VI KZP 30/89

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 listopada 1989 r., przekazanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 1984 r. Nr 45, poz. 241) składowi siedmiu sędziów w celu wyjaśnienia następującego zagadnienia prawnego: "Czy użyte w art. 13 ust. 3 prawa prasowego z dnia 26 stycznia 1984 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 5, poz. 24) wyrażenie "sąd" odnosi się do składu sądzącego w danej sprawie, czy też do jednostki organizacyjnej sądownictwa?" - uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWątpliwości przedstawione w pytaniu prawnym Ministra Sprawiedliwości zrodziły się na tle niejednolitej praktyki sądów do udzielania - na podstawie art. 13 ust. 3 prawa prasowego - zezwoleń na ujawnienie danych osobowych i wizerunku osób, przeciwko którym toczy się postępowanie sądowe. Rozbieżności w praktyce dotyczą tego, czy zezwoleń tych powinien udzielić "sąd", a więc w formie postanowienia, czy też może ich udzielać "prezes sądu", analogicznie do przewidzianych dla uprawnień dotyczących udostępnienia akt i wydawania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy (art. 142 § 1 i 2 k.p.k.).Rozważając tę kwestię należy podkreślić, że używane w przepisach procedury karnej pojęcia "sąd" i "prezes sądu" ustawa różnicuje, nie traktując ich zamiennie, lecz przeciwnie przewiduje zarówno inną formę decyzji, a mianowicie: orzeczenie - sądu, natomiast zarządzenie - prezesa, jak też i inny sposób ich zaskarżenia (por. art. 86 § 1 i 2, 377 § 2, 378, 409 i 414). Skoro więc w art. 13 ust. 3 prawa prasowego mowa jest o sądzie jako o organie uprawnionym (w toku postępowania sądowego) do udzielania wymienionych tam zezwoleń, to interpretacja językowa nie pozwala na jakiekolwiek inne rozumienie tego określenia, a w szczególności, by organem tym mógł być "prezes sądu".Gdyby bowiem ustawodawca zamierzał potraktować owo uprawnienie jako równoważne z uprawnieniem "prezesa sądu" do udzielania zgody na przeglądanie akt lub wydawania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, o którym mowa w art. 142 § 1 i 2 k.p.k., nic nie stałoby na przeszkodzie, by w art. 13 ust. 3 prawa prasowego użyto również identycznego określenia. Skoro jednak w przepisie tym użyto określenia "sąd" to nie ma żadnych podstaw, by drogą wykładni nadać mu inne znaczenie.Dodatkowo jedynie należy wskazać, że oprócz argumentów natury językowej, za słusznością wypowiedzianego poglądu przemawia także i to, że ujawnienie danych osobowych, a nawet wizerunku sprawcy jest - co do wagi tej decyzji - zbliżone do utrwalenia za pomocą aparatury obrazu i dźwięku z przebiegu rozprawy, zaś zezwolenia na takie utrwalenie może udzielić tylko sąd (art. 317 k.p.k.), a nie "prezes sądu", a po wtóre ujawnienie takie może oznaczać dolegliwość zbliżoną do kary dodatkowej przewidzianej w art. 49 k.k. i dlatego właśnie wymaga decyzji sądu (w postaci postanowienia z uzasadnieniem - art. 90 § 1 k.p.k.), a nie decyzji "prezesa sądu" (w postaci zarządzenia bez uzasadnienia - art. 90 § 2 k.p.k.). Należy także zauważyć, że przez "sąd" uprawniony do wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 13 ust. 3 prawa procesowego rozumieć należy niekoniecznie "skład sądzący w danej sprawie", jak to sugeruje się w pytaniu, gdyż określenie to mogłoby ograniczać się do sytuacji gdy sprawa jest w fazie rozprawy lub w czasie przerwy w rozprawie (art. 319 k.p.k.), lecz należy rozumieć ogólnie sąd właściwy do rozpoznania sprawy, to jest - w zależności od stadium procesu - każdy ze składów przewidzianych w kodeksie postępowania karnego.