I CR 849/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN M. Sychowicz (spraw.).Sędziowie SN: B. Czech, A. Wypiórkiewicz.Protokolant: M. Czarnecka.Uzasadnienie faktyczneMarian B. wniósł o zobowiązanie Redaktora Naczelnego tygodnika "P." do bezpłatnego opublikowania na łamach tego tygodnika tekstu pt. "Fryzjer i dziennikarz", zawierającego sprostowanie wiadomości podanych w felietonie Ryszarda M. pt. "Taksówkarz i profesor", zamieszczonego w nr 20 z dnia 14 maja 1988 r. oraz odpowiedź na stwierdzenie zamieszczone w tym felietonie.Pozwany nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie.Sąd Wojewódzki w W. ustalił, co następuje:W nr 20 tygodnika z dnia 14 maja 1988 r. ukazał się felieton Ryszarda M. pt. "Taksówkarz i profesor", bezpośrednio odnoszący się do wcześniejszego artykułu powoda pt. "Pstry ptak", zamieszczonego w tygodniku "Ład", a dotyczącego książki Jerzego K. pt. "Malowany ptak" i osoby jej autora. W dniu 18 maja 1988 r. powód przesłał do Redaktora Naczelnego "P." tekst pt. "Fryzjer i dziennikarz" z prośbą o opublikowanie go na łamach tego tygodnika - stosownie do odpowiednich przepisów prawa prasowego - jako sprostowania nieprawdziwych i nieścisłych wiadomości podanych w felietonie Ryszarda M. oraz odpowiedź na zagrażające jego dobrom osobistym stwierdzenia zamieszczone w tym felietonie. Po około dwóch dniach powód został powiadomiony drogą telefoniczną przez działającego w imieniu Redaktora Naczelnego "P." redaktora P., że ze względu na formę i treść tekstu przesłanego przez powoda nie może on zostać opublikowany. Możliwość jego publikacji pozwany uzależnił od zmiany tytułu tekstu i pominięcia dwóch pierwszych stron jego maszynopisaniu. Na warunki te powód nie wyraził zgody.W tej sytuacji powód uznał sprawę za zakończoną, zwłaszcza że w międzyczasie w tygodniku "P." ukazała się odpowiedź powoda na zamieszczony w tymże tygodniku felieton Daniela P. także dotyczący książki Jerzego K.Zdaniom Sądu Wojewódzkiego, tekst pt. "Fryzjer i dziennikarz" odpowiada raczej warunkom odpowiedzi na stwierdzenia zamieszczone w felietonie Ryszarda M. niż sprostowania wiadomości w nim podanych. W każdym zaś razie nie spełnia on wymagania rzeczowości, które to wymaganie stawia tego typu publikacjom art. 31 prawa prasowego. Jest bowiem "klasyczną polemiką z wywodami Ryszarda M. na tle wcześniejszego artykułu powoda zamieszczonego w tygodniku "P." i sprowadza się w gruncie rzeczy do oceny książki Jerzego K. i jego osoby".W tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki uznał powództwo za niezasadne i wyrokiem z dnia 7 marca 1990 r. oddalił je.W rewizji od tego wyroku powód zarzucił, iż wydany on został z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 3 (błędnie powołanego jako art. 34 ust. 3) prawa prasowego, według którego odmawiając opublikowania sprostowania-odpowiedzi pozwany miał obowiązek "pisemnego zawiadomienia o odmowie i jej przyczynach". Według skarżącego, zarzut ten uzasadnia zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustalenia dokonane przez Sąd Wojewódzki, których prawidłowości skarżący nie kwestionuje, wskazują, że powód za pośrednictwem telefonu został zawiadomiony przez pozwanego o odmowie opublikowania na łamach tygodnika "P." sprostowania wiadomości podanych w felietonie Ryszarda M. pt. "Taksówkarz i profesor", zamieszczonego w nr 20 "P." z dnia 14 maja 1988 r. oraz odpowiedzi na stwierdzenia zawarte w tym felietonie i przyczynach tej odmowy. W sprawie nie budzi zatem wątpliwości fakt zawiadomienia powoda przez pozwanego o odmowie opublikowania sprostowania - odpowiedzi i jej przyczynach.Skarżący ma rację twierdząc, że odmowa przez pozwanego opublikowania sprostowania-odpowiedzi nastąpiła bez zachowania formy przewidzianej ustawą dla dokonania tej czynności. Stosownie bowiem do art. 33 ust. 3 prawa prasowego odmawiając opublikowania sprostowania lub odpowiedzi, redaktor naczelny jest obowiązany przekazać niezwłocznie wnioskodawcy pisemne zawiadomienie o odmowie i jej przyczynach. Rozpoznanie sprawy przez Sąd Wojewódzki bez rozważenia jej w aspekcie wymienionego przepisu nie uzasadnia jednakże uwzględnienia rewizji. Uwzględnienie wszystkich wchodzących w sprawie w grę przepisów prawa materialnego, w tym i art. 33 ust. 3 prawa prasowego, nie podważa mianowicie prawidłowości zaskarżonego wyroku.Artykuł 33 ust. 3 prawa prasowego ani żaden inny przepis prawa nie określają konsekwencji prawnych niezachowania przez redaktora naczelnego formy pisemnej zawiadomienia o odmowie opublikowania sprostowania lub odpowiedzi i jej przyczynach, a w szczególności brak jest przepisu przewidującego w takim wypadku nieważność zawiadomienia. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, iż inaczej niż wynika to z art. 73 § 1 k.c. w odniesieniu do pisemnej formy czynności prawnej, niezachowanie formy pisemnej zawiadomienia o odmowie opublikowania sprostowania lub odpowiedzi i jej przyczynach rodzi nieważność tej czynności. Tak jak według art. 74 k.c., odnoszącego się do niezachowania formy pisemnej czynności prawnej bez rygoru nieważności, niezachowanie formy pisemnej zawiadomienia, o którym mowa, może jedynie mieć konsekwencje w sferze dowodowej i powodować ograniczenie możliwości dowodzenia faktu dokonania tego zawiadomienia. Na takie rozumienie znaczenia zastrzeżenia formy pisemnej dla odmowy opublikowania sprostowania lub odpowiedzi i jej przyczyn wskazuje cel tego zastrzeżenia, którym jest zapewnienie zawiadomienia wnioskodawcy o stanowisku zajętym przez redaktora naczelnego w sposób, który daje możliwość wyrażenia tego stanowiska po należytym przemyśleniu go, jednoznacznego jego sformułowania i odpowiedniego umotywowania.W konsekwencji powyższych rozważań nie ma podstawy do uznania, że zawiadomienie powoda przez pozwanego o odmowie opublikowania sprostowania-odpowiedzi jest - ze względu na niezachowanie formy pisemnej - czynnością nieważną i nieskuteczną.Z art. 39 ust. 1 prawa prasowego w związku z art. 31 i nast. tego prawa wynika, że roszczenie osoby zainteresowanej o opublikowanie sprostowania lub odpowiedzi może być uznane za zasadne tylko wówczas, gdy 1) redaktor naczelny bezpodstawnie, tj. z naruszeniem art. 33 ust. 1 i 2 prawa prasowego, odmówił opublikowania sprostowania lub odpowiedzi, albo 2) opublikowane sprostowanie lub odpowiedź są niewystarczające, albo 3) sprostowanie lub odpowiedź nie ukazały się w terminie określonym w art. 32 ust. 1-4 prawa prasowego, przy czym ze względu na uprawnienie redaktora naczelnego do odmowy opublikowania sprostowania lub odpowiedzi (art. 33 ust. 1 i 2 prawa prasowego) i jego obowiązek zawiadomienia wnioskodawcy o tej odmowie (art. 33 ust. 3 prawa prasowego), o nieukazaniu się sprostowania lub odpowiedzi w ustawowo określonym terminie może być mowa tylko wówczas, gdy mimo otrzymania sprostowania lub odpowiedzi redaktor naczelny nie zawiadomił wnioskodawcy o odmowie ich opublikowania i jej przyczynach. Sam fakt niezachowania przez redaktora naczelnego czasopisma formy pisemnej zawiadomienia wnioskodawcy o odmowie opublikowania sprostowania wiadomości podanej w tym czasopiśmie lub odpowiedzi na zamieszczone w nim stwierdzenie i o jej przyczynach (art. 33 ust. 3 prawa prasowego) nie uzasadnia przeto roszczenia o opublikowanie sprostowania lub odpowiedzi (art. 39 ust. 1 prawa prasowego).Wobec zawiadomienia powoda przez pozwanego o odmowie opublikowania sprostowania-odpowiedzi i jej przyczynach, w sprawie nie wchodzi w grę trzecia z wymienionych przez art. 39 ust. 1 prawa prasowego i przytoczonych wyżej przyczyn zasadności roszczenia o opublikowanie sprostowania lub odpowiedzi. W sprawie nie zachodzi też przypadek opublikowania odpowiedzi lub sprostowania niewystarczających w rozumieniu art. 39 ust. 1 prawa prasowego. Jak zaś ustalił Sąd Wojewódzki, którego to ustalenia skarżący nie zwalcza i nie jest wadliwe, tekst sprostowania-odpowiedzi, którego opublikowania odmówił pozwany, nie spełnia wymagania rzeczowości, określonego w art. 31 prawa prasowego. Pozwany, stosownie do art. 33 ust. 1 pkt 1 prawa prasowego, był więc uprawniony do odmowy jego opublikowania i postępując tak nie naruszył wymienionego przepisu. Żądanie powoda zobowiązania pozwanego do opublikowania sprostowania-odpowiedzi nie jest więc zasadne i nieuwzględnienie go przez Sąd Wojewódzki nastąpiło bez naruszenia prawa.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 387 k.p.c. oddalił rewizję i w myśl art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 98 k.p.c. orzekł o kosztach procesu za instancję rewizyjną.