III CZP 25/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN St. Dmowski (spr.).Sędziowie SN: G. Bieniek, T. Miłkowski.Protokolant: M. Prusaczyk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mariana F. przeciwko Zbigniewowi F. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 17 maja 1990 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w P. postanowieniem z dnia 15 marca 1990 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy prawomocne orzeczenie uwzględniające powództwo posesoryjne może być, zgodnie z art. 125 § 1 k.c., egzekwowane do lat 10, czy też z uwagi na krótszy termin dochodzenia roszczenia posesoryjnego (art. 344 § 2 k.c.) przedawnia się z upływem roku?"podjął następującą uchwałę:roszczenie o przywrócenie posiadania stwierdzone prawomocnym wyrokiem przedawnia się z upływem lat dziesięciu (art. 125 § 1 k.c.).Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w J. wyrokiem z dnia 28 grudnia 1984 r. nakazał pozwanemu Marianowi F., aby przywrócił powodowi Zbigniewowi F. posiadanie działki gruntu o pow. 0,18 ha położonej w J. Rewizję od tego wyroku Sąd Wojewódzki w P. oddalił wyrokiem z dnia 11 czerwca 1985 r.Po uzyskaniu w dniu 25 lutego 1986 r. klauzuli wykonalności, powód jako wierzyciel egzekwujący, wniosek o wszczęcie egzekucji złożył u komornika w dniu 7 sierpnia 1989 r., po czym komornik przystąpił do wykonania powyższego tytułu (wyroku zaopatrzonego w klauzulę wykonalności). Dłużnik egzekwowany po otrzymaniu wiadomości o wszczęciu przeciwko niemu egzekucji, wystąpił z powództwem przeciwegzekucyjnym, a Sąd Rejonowy w J., uwzględniając to powództwo, wyrokiem z dnia 20 grudnia 1989 r. pozbawił tytuł wykonawczy wykonalności, przyjmując, iż roszczenie powoda, chociaż stwierdzone prawomocnym wyrokiem, wygasło - z mocy art. 344 § 1 k.c. (z upływem roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia przywracającego posiadanie). Powołując się na art. 4 k.c., uznał, iż przepis art.125 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu cywilnego nie ma w tym wypadku zastosowania.Sądowi Wojewódzkiemu w P. nasunęły się poważne wątpliwości odnośnie stosowania art. 125 § 1 k.c. do roszczeń o przywrócenie posiadania stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądowym, którym dał wyraz w przytoczonym w sentencji uchwały pytaniu prawnym.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi pozytywnej, Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:Brzmienie zdania pierwszego paragrafu pierwszego art. 125 k.c. jest jednoznaczne. Wynika z niego, że roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu "przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy". Ustawodawca, ustanawiając 10-letni termin przedawnienia roszczeń, nie uzależnił ani rozpoczęcia biegu przedawnienia, ani też jego długości od charakteru roszczenia i celu ochrony. Podniesiony w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego argument, iż cel i charakter ochrony posesoryjnej przemawia przeciwko stosowaniu art. 125 § 1 k.c. należy więc uznać za nietrafny. W sytuacji gdy przepis art. 118 zd. 2 k.c. przewiduje zasadę, iż roszczenie (poza roszczeniami między podmiotami arbitrażowymi) przedawnia się z upływem 10 lat, należy zająć stanowisko, że krótsze okresy przedawnienia przewidziane tak w Kodeksie cywilnym ,jak i w innych przepisach prawnych ustawodawca ustanowił właśnie z uwagi na cel i charakter ochrony. Cel i charakter nie mogą zatem przesądzać o stosowaniu bądź niestosowaniu art. 125 § 1 k.c.Nietrafność wypowiedzianego przez Sąd Rejonowy poglądu nie usuwa wszystkich wątpliwości nasuwających się w sprawie.Zasadniczym zagadnieniem jest bowiem to, czy przepis art. 125 § 1 k.c. zamieszczony w tytule VI księgi pierwszej Kodeksu cywilnego - "Przedawnienie roszczeń" odnosi się tylko do tych roszczeń majątkowych, które z upływem określonego czasu ulegają przedawnieniu, czy też również do roszczeń podlegających prekluzji, których dochodzenie ograniczone jest terminami zawitymi. Termin roczny przewidziany w art. 344 § 2 k.c. jest bowiem terminem zawitym, z upływem którego roszczenie o przywrócenie posiadania wygasa.Zdaniem składu rozstrzygającego zagadnienie prawne, przyjąć należy, że art. 125 § 1 k.c. normuje przedawnienie wszystkich roszczeń niezależnie od ich charakteru stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu. Za wnioskiem takim przemawia przede wszystkim to, że w omawianym przepisie nie rozróżnia się roszczeń ulegających przedawnieniu i prekluzji, a mówi się ogólnie o przedawnieniu roszczeń stwierdzonych orzeczeniem, a także to, że w Kodeksie cywilnym ani też w innych aktach prawnych, łącznie z Kodeksem postępowania cywilnego, nie ma przepisu regulującego prekluzję roszczeń stwierdzonych orzeczeniem, a tym samym i możność wykonania wyroku po upływie terminu odpowiadającego terminowi przewidzianemu do dochodzenia roszczeń.Powyższe względy uzasadniają odpowiedź o treści sformułowanej w sentencji uchwały.