VI KZP 75/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia L. Jax. Sędziowie: I. Kazimierczak (sprawozdawca), J. Polony.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza K., oskarżonego z art. 77 § 2 i 79 § 1 u.k.s. z 1960 r., po rozpoznaniu przekazanej w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Koszalinie postanowieniem z dnia 28 października 1971 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w myśl art. 30 § 1 pkt 7 k.p.k. wyłączony jest od udziału w sprawie sędzia biorący udział w wydaniu na zasadzie art. 344 § 1 k.p.k. postanowienia, które sąd odwoławczy uchylił i przekazał sprawę sądowi I instancji do rozpoznania?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Artykuł 30 § 1 pkt 7 k.p.k. stanowi, że sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.Uchylenie jednak przez sąd odwoławczy wydanego na podstawie art. 344 § 1 k.p.k. postanowienia o przekazaniu sprawy do uzupełnienia postępowania przygotowawczego nie prowadzi do "ponownego rozpoznania sprawy" w sądzie pierwszej instancji, lecz do jej osądzenia na podstawie złożonego w tej sprawie aktu oskarżenia.Ze względu na brak tej przesłanki (ponowne rozpoznanie sprawy) należy uznać, że sędzia w sytuacji przedstawionej w pytaniu nie jest z mocy prawa wyłączony do udziału w sprawie.Za tym wnioskiem przemawia ponadto dalszy argument. Sprowadza się on do tego, że art. 30 § 1 k.p.k. podlega wykładni ścisłej ze względu na to, iż przyczyny wyłączenia wymienione w tym przepisie wyliczone są wyczerpująco i że naruszenie tego przepisu pociąga za sobą skutki przewidziane w art. 388 i 474 § 2 k.p.k.II. Przepisy o wyłączeniu sędziego mają na celu przede wszystkim zapewnienie bezstronnego wymiaru sprawiedliwości, w szczególności przez niedopuszczenie do powstania takich sytuacji procesowych, w których owa bezstronność przy rozpoznawaniu sprawy mogłaby być zagrożona.Do powstania takiej sytuacji mogłoby dojść w szczególności przy ponownym rozpoznaniu sprawy z udziałem sędziego, który brał również udział w wydaniu pierwotnego orzeczenia uchylonego przez sąd odwoławczy. W takim bowiem wypadku zastosowanie się do wskazań sądu odwoławczego mogłoby natrafić na opory natury psychologicznej i doprowadzić do powstania sytuacji konfliktowej w sumieniu sędziego, biorącego udział w ponownym rozpoznaniu sprawy po uchyleniu przez sąd odwoławczy pierwotnego orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego.Taką właśnie sytuację w omawianej kwestii ma na względzie art. 30 § 1 pkt 7 k.p.k. Do takiej sytuacji nie dochodzi jednak po uchyleniu przez sąd odwoławczy wydanego na podstawie art. 344 § 1 k.p.k. postanowienia o przekazaniu sprawy w celu uzupełnienia śledztwa. Postanowienie to bowiem dotyczy jedynie drogi, w której należy uzupełnić postępowanie dowodowe, lub potrzeby przeprowadzenia określonych dowodów. Sędzia zatem, który wziął udział w wydaniu tego rodzaju postanowienia przy rozpoznawaniu sprawy po uchyleniu takiego postanowienia, zachowuje pełną swobodę w zakresie uzupełnienia postępowania dowodowego w zależności od treści nowych dowodów i nie jest skrępowany zajętym poprzednio stanowiskiem co do rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem rozpoznania.