V KO 8/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN L. Paprzycki (spr.).Sędziowie SN: B. Nizieński, H. Kwaśny.Protokolant: A. Budzianowska.Prokurator w Ministerstwie Sprawiedliwości: W. Flatt-Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Karna w sprawie Zbigniewa M., oskarżonego z art. 210 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. po rozpoznaniu wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z dnia 13 września 1985 r., sygn. akt IV K 98/85, oraz wyrokami Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1986 r., sygn. akt I KR 45/86, i z dnia 26 lipca 1989 r., sygn. akt V KRN 145/89, po wysłuchaniu wniosku Prokuratorapostanowił:oddalić wniosek; kosztami postępowania obciążyć Zbigniewa M.Uzasadnienie faktyczneW dniu 3 września 1990 r. obrońca Zbigniewa M. złożył wniosek o wznowienie postępowania w części dotyczącej tego skazanego w sprawie IV K 99/85 Sądu Wojewódzkiego w W., w której wyrokiem z dnia 13 września 1985 r. za przestępstwo zakwalifikowane z art. 210 § 2 k.k. wymierzono, między innymi, karę 14 lat pozbawienia wolności. Wyrok ten został utrzymany w mocy orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1986 r. w sprawie I KR 45/86. W uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej w sprawie V KRN 145/89 kara pozbawienia wolności została złagodzona do 10 lat pozbawienia wolności.Jako podstawę wznowienia obrońca wskazał "nowy dowód wskazujący na to, że skazany Zbigniew M. jest niewinny - protokół rozprawy z dnia 22 lutego 1988 r. ze sprawy sygn. akt R. XII. X 892/87 Sądu Rejonowego w W. Wydział Rodzinny zawierający zeznania świadka Tadeusza P.". Zdaniem obrońcy to, że oskarżony Zbigniew M. jest niewinny, wynika "expressis verbis z następujących sformułowań" zawartych w zeznaniach tego świadka: "wówczas dowiedziałem się, że mąż powódki jest w więzieniu, że niewinnie jest skazany" i "córka powiedziała, że na milicji kłamała, zaś w Sądzie mówiła prawdę".W dalszej części uzasadnienia obrońca wyraża pogląd, że Sąd Najwyższy rozpoznający rewizję zwykłą w sprawie I KR 45/86, nie przeprowadzając dowodu z zeznań tego świadka, ani nie oddalając wniosku dowodowego w tym zakresie, dopuścił się uchybienia procesowego mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Dalsza część uzasadnienia poświęcona jest analizie dowodów zgromadzonych w sprawie z konkluzją, że ocena z uwzględnieniem reguły określonej w art. 3 § 3 k.p.k. prowadzić winna do uniewinnienia Zb.M.Sporo uwagi obrońca w uzasadnieniu wniosku poświęca wykładni art. 474 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nowe dowody w rozumieniu przepisu art. 474 § 1 pkt 2 k.p.k. to nie tylko nie znane przedtem sądowi źródło dowodu, lecz również nie znany środek dowodowy. Tak więc Tadeuszowi P. jako źródłu dowodu i jego wypowiedziom jako środkowi dowodowemu przypisać można znamię "nowy" w rozumieniu powołanego wyżej przepisu ustawy procesowej. Również uznać trzeba, że świadek ten, jak i treść jego wypowiedzi nie była znana sądowi orzekającemu co do odpowiedzialności karnej Zb.M. w sprawach IV K 99/85, I KR 45/86 i V KRN 145/89. Nieznane w tym sensie, że sądy te rozstrzygając o winie Zb.M. nie wiedziały, że Grażyna P. w obecności swego ojca Tadeusza powiedziała to, co świadek ten opisał będąc przesłuchiwany w postępowaniu cywilnym w sprawie rozwodowej małżonków M. w dniu 22 lutego 1988 r.Jednakże powyższe stwierdzenie nie jest jednoznaczne z uznaniem, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wznowienia postępowania w sprawie Zb.M. określone w art. 474 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.Najistotniejsze jest to, jaka była treść wypowiedzi Grażyny P., którą usłyszał Tadeusz P. Dowiedział się on od niej, co podał zeznając w sprawie rozwodowej, że ona w toku postępowania karnego w sprawie Zb.M. złożyła różne zeznania - nieprawdziwe w toku śledztwa i prawdziwe na rozprawie w sądzie wojewódzkim oraz wyraziła ocenę, że Zb.M. "został niewinnie skazany" w tej sprawie.Z oczywistych względów tej ostatniej oceny G.P. nie mogła zaprezentować sądowi wojewódzkiemu, a przez Sąd Najwyższy nie była przesłuchiwana. Natomiast sądy obu instancji i Sąd Najwyższy rozpatrujący rewizję nadzwyczajną wiedziały, że G.P. złożyła różniące się zasadniczo zeznania w toku śledztwa i przed sądem wojewódzkim. Jest oczywiste, że wiedziały o stanowisku G.P. co do tego, które z tych zeznań są prawdziwe i co było przyczyną, jej zdaniem, złożenia w toku śledztwa nieprawdziwych zeznań. Protokół z rozprawy w sądzie wojewódzkim (k. 168-171) nie pozostawia żadnych wątpliwości. Ten dowód, w postaci zmieniających się zeznań G.P., został przez sądy wszystkich instancji oceniony, na tle innych dowodów. Sądy te doszły do wniosku, że G.P. złożyła prawdziwe zeznania w toku śledztwa.Tak więc okazuje się, że nowy dowód w postaci świadka Tadeusza P. i jego zeznań nie dostarcza informacji o faktach - okolicznościach innych - nowych, które nie byłyby znane sądom orzekającym w sprawie odpowiedzialności karnej Zb.M. Wobec tego nie można ustalić, że Tadeusz P. to nowy dowód, a treść jego wypowiedzi zawiera nowe fakty, które świadczyć by mogły o tym, że Zbigniew M. jest niewinny lub że skazano go za inne przestępstwo, zagrożone karą surowszą niż to, które popełnił. Tym samym uznać należało, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania karnego w sprawie Zbigniewa M., a złożony w tym przedmiocie wniosek został przez Sąd Najwyższy oddalony.Obrońca w uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania zawarł obszerny wywód na temat obrazy przepisów postępowania, jakiej dopuścił się, jego zdaniem, Sąd Najwyższy po złożeniu przez obrońcę, w sprawie I KR 45/86, wniosku dowodowego. Rozważenie tych zarzutów przez Sąd Najwyższy w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wznowienie postępowania było zbędne, zostały więc pominięte. Przedmiotem bowiem ustaleń i ocen Sądu Najwyższego w tym postępowaniu było istnienie lub nie przesłanek określonych w art. 474 k.p.k.Zwrócić jednak należy uwagę na jeszcze jedną okoliczność. Z treści wniosku wynika, co oczywiste, że zdaniem obrońcy co prawda Grażyna P. złożyła nieprawdziwe zeznania, to właściwość ta dotyczy zeznań złożonych w toku śledztwa. Sądy obu instancji też oceniły zeznania tego świadka jako nieprawdziwe, ale odniosły to do zeznań złożonych na rozprawie. Miały prawo i obowiązek uczynić to, bez odwoływania się do wyników postępowania karnego przeciwko Grażynie P., co do czynu zakwalifikowanego z art. 247 § 1 k.k. Zresztą, z tego co obecnie wiadomo, takie postępowanie przeciwko G.P. nie toczyło się dotychczas. Gdyby jednak takie postępowanie zostało wszczęte, a w jego wyniku zostałoby prawomocnie ustalone, że złożyła ona nieprawdziwe zeznania w toku śledztwa, to wówczas kwestia wznowienia postępowania w tej sprawie mogłaby zostać rozstrzygnięta inaczej. Jest to jednak, ewentualnie, sprawa przyszłości. Taka podstawa wniosku o wznowienie postępowania nie została obecnie sformułowana, co jest zresztą oczywiste wobec niespełnienia wymogów w art. 475 k.p.k.Mając powyższe ustalenia i rozważania na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.