II CR 657/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN J. Suchecki (spraw.).Sędziowie SN: G. Bieniek, H. Ciepła.Protokolant: P. Malczewski.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 1991 r. sprawy z powództwa Zdzisława U. przeciwko: 1) Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Wojewódzkiego w Koninie oraz 2) Komornikowi Sądu Rejonowego w Koninie - Rewir II o zapłatę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koninie z dnia 27 czerwca 1990 r., sygn. akt I C 117/89,oddala rewizję.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił powództwo. Sąd ten ustalił, że pozwany komornik prowadził przeciwko powodowi egzekucję należności sądowych w sprawach II Kms 57/88 i II Kms 58/88 w łącznej kwocie (wraz z kosztami egzekucji) 244.365 zł. Polecenia egzekucyjne wpłynęły do komornika w dniu 19 VIII 1988 r. We wrześniu podjęto w sprawach czynności doręczając dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, a następnie komornik próbował kilkakrotnie, lecz bezskutecznie, dokonać zajęcia ruchomości. Dopiero w dniu 17 IV 1989 r. zajął samochód powoda m-ki "Trabant" nr rej. KNH 57, szacując pojazd na 500.000 zł i doręczając powodowi odpis protokołu zajęcia wraz z zawiadomieniem o pierwszej licytacji. Licytacja nie doszła do skutku ze względu na brak nabywców i wyznaczono jej drugi termin na dzień 27 VI 1989 r. powiadamiając o nim powoda, który jednak odmówił przyjęcia przesyłki. O obu terminach licytacji ogłaszano w budynku Sądu Rejonowego w Koninie oraz Urzędzie Gminy w R.Do drugiej licytacji przystąpiły trzy osoby, samochód został sprzedany Henrykowi K. i natychmiast wydany nabywcy. Powód przy czynnościach tych nie był obecny.Analizując przebieg postępowania egzekucyjnego Sąd Wojewódzki nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa. Nadto powód - jeżeli kwestionował zajęcie samochodu zamiast innych, bardziej odpowiednich w stosunku do wysokości zadłużenia ruchomości, oraz jego oszacowanie - nie wykorzystał możliwości zaskarżenia czynności komornika w trybie art. 767 § 1, 853 § 2 lub 870 § 1 kpc. Tym samym więc roszczenia odszkodowawcze powoda z tytułu pozbawienia go wymienionego samochodu Sąd uznał za nieuzasadnione, stąd oddalenie powództwa, jak wyżej.Wyrok powyższy powód zaskarżył rewizją z wnioskiem o jego zmianę i uwzględnienie powództwa lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Rewizja zarzuca nieważność postępowania wobec prowadzenia sprawy, także przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Wojewódzkiego w Koninie przez sędziego tegoż Sądu, który podlegał wyłączeniu z art. 48 § 1 pkt 1 kpc, a nadto naruszenie art. 813 § 1 kpc wobec zaniechania oszacowania samochodu przez biegłego i przyjęcia rażąco zaniżonej jego wartości oraz pominięcie możliwości egzekucji z innych ruchomości - materiałów budowlanych lub inwentarza żywego. Nie uwzględniono też zarzutu, iż pojazd był przedmiotem współwłasności powoda i jego matki.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Najdalej idący zarzut rewizji - nieważności postępowania - jest oczywiście bezzasadny. Stosownie do utrwalonych w orzecznictwie poglądów zależność służbowa, zachodząca między kierownikiem sądu a sędziami, unormowana w prawie o ustroju sądów powszechnych, z istoty swej nie jest stosunkiem osobistym tego rodzaju, że mógłby on wywołać wątpliwości co do ich bezstronności, a wynik niniejszej sprawy w niczym nie może oddziaływać na prawa lub obowiązki prowadzącego ją sędziego.Nie było więc podstaw do wyłączenia zarówno tego Sędziego, jak i pozostałych sędziów Sądu Wojewódzkiego w Koninie tylko dlatego, że pełnią swe obowiązki w jednostce organizacyjnej Skarbu Państwa, z którą wiąże się dochodzone roszczenie. Sędziowie są w sprawowaniu swego urzędu niezawiśli, podlegają tylko ustawom i nie mogą być uważani za zainteresowanych wynikiem postępowania funkcjonariuszy lub reprezentantów interesów Skarbu Państwa oraz jego jednostek w rozumieniu art. 48 § 1 pkt 1 lub art. 49 kpc.Nie są też uzasadnione pozostałe zarzuty rewizyjne.Z dokumentu jak k. 9 akt egzekucyjnych II Kms 57/88 wynika, że przedmiotowy samochód wyprodukowany był w 1971 r. Jeżeli w kwietniu 1989 r. przyjęto jego wartość na kwotę 500.000 zł, to ewentualne zaniżenie wartości nie wydaje się rażące. Dłużnikowi wysłano odpis protokołu zajęcia, wskazujący dokonane przez komornika oszacowanie. Przesyłka była trzykrotnie awizowana w dniach 22, 24 i 26 kwietnia 1989 r., a w dniu 4 maja 1989 r. powód zgłosił się do UPT, lecz odmówił jej odebrania (vide dokument jak k. 14 akt II Kms 58/88 odwrót). W tych warunkach prawidłowo Sąd Wojewódzki uznał skuteczność doręczenia w rozumieniu art. 139 kpc, a tym samym możliwość kwestionowania oszacowania w drodze zarzutu, z której to możliwości dłużnik bezspornie nie skorzystał.W dniu 9 czerwca 1989 r. powód odmówił przyjęcia zawiadomienia o drugiej licytacji, wyznaczonej na 27 czerwca (II Kms 57/88).Z dokumentów w wymienionych sprawach egzekucyjnych wynika prawidłowość jej przeprowadzenia, a następnie wydania samochodu nabywcy.Sąd Wojewódzki ustalił, że oprócz samochodu na terenie gospodarstwa dłużnika znajdowały się materiały budowlane oraz inwentarz żywy, trafnie jednak stwierdził niewykorzystanie przez powoda środków obrony przed prowadzeniem egzekucji sprzecznie z normą art. 845 § 3 kpc.Dodać tu należy, że wymieniony przepis pozostaje w związku z art. 799 § 2 kpc i jeżeli w konkretnej sytuacji egzekucja z materiałów budowlanych lub inwentarza żywego - przy tej samej prognozie skuteczności - byłaby dla dłużnika dogodniejsza - mógłby on żądać zawieszenia egzekucji z samochodu, wskazując te inne, wystarczające do zaspokojenia roszczenia, ruchomości. Jeżeli tego nie uczynił - nie może skutecznie powoływać ewentualnego naruszenia art. 845 § 3 kpc, jako uchybienia skutkującego odpowiedzialność pozwanych w ramach art. 769 kpc.Przedmiotowy samochód bezspornie zajęty został na terenie gospodarstwa powoda i przed jego sprzedażą nikt komornikowi nie zgłaszał, by stanowił przedmiot współwłasności. Zarzut ten po raz pierwszy wysunięto w toku niniejszego procesu i wobec prawidłowości zajęcia (art. 845 §§ 1 i 2 kpc) i następnie sprzedaży nie może być w niniejszym procesie rozważany.Z powyższych względów rewizja jako nieuzasadniona z mocy art. 387 kpc ulega oddaleniu, jak orzeczono w sentencji.