I CR 23/71

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 25 marca 1971 r. sprawy z powództwa Anny D., Jana Lecha D. i Aleksandry Teresy K. przeciwko Alinie S. i Marii Krystynie D. o ochronę praw autorskich na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 10 listopada 1970 r., sygn. akt II C 196/69 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w W. do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia wniosków stron o przyznanie kosztów postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktyczneW dn. 4 listopada 1968 r. wystawione zostało w programie telewizji warszawskiej widowisko pt. “Notes" według scenariusza Zdzisława S., który wykorzystał przy jego opracowaniu - według własnego oświadczenia - “niektóre motywy książki J. D. «Miejsce pod niebem»". W pozwie z dn. 18 marca 1969 r. spadkobiercy J. D. wystąpili, zarzucając autorowi scenariusza wykorzystanie całej fabuły dramaturgicznej utworu wraz z postaciami książki, o zobowiązanie pozwanego do zaprzestania dalszego rozpowszechniania sztuki, zamieszczenia w prasie publicznej oświadczenia określonej treści, wydania uzyskanych korzyści majątkowych i zapłaty tytułem odszkodowania kwoty 20 000 zł. W toku procesu w miejsce pozwanego, który zmarł 30 października 1969 r., wstąpili jego spadkobiercy. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo. Według dokonanych ustaleń, widowisko “Notes" jest - zgodnie z opinią biegłego - samodzielnym, oryginalnym utworem literackim, a nie adaptacją utworu J. D. Samo pokrewieństwo schematu tematycznego, nawet “mimo kilku konkretnych zapożyczeń w dziedzinie konkretnych rozwiązań sytuacyjnych i obecności dwu fragmentów tekstu powieści “Miejsce pod niebem", nie stanowi dostatecznej podstawy do przyjęcia, że scenariusz widowiska jest wyłącznie dramatyzacją powieści, która spełniła jedynie “rolę inspirującą, materiałowo­źródłową", podczas gdy adaptacja jest przeniesieniem “tego samego zespołu jakości literackich (takich jak fabuła, bohaterowie, szczegółowy rozkład sił konfliktowych) z pierwowzoru na kopię", co w tym wypadku nie zachodzi. Tym samym samo wykorzystanie tylko pewnych motywów książki bez zgody spadkobierców jej autora nie narusza praw autorskich. Rozpoznając rewizję powodów, opartą na zarzucie naruszenia art. 3, 52, 53 i 56 Prawa autorskiego oraz nie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Granice swobodnego korzystania z dzieła chronionego prawem autorskim określa art. 3 § 4 ustawy z 10 lipca 1952 r. Inspirowany (z podniety cudzego utworu powstały) utwór tylko wtedy nie stanowi dzieła zależnego (przeróbki utworu cudzego), gdy “ma cechy samodzielnej twórczości) w tym znaczeniu, że jest na równi z utworem inspirującym dziełem oryginalnym. Oryginalność dzieła inspirowanego nie wyłącza skorzystania z tematu dzieła inspirującego, ujęcie tego tematu musi być jednak własnym, indywidualnym ujęciem autora (możliwym także przy pokrewieństwie tematycznego schematu). Brak takiego ujęcia, mimo że nowy utwór nie stanowi nawet przeróbki, pozbawia utwór inspirowany cechy oryginalności. Może to prowadzić do naruszenia osobistych i majątkowych praw autorskich autora dzieła inspirującego.Ustalenie więc w zaskarżonym wyroku, że widowisko telewizyjne “Notes" (“zapisany w formie dramaturgicznej scenariusz widowiska telewizyjnego" według określenia opinii biegłego) nie jest adaptacją powieści “Miejsce pod niebem", jest niewystarczające. Trafnie podnoszą w rewizji skarżący, że w sprawie brak oceny widowiska pod kątem jego oryginalności jako utworu inspirowanego, który, jakkolwiek nie jest przeróbką powieści, stanowi jednak “pewną formę" dzieła zależnego. Z tego punktu widzenia opinia biegłego nie została rozważona, pomijając brak stanowiska Sądu co do stwierdzonych przez biegłego, obok zbieżności schematycznych tematu, także “zbieżności bardziej ścisłych" oraz niektórych zapożyczeń tekstu (p. k. 72-73). Utwór nie będący dziełem zależnym może mimo to nie być dziełem oryginalnym, w tym zaś wypadku może prowadzić do naruszenia cudzych praw autorskich (autora oryginału). W związku z powyższym sprawa wymaga ponownego rozpoznania i nowej oceny dowodów, wobec czego należało orzec jak w sentencji (art. 388 § 1 kpc).