VI KZP 42/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr A. Kafarski. Sędziowie: I. Kazimierczak, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Gertrudy R., oskarżonej o popełnienie przestępstwa określonego w art. 45 § 1 u.k.s. z 1960 r., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 3 października 1973 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy do okoliczności wyłączających ukaranie sprawcy w rozumieniu art. 104 k.k. lub art. 18 u.k.s. należą również ujemne przesłanki procesowe określone w art. 11 k.p.k., a w szczególności przesłanka określona w pkt 5 tego przepisu?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora i obrońcyuchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzez pojęcie "czyn zabroniony" rozumie się działanie lub zaniechanie o znamionach określonych w ustawie karnej, chociażby nie stanowiło przestępstwa ze względu na brak winy (art. 2 u.k.s. i art. 120 § 1 k.k.), jeżeli ponadto czyn taki zawiera materialną treść w postaci jego społecznego niebezpieczeństwa.Użycie zatem w art. 18 u.k.s. (analogicznego w zakresie treści do art. 104 k.k.) po zwrocie "zachodzi okoliczność wyłączająca ukaranie sprawcy" słów "czynu zabronionego" musi oznaczać, że okoliczność wyłączająca ukaranie sprawcy zachodzi nie tylko wtedy, gdy sprawca dopuścił się czynu zabronionego, nie popełniając jednak przestępstwa (vide: art. 22 § 1, art. 23 § 1, art. 24 § 1, art. 217 § 3 k.k.), ale i wtedy, gdy sprawca dopuścił się czynu zabronionego, a ustawa wyłącza jego ukaranie z innych powodów (art. 13 § 1, art. 15, 105 § 1 k.k.).Przy takim rozumieniu omawianego sformułowania art. 18 u.k.s. (odpowiednio art. 104 k.k.) nie ma podstaw do przyjęcia, że o możliwości zastosowania tego przepisu decydują tylko przesłanki materialne i że wyłączone jest jego stosowanie w razie istnienia ujemnej przesłanki procesowej, wymienionej w art. 11 pkt 5 k.p.k.Gdyby tak miało być, to ustawa zawierałaby sformułowanie, z którego wynikałoby, że chodzi wyłącznie o przesłanki uchylające przestępność lub karalność czynu. Takie zaś unormowanie pozostawałoby w sprzeczności z ratio legis przepisów stwarzających możliwość orzekania przepadku owoców przestępstwa sprawcy, któremu tenże przepadek groził.Z tych względów Sąd Najwyższy udzielił powyższej odpowiedzi.