II CR 508/69

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Marii Ż. przeciwko Henrykowi P. o 8 799 zł 62 gr wskutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Koźlu z dnia 12 marca 1969 r. oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneW dniu 8 listopada 1960 r. przed Sądem Powiatowym w Koźlu strony zawarły ugodę w sprawie nr C (...)/60, w myśl, której pozwany zobowiązał się do zapłacenia powódce kwoty 40 000 zł i kosztów procesu w oznaczonych w ugodzie ratach począwszy od 31 grudnia 1960 r. Ponieważ pozwany nie wykonał zobowiązań wynikających z ugody, powódka żądała zasądzenia od niego kwoty 8 799 zł 62 gr tytułem ustawowych odsetek zwłoki oraz dalszych 8% od tej kwoty od dnia wniesienia pozwu i kosztów procesu.Pozwany wnosił o oddalenie powództwa zarzucając, że w ugodzie nie zobowiązał się do płacenia powódce odsetek zwłoki od umówionych kwot.Sąd Powiatowy w Koźlu wyrokiem z 12 marca 1969 r. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 8 799 zł 62 gr z 8% od 3 sierpnia 1968 r. i koszty procesu w kwocie 1 319 zł. Sąd ten ustalił, że pozwany nie spełnił w terminie ugodzonego świadczenia, w związku, z czym powódce należą się ustawowe odsetki zwłoki zgodnie z art. 481 k.c. Według opinii biegłego należność powódki z tytułu odsetek wynosiła od daty płatności do chwili wytoczenia powództwa 25 904 zł 96 gr, ponieważ jednak powódka żądała kwoty niższej, sąd zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c. zasądził tę niższą kwotę.Od wyroku tego pozwany wniósł rewizję zarzucając naruszenie art. 917 i 481 k.c., art. 223 § 1 k.p.c. oraz art. 5 k.c. i art. 282 k.z. w zw. z art. XXXV przep. wprow.k.c. i wnosił o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w całości.Rozpoznając rewizję pozwanego Sąd Wojewódzki w Opola postanowieniem z 20 czerwca 1969 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:"Czy dopuszczalne jest dochodzenie oddzielnym pozwem zasądzenia odsetek, gdy mimo upływu terminów, nie nastąpiła zapłata należności ustalonych w ugodzie sądowej, w której jednak płacenia odsetek nie zastrzeżono?".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy na podstawie art. 391 § 1 k.p.c. przejął sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje.Ugoda sądowa jest czynnością procesową uprawnionych do tego podmiotów procesowych, dokonaną w formie przewidzianej prawem procesowym, które wiąże z tą czynnością zamierzony przez te podmioty skutek w postaci wyłączenia dalszego postępowania sądowego co do istoty sprawy. Ugoda sądowa uchyla zatem ostatecznie spór, co do całości roszczeń będących przedmiotem rozpoznania przez sąd. W razie przeto wystąpienia przez jedną ze stron ponownie w tej samej sprawie na drogę procesu - druga strona może podnieść zarzut sprawy ugodzonej, którego uwzględnienie prowadzi do oddalenia powództwa. Zawarte w treści ugody porozumienie co do istniejącego między stronami stosunku prawnego ma równocześnie charakter zgodnego oświadczenia woli, a więc czynności prawnej zmierzającej do wywołania skutków w dziedzinie prawa materialnego (art. 917 k.c.), jest więc ugoda w istocie umową dotyczącą łączącego strony stosunku prawnego. Wskutek skutecznego zawarcia ugody sądowej wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia oznaczonego w ugodzie, a dłużnik powinien j świadczenie to spełnić (art. 353 § 1 k.c.). Skutki niewykonania przez dłużnika zobowiązania wynikającego z ugody sądowej określają - w braku odmiennych dopuszczalnych postanowień umownych - przepisy art. 471 i nast.k.c. Jeżeli zatem dłużnik opóźnia się ze spełnieniem ugodzonego świadczenia, wierzyciel może żądać od niego zapłaty odsetek ustawowych (art. 481 § 1 i 2 k.c.), choćby w ugodzie nie umówiono obowiązku ich zapłaty. Roszczenie o te odsetki jest w stosunku do roszczenia będącego przedmiotem sporu i ugody roszczeniem nowym, którego podstawę stanowi przepis art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz wskazane w nim okoliczności faktyczne, zaszło już po zawarciu ugody. Skoro zaś w zawartej w dniu 8 listopada 1960 r. ugodzie sądowej strony nie wyłączyły stosowania do umówionych świadczeń pieniężnych przepisu art. 481 § 1 i 2 k.c., zarzut naruszenia tego przepisu oraz art. 917 k.c. i art. 223 § 1 k.p.c. jest nieuzasadniony.Nie trafny jest również zarzut naruszenia art. 5 k.c., bazujący na kwestionowaniu przez pozwanego w tym procesie zasadności ugodzonego roszczenia. Jak to już wyżej wspomniano w zakresie objętym ugodą, zasadność roszczenia powódki o ugodzone świadczenia nie może być przedmiotem rozpoznania w ponownym procesie.Rewizja zarzuca wreszcie, że na mocy art. XXXV do roszczeń, do których bieg przedawnienia nie tylko rozpoczął się, ale i skończył przed dniem 1 stycznia 1965 r. pod rządem przepisów i według terminów wskazanych przez te przepisy przed tą datą kodeks cywilny stosowany nie będzie, gdyż upłynął termin 5-letniego przedawnienia art. 282 k.z., a obecnie 10-letni. Zarzut ten jest niezrozumiały, a o ile należałoby w nim dopatrywać się zarzutu przedawnienia odsetek, jest niesłuszny. W myśl ugody pozwany miał zapłacić powódce kwotę 20 000 zł do 31 grudnia 1960 r., kwotę 20 000 zł do 31 marca 1961 r. i kwotę 11 403 zł do 30 czerwca 1961 r. Wierzytelność ta dotychczas nie uległa przedawnieniu, gdyż nie upłynął jeszcze dziesięcioletni termin z art. 106 p.o.p.c. wzgl. z art. 118 k.c., tym bardziej, że bieg tego terminu został w międzyczasie przerwany wskutek wszczęcia przez powoda postępowania egzekucyjnego (art. 111 pkt 2 p.o.p.c. i art. 123 § 1 pkt 1 k.c.). Skoro pozew został wniesiony w dniu 3 sierpnia 1968 r., powód mógł domagać się ustawowych 8% odsetek za okres 3 lat (art. 118 k.c.), czyli od dnia 3 sierpnia 1965 r. Według opinii biegłego suma tych odsetek obliczonych od zmniejszającej się stopniowo egzekwowanej wierzytelności wynosi 9095 zł 12 gr, wobec czego zasądzając żądaną przez powódkę niższą kwotę 8799 zł 62 gr Sąd Powiatowy nie naruszył przepisów art. 481 § 1 i 2 oraz art. 118 k.c.Z tych względów należało oddalić rewizję pozwanego (art. 387 k.p.c.).