I CR 168/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki. Sędziowie: Z. Masłowski (sprawozdawca), J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stanisława M. i Albina Ch. przeciwko Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "(...)" w B. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia, na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 9 listopada 1970 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneRada Spółdzielcza pozwanej Spółdzielni decyzją z dnia 19.IX.1969 r. zobowiązała członków do pokrycia kosztów eksploatacyjnych poniesionych w 1968 r. i przekraczających sumę wpływów uzyskanych z czynszów ustalonych w rocznym planie finansowym za tenże rok. Powyższa decyzja Rady Spółdzielczej w związku z odwołaniem wniesionym przez członków została utrzymana w mocy uchwałą Walnego Zgromadzenia członków z dnia 26 czerwca 1970 r.W pozwie wniesionym do Sądu Wojewódzkiego w B. w dniu 18 lipca 1970 r. powodowie domagają się uchylenia powyższej uchwały na tej podstawie, że decyzja Rady z dnia 19 września 1969 r. została powzięta z naruszeniem postanowień § 22 ust. 2 i 3 statutu pozwanej Spółdzielni oraz z przekroczeniem uprawnień Rady normowanych w § 16 ust. 1 pkt 3 i 7 statutu, a nadto decyzja ta narusza postanowienia uchwały nr 26 CZSBM z dnia 29 września 1969 r.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem oddalił powództwo uznając, że zarówno kwestionowana uchwała Walnego Zgromadzenia członków jak i utrzymana w mocy tą uchwałą decyzja Rady zgodne są ze statutem pozwanej Spółdzielni i nie pozostają w sprzeczności z postanowieniami uchwały nr 26 CZSBM z dnia 29.IX.1965 r. ("Informacje i Komunikaty CZSBM", nr 7/69). W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki m.in. przytoczył, co następuje.Członek zajmujący lokal w budynku Spółdzielni obowiązany jest pokryć przypadające na ten lokal koszty gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Koszty te obejmują eksploatację i remonty budynków, centralne ogrzewanie, dostawy ciepłej wody, eksploatację dźwigów osobowych. Wysokość czynszów (opłat eksploatacyjnych) określa się na podstawie uchwalonego przez Radę Spółdzielni rocznego planu finansowego gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Nie jest to wielkość stała, zależy bowiem od faktycznych kosztów poniesionych przez Spółdzielnię.Stąd też opłaty czynszowe eksploatacyjne mogą ulegać nawet dorocznym zmianom.Jeżeli po zakończeniu roku okaże się, że pobrane czynsze są większe lub mniejsze od kosztów faktycznie poniesionych przez Spółdzielnię, to wówczas dopuszczalne jest przeniesienie tych różnic w sumach globalnych do rozliczenia w roku następnym.W 1968 r. powstał u pozwanej niedobór. Rada Spółdzielni, podejmując uchwałę w sprawie czynszu na 1969 r., uchwaliła w końcu 1969 r. uzupełniający czynsz na pokrycie niedoborów w 1968 r.Działanie Rady Spółdzielni, jak również dalsza w tym przedmiocie uchwała Walnego Zgromadzenia przedstawicieli są - w świetle ustawy o spółdzielniach i ich związkach oraz statutu - legalne i zgodne z uchwałą nr 26 Rady Centralnego związku Spółdzielni budownictwa mieszkaniowego z dnia 29.I.1965 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej spółdzielczości budownictwa mieszkaniowego. W myśl bowiem powyższych aktów prawnych członkowie Spółdzielni obowiązani są pokryć pełne koszty eksploatacji, a czynsz ma odpowiadać pełnym poniesionym kosztom.Powodowie, domagając się w rewizji zmiany wyroku i uchylenia zaskarżonej uchwały, zarzucają mu naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 38 § 1 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach oraz sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez ustalenie, że uchwała Walnego Zgromadzenia jest legalna i nie podlega kontroli sądowej, jakkolwiek podjęta została z naruszeniem § 22 ust. 2 i ust. 3 statutu Spółdzielni oraz jest sprzeczna z postanowieniami uchwały nr 26 Rady Centralnego Związku Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowych z dnia 29.II.1965 r. (Informacje i Komunikaty CZSBM, nr 7/69).Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Podniesione w rewizji zarzuty są chybione. Przede wszystkim błędny jest pogląd skarżących, że w wypadku gdy faktyczne koszty gospodarki zasobami mieszkaniowymi przewyższają wpływy z czynszów z wysokości ustalonej na dany rok w rocznym planie finansowym, to nadwyżka tych kosztów nie może obciążać członków w latach następnych. Wbrew powyższemu zapatrywaniu pogląd ten nie znajduje oparcia ani w postanowieniach statutu, ani w uchwale nr 26 CZSBM z dnia 29.II.1965 r. Z postanowień tych wynika wprawdzie, że wysokość stawek czynszu, który stanowi pokrycie przypadających na dany lokal kosztów gospodarki zasobami mieszkaniowymi, ustalona jest w rocznych planach finansowych (§ 22 pkt 1 i 2 statutu i § 26 uchwały), jednakże równocześnie pkt 3 § 22 statutu (jak również pkt 1 § 26 uchwały) stanowi, że różnica pomiędzy wpływami z czynszów za dany rok a kosztami zwiększa koszty bądź wpływy roku następnego, z czego wynika, iż w wypadku gdy wpływy z czynszów uiszczonych według stawek ustalonych na dany rok w rocznym planie finansowym nie pokrywają faktycznych kosztów gospodarki zasobami mieszkaniowymi, nie pokryta nadwyżka tych kosztów ulega przeniesieniu na rok następny, zwiększając wysokość czynszów za ten rok. Takie rozwiązanie jest jedynie zgodne z zasadami gospodarki spółdzielczości mieszkaniowej, według których członkowie, którzy uzyskali przydział lokalu spółdzielczego, obowiązani są pokryć w formie czynszu za używanie lokalu wszelkie koszty gospodarki zasobami mieszkaniowymi, do których zalicza się tak koszty eksploatacji i remontu budynków, jak i opłatę kredytów i innych zobowiązań zaciągniętych przez spółdzielnię na budowę lub kupno domów.W konsekwencji więc nie pokryta wpływami z czynszów nadwyżka kosztów powstała w danym roku powinna znaleźć pokrycie w roku następnym w odpowiednio zwiększonej wysokości czynszów.Rewizja nie kwestionuje ustalonych w sprawie okoliczności, że poniesione przez pozwaną Spółdzielnię w 1968 r. koszty eksploatacji budynków przekroczyły sumę wpływów z czynszów o 902.000 zł. Nadwyżkę tę spowodowały w przewyższającej mierze zwiększone koszty centralnego ogrzewania (806.000 zł), a nadto wzrost innych kosztów, jak koszty większego zużycia wody, zwiększone koszty konserwacji trawników itp. (łącznie 96.000 zł). Stosownie do omówionych wyżej postanowień statutu oraz cytowanej uchwały nr 26 CZSBM pozwana była zobowiązana powstałą nadwyżkę kosztów uwzględnić w roku 1969 i pokryć ją wpływami uzyskanymi przez odpowiednie podwyższenie czynszów.Zamiast podwyższenia czynszów pozwana obciążyła członków wprost kwotą nadwyżki kosztów, rozdzielając ją między nich stosunkowo i rozkładając wpłatę na trzy raty miesięczne.Takie postępowanie nie jest całkowicie zgodne z postanowieniami statutu, lecz efekt ekonomiczny zarówno ze stanowiska interesu członków jak i pozwanej Spółdzielni jest niemal ten sam, różnica zaś polega jedynie na tym, że zamiast wpłaty w 12 ratach miesięcznych w ciągu 1968 r. członkowie spłacą nadwyżkę kosztów w trzech ratach miesięcznych w ostatnim kwartale tegoż roku.Gdyby udział każdego członka w spłacie nadwyżki był znaczny i ograniczał poważnie jego budżet domowy, to obciążenie spłatami w trzech ratach miesięcznych zamiast w dwunastu stanowiłoby naruszenie praw członków w rozumieniu art. 38 § 2 prawa spółdzielczego. Jednakże w stanie faktycznym ustalonym w sprawie niniejszej, gdy udział w nadwyżce kosztów przypadających na każdego członka wynosi kwotę około 400 zł, decyzja Rady obciążająca członków tą kwotą płatną w trzech ratach miesięcznych zamiast rat dwunastu nie może być uważane za naruszenie praw członków, nie daje zatem podstawy do zaskarżenia w trybie art. 38 pr. spółdz. zapadłej w tym względzie uchwały walnego zgromadzenia.Dodać należy, że podniesione przez powodów w skierowanym do Sądu Najwyższego piśmie procesowym z dnia 6 czerwca 1970 r. nowe twierdzenie, iż według sprawozdania z działalności pozwanej Spółdzielni za rok 1970 straty poniesione na skutek zwiększonych kosztów w roku 1968 zostały już pokryte, co zwalnia powodów od uiszczania dopłat, jest pozbawione w sprawie znaczenia. Stosownie bowiem do poprzednio powołanych postanowień statutowych oraz uchwały nr 26 zwiększone koszty eksploatacji i gospodarki zasobami mieszkaniowymi powinny być pokryte przez odpowiednie zwiększenie czynszów w roku następnym, wobec czego zaskarżona uchwała Walnego Zgromadzenia wydana w wykonaniu powyższych postanowień jest prawidłowa niezależnie od tego, czy zwiększone koszty zostały - sprzecznie ze statutem - pokryte przez księgowość pozwanej z innych źródeł.Z tych przyczyn, skoro stanowisko Sądu Wojewódzkiego jest prawidłowe, a zarzuty rewizyjne oparte są na błędnych przesłankach, należało z mocy art. 387 k.p.c. rewizję oddalić.