VI KZP 42/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski. Sędziowie: S. Kaciczak, W. Sutkowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ludwiki W., oskarżonej z art. 65 § 1 u.k.s., po rozpoznaniu wymagającego zasadniczej wykładni ustawy zagadnienia prawnego przedstawionego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 7 czerwca 1971 r. Sądowi Najwyższemu, a mianowicie:"Czy dla określenia kary grzywny stanowiącej wielokrotność cła narażonego na uszczuplenie przy popełnianiu przestępstwa z art. 66 § 1 u.k.s. stosuje się zawsze stawki celne obowiązujące w czasie popełnienia czynu (art. 11 § 1 u.k.s. w związku z art. 38 ust. 1 prawa celnego), czy też stawki celne obowiązujące w chwili orzekania, jeżeli są względniejsze dla sprawcy (art. 2 k.k. w związku z art. 3 § 1 u.k.s.)?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUstawa karna skarbowa z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123), mimo że zawiera własną część ogólną, recypuje jednak niektóre przepisy części ogólnej kodeksu karnego. Przepis art. 3 § 1 u.k.s. zawiera katalog tych przepisów części ogólnej k.k., które mają zastosowanie do występków przewidzianych w u.k.s., a między innymi wymienia też art. 2 k.k. z 1932 r.Przyjąć zatem należy, że analogiczny przepis art. 2 obowiązującego kodeksu karnego ma zastosowanie do występków przewidzianych w u.k.s. (art. 121 k.k.).Przestępstwo celne określone w art. 66 u.k.s. zagrożone jest karą grzywny w wysokości wielokrotnej kwoty cła narażonego na uszczuplenie. Wysokość grzywny jest więc zależna od wysokości cła narażonego na uszczuplenie. Z kolei wysokość cła uszczuplonego lub narażonego na uszczuplenie określają stawki taryfy celnej.Zmiana stawek taryfy celnej zmienia jednocześnie podstawę wymiaru kary grzywny określoną w art. 66 u.k.s., chociaż jej wielokrotność pozostaje bez zmian. Uznać zatem należy, że przepis art. 66 u.k.s. nie stanowi samodzielnej podstawy do wymiaru kary grzywny i uzupełniany jest aktem prawnym, który określa wysokość podstawy tej kary. Dopiero zestawienie treści art. 66 u.k.s. z konkretną normą prawną ustalającą wysokość stawek celnych daje podstawę do wymiaru kary grzywny.W tej sytuacji przez zmianę stawek celnych następuje zmiana stanu prawnego określonego w art. 66 u.k.s. i stan ten należy oceniać w ramach art. 2 k.k.Wprawdzie przepis art. 2 k.k. posługuje się terminem "ustawa", jednakże przez ten termin należy rozumieć określenie całego stanu prawnego obowiązującego tak w chwili popełnienia przestępstwa jak i w chwili orzekania.Skoro stawki celne uległy zmianie i w chwili orzekania są niższe od obowiązujących w chwili popełnienia występku z art. 66 u.k.s., to aktualny stan prawny w chwili orzekania, od którego zależy rozmiar grożącej kary grzywny, jest względniejszy dla sprawcy. Nawiązując do uzasadnienia przedstawionego pytania prawnego godzi się zauważyć, że powyższemu poglądowi nie sprzeciwia się ani art. 11 § 1 u.k.s., ani treść art. 38 prawa celnego (Dz. U. z 1961 r. Nr 33, poz. 166). Przepis art. 11 § 1 u.k.s., reguluje taką kwestię, kiedy osoba obowiązana zadeklarowała lub uiściła kwotę niższą od należnej: wtedy podstawę obliczenia uszczuplonej kwoty stanowi różnica między kwotą należną a zadeklarowaną lub uiszczoną.W każdym razie cytowanych przepisów art. 11 § 1 i 66 u.k.s. nie można interpretować w ten sposób, żeby podstawę wymiaru kary grzywny stanowiły stawki celne obowiązujące w chwili popełnienia występku, mimo że w chwili orzekania obowiązują już niższe stawki celne.Ustawa karna skarbowa wyraźnie odróżnia występki, których przedmiotem ochrony jest cło, od występków, których przedmiotem jest towar. Oczywiste jest, że w tych wszystkich wypadkach, w których przedmiotem występku nie jest cło, lecz towar, co do którego istnieje zakaz lub ograniczenie wywozu albo przywozu, wówczas wielokrotność grzywny w stosunku do wartości przedmiotu występku ustala się na podstawie ceny obowiązującej w chwili jego popełnienia, a gdy jej ustalić nie można, w chwili ujawnienia występku (art. 11 § 3 u.k.s.).Z kolei przepis art. 38 prawa celnego, określając sposób wymierzenia należności celnej, nie zawiera regulacji dotyczącej wymiaru kary grzywny. Nie ma on zatem charakteru normy prawa karnego.Warto podkreślić, że orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym skarbowym nie zwalnia od obowiązku uiszczenia należności państwowej (art. 22 § 1 u.k.s.). Jeżeli nawet sprawca występku zostanie skazany z art. 66 u.k.s. na karę grzywny przy zastosowaniu nowych stawek taryfy celnej, to w myśl art. 38 prawa celnego należności celne należy ustalić według stawek obowiązujących w chwili popełnienia występku.Z przedstawionych wyżej powodów należało uchwalić jak na wstępie.