III CZP 10/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN T. Żyznowski.Sędziowie SN: K. Piasecki (spr.), M. Zakrzewska.Protokolanta: M. Prusaczyk.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne nasunęło się Sądowi Wojewódzkiemu w następujących okolicznościach. Wnioskodawczyni i uczestnik postępowania zawarli związek małżeński 15 listopada 1981 r. Związek ten został rozwiązany przez rozwód wyrokiem z dnia 10 maja 1985 r. Po zawarciu związku małżeńskiego małżonkowie zamieszkali u matki uczestnika postępowania w mieszkaniu typu lokatorskiego w Spółdzielni Mieszkaniowej. Matka uczestnika postępowania zmarła 19 grudnia 1982 r. Uczestnik postępowania jako spadkobierca wystąpił 13 maja 1985 r. do Spółdzielni Mieszkaniowej o przyjęcie w poczet członków i przydział lokalu po matce. Wyrok rozwodowy uprawomocnił się 1 czerwca 1985 r. Pismem z dnia 31 grudnia 1985 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa zawiadomiła uczestnika o przydziale lokalu, wskazując jego jako głównego lokatora oraz wnioskodawczynię i dzieci jako uprawnionych do zamieszkania. Sąd Rejonowy dokonał podziału majątku wspólnego w ten sposób, że wnioskodawczyni przyznał spółdzielcze prawo do lokalu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W uchwale składu siedmiu sędziów SN z dnia 12 stycznia 1978 r., III CZP 86/77 (OSNCP 1978, poz. 10), do której nawiązuje Sąd Wojewódzki, zostało wyjaśnione, że "spółdzielcze prawo do lokalu, powstałe z realizacji oczekiwania małżonków na przydział wspólnego mieszkania, należy do nich obojga, jeżeli przydział został - po ustaniu małżeństwa - dokonany na rzecz jednego z małżonków i jego dotychczasowej rodziny". Przytoczona uchwała, mającą charakter zasady prawnej, zmieniła swój walor prawny w świetle art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1989 r. o zmianie ustaw - Prawo o ustroju sądów powszechnych, o Sądzie Najwyższym (...) (Dz. U. Nr 73, poz. 436) i obecnie nie wiąże nawet składów samego Sądu Najwyższego. Niemniej jednak nie jest ona pozbawiona tym samym wszelkiego znaczenia jurysprudencyjnego, stanowiąc wyraz tzw. doktryny sadowej obejmującej wykładnię w istotnych kwestiach prawnych. Powyższa uchwała nie rozstrzyga wprost rozważanego zagadnienia. Jednakże nie jest całkiem pozbawiona doniosłości prawnej, gdy chodzi o zagadnienie wspólności majątkowej małżeńskiej i problem rozwodu. Uzyskany po orzeczeniu rozwodu przydział lokalu b. małżonkowi nie czyni go wyłącznie uprawnionym do zajmowania mieszkania z tym uzasadnieniem, że przydzielony mu przez Spółdzielnię Mieszkaniową lokal nie wchodzi już w skład majątku wspólnego. Swoistość występującej w sprawie sytuacji prawnej przejawia się w tym, że nie wchodzi tu w grę o przydział w czasie trwania małżeństwa, który to stan rzeczy reguluje art. 215 § 2 Prawa spółdzielczego. W stanie faktycznym, ujętym abstrakcyjnie w powołanej uchwale składu siedmiu sędziów SN, istotna jest okoliczność, że uzyskanie mieszkania spółdzielczego następuje w normalnym trybie w wyniku realizacji oczekiwania. W obecnie ocenianym stanie faktycznym uzyskanie lokatorskiego prawa do lokalu następuje przez jednego z małżonków w trybie art. 221 § 1 Prawa spółdzielczego. Jest to niewątpliwie swoisty, wtórny sposób uzyskania lokalu. Z tych jednak jego swoistości nie można wyciągać wniosku, że nie prowadzi on do wejścia tego uprawnienia do wspólności małżeńskiej majątkowej w czasie trwania małżeństwa, jak i po jego ustaniu. W analizowanym wypadku małżonkowie w czasie trwania małżeństwa mieszkali wraz z dziećmi w lokalu "poprzedniczki prawnej" (matki) uczestnika postępowania.W czasie trwania małżeństwa uczestnik postępowania złożył wniosek o przyjęcie w poczet członków spółdzielni i o przydział lokalu ze skutkami prawnymi przewidzianymi w art. 220 § 1 Prawa spółdzielczego.To uprawnienie mogło być dochodzone już zaraz po śmierci matki uczestnika postępowania. Nie ma więc znaczenia negatywnego fakt, że przydział nastąpił już po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego. Pod tym względem zachodzi podobieństwo do sytuacji rozważanej w cytowanej uchwale składu siedmiu sędziów SN. Do odmiennych wniosków nie może prowadzić fakt, że wkład mieszkaniowy nie należał do wspólności małżeńskiej.Kwestia wkładu powinna być oceniana w osobnej płaszczyźnie, ściśle majątkowej.Trafnie przyjął Sąd Rejonowy, że wkład ten nie może być przedmiotem podziału jako stanowiący majątek odrębny uczestnika postępowania.Z tych wszystkich względów należało udzielić odpowiedzi sformułowanej w sentencji uchwały.