I KZ 24/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Kryże. Sędziowie: S. Dąbrowski, S. Mirski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana R., oskarżonego z art. 201 k.k., po rozpoznaniu zażalenia prokuratora na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 25 stycznia 1972 r. o przekazaniu sprawy do uzupełnienia śledztwa, po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę zwrócił Sądowi Wojewódzkiemu do rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 25 stycznia 1972 r. zwrócił akta sprawy przeciwko Stefanowi R., oskarżonemu z art. 201 k.k., prokuratorowi w celu uzupełnienia istotnych braków postępowania przygotowawczego, w szczególności przez:a) ustalenie, jaki obszar nawierzchni drogi w Ośrodku Archiwum Akt PAN-u w T. został w toku budowy uszkodzony przez samochód dowożący koks, a w związku z tym, na jakim odcinku tej drogi oskarżony zmuszony był do ponownego wykonania nowej warstwy betonowej drogi,b) zlecenie biegłym ustosunkowanie się do podnoszonej przez oskarżonego kwestii zaliczenia kosztów robocizny i sprzętu przy produkcji betonu,c) zlecenie tymże biegłym wypowiedzenie się co do całego wyliczenia robót zaprezentowanego przez oskarżonego w toku postępowania rewizyjnego,d) wyjaśnienie kwestii, w jakim stadium budowy drogi zapadła decyzja inwestora o zastąpieniu zaprojektowanej pierwotnie górnej warstwy z domieszką gryzu bazaltowego dodatkową warstwę 5 cm betonu o innym składzie.Na postanowienie to złożył zażalenie prokurator i zarzucając, że brak było podstaw do zwrotu sprawy w celu uzupełnienia śledztwa, wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zwrot sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego może nastąpić bądź w trybie art. 299 § 1 pkt 2 k.p.k., gdy prezes wniesie sprawę na posiedzenie i sąd dojdzie do przekonania, że zachodzi konieczność uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia, bądź w trybie art. 344 § 1 k.p.k. W pierwszym wypadku zadaniem posiedzenia jest zbadanie, czy dowody zebrane w sprawie uzasadniają zarzuty aktu oskarżenia, a więc dotyczy ono fazy poprzedzającej doręczenie stronom odpisu aktu oskarżenia i wyznaczenie pierwszej rozprawy, natomiast przekazanie sprawy na podstawie art. 344 § 1 k.p.k. następuje przy merytorycznej ocenie dowodów, i to niezależnie od tego, czy stwierdzone braki dowodowe były wynikiem niedociągnięć śledztwa lub też celowego działania oskarżonego. Zaznaczyć przy tym należy, że uchylenie wyroku przez sąd rewizyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji pozbawia tenże sąd możliwości skorzystania przed rozprawą z uprawnień określonych w art. 299 § 1 pkt 2 k.p.k. Wydanie zatem przez Sąd Wojewódzki postanowienia na podstawie tego przepisu a nie w trybie art. 344 § 1 k.p.k. stanowi oczywistą obrazę tych przepisów, powodujących konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy temuż Sądowi do merytorycznego rozpoznania.Niezależnie od powyższego uchybienia należy stwierdzić, że katalog czynności dowodowych wskazany w zaskarżonym orzeczeniu nie uzasadnia konieczności przekazania sprawy do uzupełnienia postępowania przygotowawczego, gdyż stwierdzone braki nie są tego rodzaju, by uzupełnienie ich na rozprawie sądowej mogło spowodować znaczne trudności.Przede wszystkim błędny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że przesłuchanie oskarżonego oraz świadków, który byli zatrudnieni przy budowie drogi, między innymi Jana T., Piotra Z. i Józefa Ł., na miejscu wykonanego remontu drogi "przekracza ramy przewodu sądowego", gdyż w razie trudności Sąd Wojewódzki może skorzystać z uprawnień wskazanych w art. 324 § 1 k.p.k., tzn. zlecić przeprowadzenie tych czynności jednemu sędziemu ze składu sądzącego lub sądowi wezwanemu. Zauważyć przy tym należy, że przesłuchanie wspomnianych osób na miejscu budowy, jak to wynika z motywów wyroku Sądu Najwyższego, uzależnione jest od zeznań tych osób złożonych na rozprawie.Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że wyjaśnienie kwestii, w jakim stadium budowy drogi zapadła decyzja inwestora o zastąpieniu zaprojektowanej pierwotnie górnej warstwy z domieszką gryzu bazaltowego dodatkową warstwą 5 cm betonu o innym składzie, będzie trudne do przeprowadzenia na rozprawie, skoro całość zagadnienia sprowadza się do ponownego przesłuchania świadka Tadeusza Ł. i ewentualnie innych pracowników PAN-u.Mając więc powyższe na uwadze, należało zgodnie z wnioskiem prokuratora orzec jak na wstępie.