I CR 528/90

Skład orzekającyPrzewodniczący SSN: A. Gola (spr.).Sędziowie SN: B. Czech, J. Gudowski.Protokolant: K. Brawecka.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 1990 r. sprawy z powództwa Aleksandra D. przeciwko Spółce z o.o. "Pol-Mot" w Warszawie o wydanie samochodu na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 1990 r., sygn. akt I C 1577/89,oddala rewizję;zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 60.000 zł tytułem kosztów procesu za drugą instancję.Uzasadnienie faktycznePowód wnosił o nakazanie stronie pozwanej wydania mu samochodu osobowego marki "Nissan-Sunny", 1,3 hatchback wyprodukowanego w roku 1989 - z jednoczesnym zwrotem przez niego na rzecz strony pozwanej pojazdu tej samej marki wyprodukowanego w 1983 r. nabytego za kwotę 5.650 zł dolarów USA w dniu 31 maja 1989 r. Dołączone przez powoda do akt sprawy zaświadczenie z dnia 31 maja 1989 r. potwierdza nabycie przez niego samochodu opisanego wyżej, wyprodukowanego w roku 1989 r.Choć pomiędzy stronami bezsporne jest, że nabyty przez powoda pojazd wyprodukowany został w roku 1988, strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, iż powszechną praktyką jest sprzedawanie samochodów wyprodukowanych wcześniej za pochodzące z danego roku, a nadto powołując się na niższą cenę za takie pojazdy, uwzględniające m.in. okres składowania. Zarzucono, że powód dopiero po półrocznej eksploatacji wdał się w spór, przez co zmierza do uzyskania nowego samochodu w zamian za już eksploatowany.Sąd Wojewódzki powództwo uwzględnił. Ustalił, m.in., że powód już w dwa dni od nabycia samochodu (2 czerwca 1989 r.) zgłosił u strony reklamację, zawiadamiając, iż samochód jest starszym rocznikiem, niż stwierdza to dokument nabycia. Powód nie miał zamiaru nabycia samochodu przecenionego. Takiej informacji nie zawierała też notatka reklamująca przeznaczone do sprzedaży samochody. Przedstawione przez powoda zaświadczenie (k. 6) jednoznacznie stwierdzało, że powód nabył - zgodnie z zamiarem - samochód wyprodukowany w roku 1989 za cenę 5.650. dol. USA. Nabycie samochodu z roku 1988 ma decydujący wpływ na jego wartość rynkową, zaś składowanie go przez dłuższy czas obniża jego stan techniczny. Okoliczności te przesądzają o sposobie zaspokojenia roszczeń powoda w ramach gwarancji (art. 577 § 1 k.c.).W rewizji strona pozwana, powołując podstawę zaskarżenia z art. 368 pkt 1 i 4 k.p.c., wniosła o uchylenie powyższego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzutowi naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 577 § 1 k.c., nie można było odmówić trafności. Według uregulowania przyjętego w tymże przepisie, udzielenie przez sprzedawcę kupującemu na piśmie gwarancji co do jakość rzeczy sprzedanej powoduje - w razie wątpliwości - że sprzedawca obowiązany do usunięcia wad fizycznych rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, jeżeli wady te ujawniają się w ciągu terminu określonego w gwarancji. Powód ani w pozwie, ani w toku postępowania nie zgłaszał wad nabytego samochodu, które wymagały usunięcia w ramach gwarancji, wzgl. które powodowałyby obowiązek dostarczenia rzeczy (samochodu) wolnej od wad. Natomiast już w pierwszym piśmie kierowanym do strony pozwanej po nabyciu samochodu (pismo z dnia 2 czerwca 1989 r. k.7) powód podnosił, że został wprowadzony w błąd, gdyż sprzedano mu samochód wyprodukowany w roku 1988, podczas gdy ustnie, jak i w zaświadczeniu z dnia 31 ma 1989 r. o nabyciu pojazdu w eksporcie wewnętrznym (k. 6), potwierdzono nabycie pojazdu wyprodukowanego w roku 1989 r. O tym, że nabyty przez powoda samochód wyprodukowany został w roku 1988, powód dowiedział się po zdekodowaniu nr silnika i podwozia.W działaniu powoda widoczne są niepewności i wahania co do podejmowanych czynności, bowiem powołując się na błąd (art. 84 § 1 k.c.), domagał się w piśmie do strony pozwanej "zamiany nabytego samochodu egzemplarz pochodzący z produkcji 1989 r.", mimo iż skuteczne uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli o nabyciu samochodu mogło jedynie powodować obowiązek zwrotu wzajemnych świadczeń (art. 410 k.c.). Powód dostrzegał następnie prawdopodobnie tę nieprawidłowość w swoim działaniu, gdyż na rozprawie w dniu 29 grudnia 1989 r. (k. 29), popierając powództwo, wniósł ewentualnie o nakazanie pozwanemu wydania kwoty 6.650 dol. USA w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia z 8% na wypadek zwłoki za jednoczesnym zwrotem przez powoda samochodu.Należało zatem rozważyć, czy ustawa (k.c.) zawiera unormowanie, które chroniłoby powoda jako nabywcę samochodu przed skutkami takiego działania sprzedawcy, jakie wykazano w niniejszej sprawie. Według przepisu art. 354 § 1 k.c. dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią, przy czym obowiązany jest on do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju, zwanej należytą starannością (art. 355 § 1 k.c.). Strona pozwana nie wykazała w niniejszym przypadku tej należytej staranności, jaka powinna cechować wyspecjalizowanego sprzedawcę samochodów zagranicznych, a japońskich w szczególności. Dokument potwierdzający zawarcie przez strony umowy nabycia samochodu japońskiego zapewnił nabycie przez powoda pojazdu wyprodukowanego w roku 1989.Powód dał jednoznacznie wyraz temu, że zamierzał nabyć pojazd wyprodukowany w tym roku i uzyskał zapewnienie i potwierdzenie tego w dokumencie wydanym mu przez stronę pozwaną.Dopiero po zdekodowaniu danych cyfrowych o silniku i nadwoziu przez specjalistyczną stację obsługi, a więc dopiero w wyniku dociekań powoda okazało się, że samochód wyprodukowany został w roku 1988, a tym samym że wpisana do dokumentu przez stronę pozwaną data produkcji nie jest zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy.Zdaniem Sądu Najwyższego, sprzedawca zapewnił kupującego o właściwościach, których nabyty przez powoda samochód - jako wyprodukowany w roku 1988 - nie miał i nie mógł mieć. Powszechnie wiadomo, że przemysł automobilowy japoński cechuje szybki i szczególny postęp techniczny i technologiczny. Uwidacznia to się w nowościach motoryzacyjnych wprowadzonych na rynki światowe, w tym także rynek europejski i polski. Zasadnie przeto powód w pozwie twierdził, że zamierzał nabyć samochód wyprodukowany w roku 1989 jako nowocześniejszy w rozwiązaniach konstrukcyjnych od swego poprzednika, a także mogący dłużej służyć celowi, dla jakiego zamierzał nabyć najnowszy model samochodu.Tak oceniając zapewnienie kupującego przez sprzedawcę o właściwościach nabytej rzeczy należało dojść do wniosku, że nabyty przez powoda samochód miał wady fizyczne w rozumieniu art. 556 § 1 k.c. To upoważniało powoda do dochodzenia roszczeń, jakie ustawa wiąże z ujawnieniem wad fizycznych rzeczy sprzedanej.Samochód będący wytworem produkcji masowej (taśmowej), a o taki chodziło w sprawie niniejszej, uważany jest za rzecz oznaczoną co do gatunku w rozumieniu art. 561 § 1 k.c. Nabywca takiego samochodu może zatem w ramach rękojmi za wady fizyczne żądać dostarczenia mu przez sprzedawcę samochodu "wolnego od wad", w danym przypadku wydania samochodu wyprodukowanego w roku 1989.Z punktu widzenia takiej oceny, rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego o żądaniu powoda zasługiwało na aprobatę i dlatego rewizję jako bezzasadną oddalono (art. 387 k.p.c.).Orzeczenie o kosztach procesu za II instancję dostosowano do wyniku postępowania rewizyjnego (art. 98 § 1 i 3, art. 108 k.p.c.).