I CZ 47/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Kuryłowicz (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, K. Falkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z powództwa Fabryki Samochodów Osobowych w W. przeciwko Polskim Kolejom Państwowym (Dyrekcja Okręgowa - Oddział Rachunkowo-Handlowy w W.) o 816.000 zł na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 28 stycznia 1974 r.,postanowił oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneZamówione przez Fabrykę Samochodów Osobowych w W. (FSO) w Dyrekcji Okręgowej PKP w W. wagony pod załadunek przesyłki do Jugosławii zostały podstawione na bocznicę FSO w dniu 1.XII.1971 r., w dniu zaś 2.XII.1971 r. powódka zgłosiła wagony do zabrania. Od tej daty aż do nadania przesyłki do przewozu (w dniu 8.XII.1971 r.) zostały naliczone - za przetrzymywanie wagonów na bocznicy - kary umowne w wysokości 816.000 zł. Pismem z dnia 5.XII.1972 r. FSO zwróciła się do Oddziału Rachunkowo-Handlowego PKP o zwrot kwoty 656.400 zł, jako naliczonej nieprawidłowo, a następnie - wobec bezskuteczności wezwania przedarbitrażowego - w dniu 31.III.1973 r. wystąpiła do Okręgowej Komisji Arbitrażowej o zasądzenie tej kwoty wraz z 12% od dnia 22.VI.1972 r. i kosztami postępowania. Główna Komisja Arbitrażowa, rozpoznając odwołanie FSO od orzeczenia oddalającego jej żądanie, odrzuciła wniosek powódki, skoro "spór o kary za przetrzymywanie wagonów pod załadunkiem przesyłki, nadanej w kraju do odbiorcy zagranicznego za bezpośrednim listem przewozowym w komunikacji międzynarodowej, jest sporem z umowy przewozu w takiej komunikacji i należy - z mocy § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1964 r. w sprawie wyłączenia z właściwości państwowych komisji arbitrażowych sporów z przewozu w komunikacji międzynarodowej (Dz. U. Nr 4, poz. 24) - do właściwości sądów powszechnych".Na tej podstawie FSO wystąpiła w dniu 3.XII.1973 r. o zasądzenie żądanej kwoty do Sądu Wojewódzkiego, który zaskarżonym postanowieniem również odrzucił pozew, zajmując stanowisko, że spór dotyczy tylko słuszności pobrania przez stronę pozwaną z konta powódki kar umownych, wobec czego "o żadnym regresie ze strony kontrahentów zagranicznych nie może być mowy", a tylko ten wzgląd uzasadniał przekazanie sporów z komunikacji międzynarodowej do orzecznictwa sądowego.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie powódki, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zawarta między stronami umowa o podstawienie na bocznicę (której posiadaczem jest powódka) i odbiór wagonów jest odrębną od umowy przewozu tzw. umową bocznicową, regulowaną przepisami bocznicowymi, stanowiącymi załącznik nr 4 do art. 27 ust. 1 pkt 4 dekretu z dnia 24 grudnia 1952 r. o przewozie przesyłek i osób kolejami (Dz. U. z 1953 r. Nr 4, poz. 7).Określony związek umowy bocznicowej z umową przewozu nie pozbawia jej odrębnego i samodzielnego charakteru, dochodzi ona bowiem do skutku przed zawarciem umowy przewozu, tj. przed oddaniem przesyłki do przewozu wraz z kolejowym listem przewozowym, i w oznaczonym tylko zakresie: dostarczenia przez stację obsługującą wagonów do załadowania na bocznicy i zabrania wagonów po załadowaniu. Cel zabrania nie jest objęty treścią umowy bocznicowej.W tej sytuacji nie mają zastosowania do tej umowy przepisy cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1964 r., gdy zaś stronami umowy są podmioty arbitrażowe (jak w niniejszej sprawie), roszczenia wynikające z tej umowy nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu przed sądami stosownie do art. 2 § 2 k.p.c. w zw. z art. 2 dekretu z dnia 5 sierpnia 1949 r. o państwowym arbitrażu gospodarczym (jedn. tekst: Dz. U. z 1961 r. Nr 37, poz. 195).Z tych względów należało oddalić zażalenie, orzekając jak w sentencji (art. 397 k.p.c.).