawie", jak to sugeruje się w pytaniu, gdyż określenie to mogłoby ograniczać się do sytuacji, gdy w sprawie toczy się rozprawa lub zarządzono przerwę w niej (art. 349 k.p.k), lecz należy rozumieć ogólnie sąd właściwy do rozpoznania sprawy, to jest - w zależności od stadium procesu - każdy z jego składów orzekających przewidzianych w kodeksie postępowania karnego.