II CR 340/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jana K. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "Motozbyt" w Ł. i Fabryce Samochodów Osobowych w W. o wydanie i odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 16 marca 1970 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m. Łodzi w Łodzi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód twierdził, że nabyty przez niego w pozwanym Motozbycie w dniu 10 lipca 1968 r. samochód marki "W" z powodu wad konstrukcyjnych nie nadaje się do eksploatacji. Na tej podstawie powód domagał się zobowiązania pozwanego Motozbytu do wydania powodowi nowego samochodu tej samej marki.W toku procesu Sąd Wojewódzki na podstawie art. 194 § 1 k.p.c. wezwał do udziału w sprawie Fabrykę Samochodów Osobowych w W., a powód rozszerzył powództwo o tyle, że domagał się - poza wydaniem samochodu - zasądzenia na jego rzecz kwoty 42.989 zł z tytułu odszkodowania za straty spowodowane przestojem samochodu oraz kwoty 2.635 zł z tytułu zwrotu odsetek od pożyczki bankowej zaciągniętej na kupno samochodu.Sąd Wojewódzki nakazał pozwanej Fabryce Samochodów Osobowych wydanie powodowi nowego samochodu marki "W" oraz zasądził solidarnie od obu pozwanych na rzecz powoda kwotę 42.989 zł, oddalając powództwo bądź umarzając postępowanie w pozostałej części.Sąd Wojewódzki ustalił, że samochód nabyty przez powoda dotknięty jest wadą konstrukcyjną polegającą na anormalnym, nadmiernym drganiu silnika i skrzyni biegów, czego przyczyną jest niewyważenie elementów pojazdu, że drgania te powodują głuche i dokuczliwe dudnienie pojazdu, wskutek czego samochód ten nie nadaje się do eksploatacji. Na tej podstawie Sąd Wojewódzki uznał, że roszczenie powoda o wydanie nowego samochodu znajduje w stosunku do pozwanej Fabryki uzasadnienie w art. 577 § 1 w związku z art. 582 k.c., oraz § 3 ust. 3 umowy gwarancyjnej, przy czym Sąd ten uznał za nieistotny fakt, że powód przejechał samochodem nieco ponad 20.000 km, gdyż przebieg taki praktycznie nie wpływa na wartość samochodu.Sąd Wojewódzki uznał natomiast, że obaj pozwani ponoszą odpowiedzialność za straty powoda spowodowane utratą zarobków powoda jako taksówkarza w okresie od dnia 9.IX.1968 r. do dnia 9.I.1970 r., przy czym pozwany Motozbyt odpowiada na podstawie art. 586 § 1 k.c., a pozwana Fabryka na podstawie art. 450 k.c.Powyższy wyrok zaskarżyli rewizją obaj pozwani.Pozwana Fabryka zarzuciła, że ustalenia Sądu Wojewódzkiego, iż pozwana jest zobowiązana do wydania nowego samochodu, nie znajdują uzasadnienia w postanowieniach umowy gwarancyjnej, które nie przewidują wymiany samochodu, jeżeli Fabryka jest w stanie naprawić niesprawne części samochodu i oferuje użytkownikowi taką naprawę. Następnie skarżąca kwestionowała pogląd Sądu Wojewódzkiego co do wartości samochodu po przebiegu 20.000 km oraz twierdziła, że zasądzone na rzecz powoda odszkodowanie narusza art. 5 k.c. Poza tym skarżąca zarzuciła, że Sąd Wojewódzki przeoczył, iż według § 6 "Książki gwarancyjnej" decyzja Rady Głównej PZMot. jest decyzją odwoławczą dla stron co do wykonania postanowień gwarancyjnych i że decyzja ta jest wiążącą dla biegłego sądowego H.S. jako rzeczoznawcy PZMot i dlatego wobec sprzeczności między decyzją Rady Głównej Rzeczoznawców PZMot. a opinią biegłego H., Sąd Wojewódzki powinien był zarządzić badania zespołów samochodu Instytutowi Transportu Samochodowego w W. co do wyważenia elementów pojazdu i dudnienia jego z tej przyczyny.Pozwany Motozbyt natomiast zarzucił, że Sąd Wojewódzki błędnie przyjął, iż skarżący odpowiada za szkodę powoda wyrządzoną przestojem samochodu, gdyż nie był gwarantem, nie będąc zaś producentem, nie mógł też wydać powodowi samochodu. Poza tym skarżący kwestionował zasadność roszczenia odszkodowawczego powoda w świetle art. 5 k.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Z mocy art. 582 k.c. jeżeli sprzedawca, który nie jest wytwórcą rzeczy sprzedanej, dał kupującemu dokument gwarancyjny wystawiony przez wytwórcę, to kupującemu przysługują uprawnienia wynikające z gwarancji tylko przeciwko wytwórcy. W okresie gwarancji kupujący nie może też w zasadzie dochodzić (art. 579 k.c.) przysługujących mu w stosunku do sprzedawcy roszczeń z tytułu rękojmi. Roszczeń tych może dochodzić dopiero wówczas, gdy gwarant we właściwym czasie nie uczyni zadość obowiązkowi wynikającemu z gwarancji, a więc np. nie dokona naprawy samochodu w terminie przewidzianym w gwarancji.O zakresie gwarancji i świadczeń z niej wynikających decyduje treść umowy gwarancyjnej, przy czym w razie wątpliwości poczytuje się (art. 577 § 1 k.c.), że gwarant jest obowiązany do usunięcia wad fizycznych rzeczy lub do dostarczenia nowej rzeczy. Umowa gwarancyjna może również przewidywać specjalny tryb postępowania przy realizacji uprawnień wynikających z umowy, jak również sposób wywiązywania się ze świadczeń. Nie może ona jednak pozbawiać kupującego, który wyczerpał drogę przewidzianą w umowie gwarancyjnej, dochodzenia roszczeń gwarancyjnych w drodze sądowej, i to w sposób dla postępowania sądowego przewidziany.W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki prawidłowo (art. 194 § 1 k.p.c.) wezwał Fabrykę Samochodów Osobowych w W. do udziału w sprawie. Pozwana Fabryka bowiem udzieliła powodowi przy kupnie samochodu gwarancji i we wręczonej powodowi przez pozwany "Motozbyt" książki gwarancyjnej zobowiązała się (§ 3 ust. 3) do wydania powodowi nowego samochodu w wypadku niemożliwości dokonania naprawy, zapewniającej pełną sprawność samochodu sprzedanego, z tym jednak zastrzeżeniem, że o niemożliwości tej zadecyduje rzeczoznawca, tj. Organizacja Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego PZMot., oraz że od decyzji tego rzeczoznawcy zarówno kupujący jak i producent (FSO) mogą się odwołać (§ 6 ust. 2) do Rady Głównej Rzeczoznawców PZMot.Określone w książce gwarancyjnej - jako podstawa wymiany samochodu wadliwego na samochód nowy - "orzeczenie" i "decyzja" rzeczoznawców są w rzeczywistości opiniami o stanie technicznym objętego gwarancją pojazdu mechanicznego. Posiadacz takiego samochodu nie może skutecznie dochodzić w drodze sądowej swego roszczenia o wymianę samochodu bez uprzedniego wyczerpania drogi określonej w książce gwarancyjnej, a więc bez uprzedniego uzyskania opinii rzeczoznawcy czy też opinii Rady Głównej Rzeczoznawców PZMot. Opinie te jednak, tak jak każda opinia biegłego, podlegają ocenie w postępowaniu sądowym i nie pozbawiają sądu możności sprawdzenia ich przy pomocy innych dowodów, a zwłaszcza za pomocą dowodu z opinii biegłego sądowego.Z tej przyczyny Sąd Wojewódzki, mając do dyspozycji dwie opinie rzeczoznawców wymienionych w § 3 ust. 2 "książki gwarancyjnej" i sprzeczną diametralnie z tymi opiniami opinię Rady Głównej Rzeczoznawców PZMot., sporządzoną przez dwu innych rzeczoznawców, prawidłowo przeprowadził dowód z opinii biegłego M. H. Wbrew też zarzutom pozwanej Fabryki biegły ten został powołany przez Sąd Wojewódzki w charakterze biegłego sądowego i z tej przyczyny, mimo że należy on do grona rzeczoznawców PZMot., nie był związany z opinią wydaną przez Radę Główną Rzeczoznawców PZMot.Chybiony jest również zarzut pozwanej Fabryki, że Sąd Wojewódzki powinien był uwzględnić zużycie samochodu na skutek dotychczasowego jego przebiegu. Okoliczność ta nie może mieć znaczenia, jeżeli zachodzą przesłanki do wymiany samochodu dotkniętego wadliwością konstrukcyjną na samochód nowy, wolny od wad, a przebieg samochodu nie przekroczył granic przewidzianych w gwarancji.Trafny natomiast jest zarzut pozwanej Fabryki, że Sąd Wojewódzki w związku z wnioskiem tej pozwanej nie powinien był poprzestać na dowodzie z opinii biegłego M.H., lecz co najmniej dopuścić do konfrontacji tego biegłego z biegłymi, którzy wydali opinię jako przedstawiciele Rady Głównej Rzeczoznawców PZMot., i to po odbyciu przez nich wspólnej jazdy kontrolnej spornym samochodem. Sąd Wojewódzki, nie uwzględniając wniosku pozwanej Fabryki o przekazanie samochodu powoda do Instytutu Transportu Samochodowego w W. w celu wyważenia zespołów pojazdu, winien był wyjaśnić, czy Instytut ten posiada możliwość przeprowadzenia tego rodzaju badania, jeżeli ono po uzupełniającej opinii rzeczoznawców okazałoby się nadal wskazane. Okoliczność natomiast skorodowania nadwozia nie może - sama przez się - uzasadniać roszczenia o wymianę samochodu ze względu na możliwość wymiany tego zespołu.Trafny jest również zarzut obu skarżących, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił okoliczności uzasadniających zasądzenie odszkodowania. W szczególności Sąd ten błędnie uznał, że strata powoda na skutek pozbawienia go możności zarobkowania samochodem wynosi "bezspornie" kwotę 42.983 zł, gdyż obaj pozwani kwestionowali to roszczenie odszkodowawcze zarówno co do zasady jak i co do wysokości (por. pismo procesowe pozwanej Fabryki z 18.VIII.1969 r.). Okoliczność, że według porozumienia zawartego między PZU-Oddział dla W. a Naczelną Radą Zrzeszeń Prywatnego Handlu i Usług PRL-Grupy Transportu Osobowego ustalono stawki za przestoje prywatnych taksówek w ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej - nie przesądza zasadności roszczenia odszkodowawczego za okres dochodzony przez powoda w niniejszej sprawie. Trudno bowiem przyjąć, że powód od dnia 9 września 1968 r. do dnia 9 stycznia 1970 r. nie podjął i nie mógł podjąć bez swej winy pracy zarobkowej i że w dalszym ciągu nie pracuje, licząc na odszkodowanie ze strony pozwanej.Sąd Wojewódzki prawidłowo natomiast uznał, że podstawa odpowiedzialności pozwanego Motozbytu za szkodę powoda znajduje oparcie w art. 566 k.c., gdyż przepis art. 579 k.c., ograniczając w okresie gwarancyjnym możność dochodzenia przez kupującego roszczeń z tytułu rękojmi, ograniczeniem tym nie objął obowiązku naprawienia szkody powstałej wskutek istnienia wady. Nie można jednak zgodzić się z poglądem Sądu Wojewódzkiego, że odpowiedzialność pozwanej Fabryki znajduje oparcie w art. 430 k.c. Przepis ten bowiem dotyczy odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności powierzonej osobie trzeciej. Pozwana Fabryka może odpowiadać za szkodę powoda z czynu niedozwolonego, jeżeli okoliczności ujawnione w sprawie w związku z wprowadzeniem do obrotu wadliwego samochodu uzasadniałyby przypisanie pozwanej Fabryce takiej odpowiedzialności. Pozwana Fabryka może nadto odpowiadać w drodze regresu (ex contractu) w stosunku do pozwanego Motozbytu.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 388 § 1 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m. Łodzi do ponownego rozpoznania.