VI KZP 23/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, Z. Kubec, J. Matysiak, Z. Neumann, W. Sutkowski (sprawozdawca), K. Wagner (współsprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Generalnego PRL z dnia 14 kwietnia 1972 r. - skierowanego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów zarządzeniem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1972 r. - o wyjaśnienie przepisów art. 78 § 1 i art. 198 § 1 k.k. oraz art. 100 § 2 i 3 k.k. mogących budzić wątpliwości co do tego:"Czy sąd, który nie będąc jednocześnie sądem penitencjarnym wydał wyrok w pierwszej instancji, rozstrzygając przed zwolnieniem skazanego z zakładu leczniczego (ze szpitala psychiatrycznego lub innego odpowiedniego zakładu) o wykonaniu kary pozbawienia wolności (art. 100 § 2 i 3 k.k.), władny jest warunkowo zwolnić skazanego z odbycia tej kary (art. 100 § 2 k.k.)?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 29 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54; zm.: Dz. U. z 1972 r. Nr 23, poz. 166) uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 3 § 1 k.k.w. określa zasadę, że sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy również w postępowaniu dotyczącym wykonania tego orzeczenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.Takim szczególnym przepisem, statuującym właściwość sądów penitencjarnych, a nie sądów pierwszej instancji, w kwestii warunkowego zwolnienia jest art. 78 § 1 k.k.w. Unormowanie powyższe uzasadnione jest tym, że sąd penitencjarny nadzoruje wykonanie kary.Przepis art. 78 § 1 k.k.w. nie może jednak mieć zastosowania do specjalnego trybu określonego w art. 198 § 1 k.k.w. Tryb ten, przewidziany w razie stosowania środków zabezpieczających (rozdział XIX kodeksu karnego wykonawczego), dotyczy w szczególności sprawcy internowanego na podstawie art. 100 § 1 k.k. i podlegającego zwolnieniu z zakładu leczniczego. Chodzi o podjęcie merytorycznej decyzji na podstawie art. 100 § 2 i 3 k.k., czy w stosunku do wyleczonego sprawcy należy wykonać karę, czy zaniechać jej wykonania, czy też poddać go jeszcze próbie na zasadach określonych w art. 90-98 k.k. z oddaniem pod dozór. Poddanie zaś próbie, ze względu na to, że nie jest uwarunkowane terminami określonymi w art. 91 § 1 k.k., może mieć miejsce także i wtedy, gdy sprawca kary w ogóle nie odbywał. Przesłanką podejmowanej decyzji nie jest tu więc resocjalizacja skazanego, wynikająca z ocen, o których mowa w art. 90 § 1 k.k., a zwłaszcza z jego zachowania się w czasie odbywania kary, ale szczególna sytuacja sprawcy o niepełnej wartości psychicznej, poddanego leczeniu, które dało pozytywne wyniki.Omawiane decyzje, podejmowane jeszcze przed zwolnieniem sprawcy z zakładu leczniczego, należą do kompetencji sądu pierwszej instancji wyrokującego w sprawie. Wynika to jednoznacznie z regulującego proceduralnie tę kwestię przepisu art. 198 § 1 k.k.w. Przepis ten stanowi, że zwolnienie skazanego z zakładu leczniczego oraz podejmowanie innych stosownych postanowień w wypadkach, o których mowa w art. 100 § 2 i 3 k.k., należy do "sądu". Zgodnie z cytowaną na wstępie zasadą, która powtarza wyjaśnienie wyrażeń ustawowych (art. 205 § 4 k.k.w.), sformułowanie "sąd" bez bliższego określenia oznacza sąd powszechny lub wojskowy, który wydał wyrok w pierwszej instancji.Taka regulacja ustawowa uzasadniona jest okolicznością, że sąd pierwszej instancji sprawuje nadzór nad wykonywaniem środka zabezpieczającego i jest bieżąco informowany o postępach leczenia i stanie zdrowia sprawcy (art. 197 k.k.w.).